సృష్ట్వా తు లోకపాలాంస్తు తాః కన్యాః పునరాహ్వయత్ । వివాహం కారయామాస బ్రహ్మా లోకపితామహః ।। ౨౯.
లోకపాలులను సృష్టించిన తర్వాత, బ్రహ్మా ఆ కన్యలను మళ్లీ పిలిచి, వారి పెళ్లిళ్లు జరిపించాడు. ఆయన అందరికీ పెద్దవాడు.
ఏకామిన్ద్రాయ స ప్రాదాదగ్నయేఽన్యాం యమాయ చ । నిర్ఋతాయ చ దేవాయ వరుణాయ మహాత్మనే ।। ౨౯.
ఒకరిని ఇంద్రునికి, మరొకరిని అగ్నికి, ఇంకొకరిని యమునికి, మరొకరిని నిరృతికి, ఇంకొకరిని మహాత్ముడైన వరుణునికి ఇచ్చాడు.
వాయవే ధనదేశాయ ఈశానాయ చ సువ్రత । ఊర్ద్ధ్వాం స్వయమధిష్ఠాయ శేషాయాధో వ్యవస్థితామ్ ।। ౨౯.
వాయువుకు, కుబేరునికి, ఈశానునికి కూడా ఇచ్చాడు, ఓ సువ్రతా. పైదిక్కును బ్రహ్మా తానే అధిష్ఠించగా, క్రిందదిక్కును శేషునికి అప్పగించాడు.
ఏవం దత్త్వా పునర్బ్రహ్మా తిథిం ప్రాదాద్ దిశాం పునః । దశమీం భర్తృనామ్నస్తు దధ్యన్నం భోజనం ప్రభుః ।। ౨౯.
ఇలా ఇచ్చిన తర్వాత, బ్రహ్మా మళ్లీ దిక్కులకు ఒక తిథిని కేటాయించాడు. భర్తల పేరుతో ఉన్న దశమి తిథి, దధ్యన్నమే ఆహారంగా నిర్ణయించాడు.
తతః ప్రభృతి తా దేవ్యః సేన్ద్రాద్యాః పరికీర్తితాః । దశమీ చ తిథిస్తాసామతీవ దయితాభవత్ ।। ౨౯.
ఆ సమయం నుంచి, ఆ దేవతలు ఇంద్రునితో పాటు ప్రసిద్ధి చెందారు. దశమి తిథి వారికి ఎంతో ప్రీతికరమైనదిగా మారింది.
తస్యాం దధ్యాశనో యస్తు సువ్రతీ భవతే నరః । తస్య పాపక్షయం తాస్తు కుర్వన్త్యహరహర్నృప ।। ౨౯.
ఆ దశమి తిథినాడు దధ్యన్నాన్ని భక్తితో భుజించే వాడు, ఓ రాజా, అతని పాపాలను ఆ దేవతలు ప్రతిరోజూ తొలగిస్తారు.
యశ్చైతచ్ఛృణుయాజ్జన్మ దిశాం నియతమానసః । స ప్రతిష్ఠామవాప్నోతి బ్రహ్మలోకే న సంశయః ।। ౨౯.
ఎవరైనా మనస్సు ఒకచోట పెట్టుకుని దిక్కుల జననాన్ని గురించి ఈ కథను వినితే, వారు బ్రహ్మలోకంలో స్థిరమైన స్థానం పొందుతారు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మహాతపా ఉవాచ । శ్రృణు చాన్యాం వసుపతేరుత్పత్తిం పాపనాశినీమ్ । యథా వాయుః శరీరస్థో ధనదః సంబభూవ హ ।। ౩౦.
మహాతపా ఇలా అన్నాడు: పాపాలను తొలగించే ధనపతి జననాన్ని, వాయువు శరీరంలో ఉండి ధనాన్ని ఎలా ప్రసాదించాడో, ఇంకో కథను కూడా విను.
ఆద్యం శరీరం యత్ తస్మిన్ వాయురన్తః స్థితోఽభవత్ । ప్రయోజనాన్మూర్త్తిమత్త్వమాదిష్టం క్షేత్రదేవతా ।। ౩౦.
ఆ మొదటి శరీరంలో వాయువు లోపల ఉండేవాడు. అవసరాన్ని బట్టి, ఆ శరీరరూపాన్ని క్షేత్రదేవతగా నిర్ణయించారు.
తత్ర మూర్త్తస్య వాయోస్తు ఉత్పత్తిః కీర్త్త్యయే మయా । తాం శ్రృణుష్వ మహాభాగ కథ్యమానాం మయానఘ ।। ౩౦.
అక్కడ వాయువు శరీరరూపంగా ఎలా పుట్టాడో, నేను పేరు కోసం చెబుతున్నాను. ఓ మహాభాగ, పాపరహితుడా, నేను చెప్పేది నీవు శ్రద్ధగా విను.
బ్రహ్మణః సృష్టికామస్య ముఖాద్ వాయుర్వినిర్యయౌ । ప్రచణ్డశర్కరావర్షీ తం బ్రహ్మా ప్రత్యషేధయత్ । మూర్త్తో భవస్వ శాన్తశ్చ తత్రోక్తో మూర్త్తిమాన్ భవత్ ।। ౩౦.
సృష్టి చేయాలని కోరుకున్న బ్రహ్మదేవుని నోటివెంట వాయువు బయటకు వచ్చాడు. అతడు ఉగ్రంగా, రాళ్ల వర్షంలా వచ్చాడు. బ్రహ్మదేవుడు అతడిని ఆపి, 'శాంతంగా, శరీరంతో ఉండు' అని చెప్పాడు. అప్పుడు వాయువు శాంతంగా, శరీరరూపంగా మారాడు.
సర్వేషాం చైవ దేవానాం యద్ విత్తం ఫలమేవ చ । తత్సర్వం పాహి యేనోక్తం తస్మాద్ ధనపతిర్భవత్ ।। ౩౦.
అన్ని దేవతలకు ఉన్న ధనం, ఫలితాలు అన్నీ నీవు కాపాడాలి అని చెప్పి, నీవు ధనపతిగా అవుతావు అని ఆజ్ఞాపించారు.
తస్య బ్రహ్మా దదౌ తుష్టస్తిథిమేకాదశీం ప్రభుః । తస్యామనగ్నిపక్వాశీ యో భవేన్నియతః శుచిః ।। ౩౦.
బ్రహ్మదేవుడు సంతోషంతో అతనికి ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ రోజు ఎవరైనా నియమంగా, పవిత్రంగా, అగ్నిలో వండని ఆహారం తింటే—
తస్యాశు ధనదో దేవస్తుష్టః సర్వం ప్రయచ్ఛతి । ఏషా ధనపతేర్మూర్తిః సర్వకిల్బిషనాశినీ ।। ౩౦.
అటువంటి వారికి ధనదేవుడు సంతోషంతో వెంటనే అన్నీ ఇస్తాడు. ఇదే ధనపతికి సంబంధించిన రూపం, ఇది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
య ఏతాం శ్రృణుయాద్ భక్త్యా పురుషః పఠతేఽపి వా । సర్వకామమవాప్నోతి స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి ।। ౩౦.
ఈ కథను భక్తితో వింటాడు లేదా చదువుతాడు ఎవడైనా, అతడు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చుకుంటాడు, స్వర్గలోకానికి చేరుకుంటాడు.
మహాతపా ఉవాచ । మనోర్నామ మనుత్వం చ యదేతత్ పఠ్యతే కిల । ప్రయోజనవశాద్ విష్ణురసావేవ తు మూర్త్తిమాన్ ।। ౩౧.
మహాతపా ఇలా అన్నాడు: మనువు అనే పేరు, మనుత్వం అనే స్థితి గురించి చెప్పబడేది—అవసరాన్ని బట్టి, అదే విష్ణువు శరీరంతో జన్మించాడు.
యోఽసౌ నారాయణో దేవః పరాత్ పరతరో నృప । తస్య చిన్తా సముత్పన్నా సృష్టిం ప్రతి నరోత్తమ ।। ౩౧.
అతడే నారాయణుడు, దేవతల్లో శ్రేష్ఠుడు, రాజా! సృష్టి గురించి ఆలోచన అతనిలో పుట్టింది, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా!
సృష్టా చేయం మయా సృష్టిః పాలనీయా మయైవ హ । కర్మకాణ్డం త్వమూర్త్తేన కర్తుం నైవేహ శక్యతే । తస్మాన్మూర్త్తిం సృజామ్యేకాం యయా పాల్యమిదం జగత్ ।। ౩౧.
ఈ సృష్టిని నేను సృష్టించాను; దీన్ని నేను కాపాడాలి. కానీ శరీరం లేకుండా కర్మలు చేయడం సాధ్యపడదు. అందుకే, ఈ లోకాన్ని కాపాడటానికి ఒక శరీరాన్ని నేను సృష్టిస్తాను.
ఏవం చిన్తయతస్తస్య సత్యాభిధ్యాయినో నృప । ప్రాక్సృష్టిజాతం రాజన్ వై మూర్త్తిమత్ తత్పురో బభౌ ।। ౩౧.
అలా నిజమైన సంకల్పంతో ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, రాజా! సృష్టికి ముందు పుట్టిన ఒక శరీరధారి అతని ముందర ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
పురోభూతే తతస్తస్మిన్ దేవో నారాయణః స్వయమ్ । ప్రవిశన్తం దదర్శాథ త్రైలోక్యం తస్య దేహతః ।। ౩౧.
ఆ శరీరధారి అతని ముందర నిలబడినప్పుడు, నారాయణుడు తన శరీరం నుంచి అతడు మూడూ లోకాలలో ప్రవేశిస్తున్నాడని చూశాడు.
తతః సస్మార భగవాన్ వరదానం పురాతనమ్ । వాగాదీనాం తతస్తుష్టః ప్రాదాత్ తస్య పునర్వరమ్ ।। ౩౧.
అప్పుడు భగవంతుడు పాత వరప్రదానాన్ని గుర్తు చేసుకున్నాడు. అతని మాటలు మొదలైన వాటితో సంతోషించి, మళ్లీ అతనికి వరం ఇచ్చాడు.
సర్వజ్ఞః సర్వకర్తా త్వం సర్వలోకనమస్కృతః । త్రైలోక్యవిశనాచ్చ త్వం భవ విష్ణుః సనాతనః ।। ౩౧.
నీవు అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్నీ చేసే వాడు, మూడూ లోకాలు నిన్ను గౌరవిస్తాయి. మూడూ లోకాలలో ప్రవేశించినందువల్ల, నీవు శాశ్వతమైన విష్ణువుగా ఉండు.
దేవానాం సర్వదా కార్యం కర్త్తవ్యం బ్రహ్మణస్తథా । సర్వజ్ఞత్వం చ భవతు తవ దేవ న సంశయః ।। ౩౧.
దేవతల పనులు, బ్రహ్మదేవుని పనులు ఎప్పుడూ నీవు చేయాలి. నీకు సర్వజ్ఞత కలుగుతుంది, దేవా! ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవముక్త్వా తతో దేవః ప్రకృతిస్థో బభూవ హ । విష్ణురప్యధునా పూర్వాం బుద్ధిం సస్మార చ ప్రభుః ।। ౩౧.
ఇలా చెప్పి ఆ దేవుడు తన సహజ స్థితిలోకి వెళ్లిపోయాడు. విష్ణువూ తన పూర్వ సంకల్పాన్ని మళ్లీ గుర్తు చేసుకున్నాడు.
తదా సంచిన్త్య భగవాన్ యోగనిద్రాం మహాతపాః । తస్యాం సంస్థాప్య భగవానిన్ద్రియార్థోద్భవాః ప్రజాః । ధ్యాత్వా పరేణ రూపేణ తతః సుష్వాప వై ప్రభుః ।। ౩౧.
అప్పుడు మహాతపస్వి అయిన భగవంతుడు యోగనిద్రను ఆలోచించి, తనలోని ఇంద్రియాల ద్వారా పుట్టిన ప్రాణులను ఆమెలో స్థాపించి, పరమరూపాన్ని ధ్యానిస్తూ నిద్రలోకి ప్రవేశించాడు.
తస్య సుప్తస్య జఠరాన్మహత్పద్మం వివిఃసృతమ్ । సప్తద్వీపవతీ పృథ్వీ ససముద్రా సకాననా ।। ౩౧.
ఆయన నిద్రిస్తున్నప్పుడు, ఆయన పొట్టనుండి ఒక మహా పద్మం పుట్టింది. ఆ పద్మంపై ఏడు ద్వీపాలతో, సముద్రాలతో, అరణ్యాలతో కూడిన భూమి కనిపించింది.
తస్య రూపస్య విస్తారం పాతాలం నాలసంస్థితమ్ । కర్ణికాయాం తథా మేరుస్తన్మధ్యే బ్రహ్మణో భవః ।। ౩౧.
ఆ రూపం విస్తారంగా పాతాళాన్ని తాకింది, దాని కాండం ఆధారంగా నిలిచింది. ఆ పద్మ మధ్యలో కర్ణికలో మేరు పర్వతం, దాని మధ్యలో బ్రహ్మ నివాసం ఉంది.
ఏవం దృష్ట్వా పరం తస్య శరీరస్య తు సంభవమ్ । ముముచే తచ్ఛరీరస్థో వాయుర్వాయుం సమం సృజత్ ।। ౩౧.
అలా ఆయన శరీరానికి పరమమైన ఆవిర్భావాన్ని చూసి, ఆ శరీరంలో ఉన్న వాయువు బయటికి వచ్చి, సమంగా వాయువును సృష్టించాడు.
అవిద్యావిజయం చేమం శఙ్ఖరూపేణ ధారయ । అజ్ఞానచ్ఛేదనార్థాయ ఖఙ్గం తేఽస్తు సదా కరే ।। ౩౧.
అజ్ఞానాన్ని జయించేందుకు ఈ శంఖాన్ని ధరించు. మాయను తొలగించేందుకు నీ చేతిలో ఖడ్గం ఎప్పుడూ ఉండాలి.
కాలచక్రమిమం ఘోరం చక్రం త్వం ధారయాచ్యుత । అధర్మగజఘాతార్థం గదాం ధారయ కేశవ ।। ౩౧.
ఘోరమైన కాలచక్రాన్ని ధరించు, అచ్యుతా! అధర్మాన్ని నాశనం చేయడానికి గదను ధరించు, కేశవా!