వరాహపురాణమ్

దేవా ఊచుః । అన్ధకేనార్దితాః సర్వే వయం దేవా జగత్పతే । త్రాహి సర్వాంశ్చతుర్వక్త్ర పితామహ నమోఽస్తు తే ।। ౨౭.

దేవతలు అన్నారు: జగత్పతీ! మేమందరం అంధకుని వల్ల బాధపడుతున్నాము. నలుగురు ముఖాలుగల పితామహా! మమ్మల్ని రక్షించు, నీకు నమస్కారం.

బ్రహ్మోవాచ । అన్ధకాన్నైవ శక్తోఽహం త్రాతుం వై సురసత్తమాః । భవం శర్వం మహాదేవం వ్రజామ శరణార్థినః ।। ౨౭.

బ్రహ్మదేవుడు అన్నారు: ఉత్తమ దేవతలారా! నేను అంధకుని నుండి మిమ్మల్ని రక్షించలేను. మనం శర్వుడైన మహాదేవుడి వద్దకు ఆశ్రయార్థంగా వెళ్లుదాం.

కిన్తు పూర్వం మయా దత్తో వరస్తస్య సురోత్తమాః । అవధ్యస్త్వం హి భవితా న శరీరం స్పృశేన్మహీమ్ ।। ౨౭.

కానీ, ఉత్తమ దేవతలారా! నేను అతనికి ఒక వరం ఇచ్చాను. అతని శరీరం భూమిని తాకే వరకు అతడిని ఎవరూ చంపలేరు.

తస్యైవం బలినస్త్వేకో హన్తా రుద్రః పరంతపః । తత్ర గచ్ఛామహే సర్వే కైలాసనిలయం ప్రభుమ్ ।। ౨౭.

అంతటి బలవంతుడిని రుద్రుడే సంహరించగలడు. అందుకే మనందరం కైలాసపర్వతంలో నివసించే ప్రభువైన ఆయన వద్దకు వెళ్లుదాం.

ఏవముక్త్వా యయౌ బ్రహ్మా సదేవో భవసన్నిధౌ । తస్య సందర్శనాద్ రుద్రః ప్రత్యుత్థానాదికాః క్రియాః । కృత్వాభ్యువాచ దేవేశో బ్రహ్మాణం భువనేశ్వరమ్ ।। ౨౭.

ఇలా చెప్పి బ్రహ్మదేవుడు దేవతలతో కలిసి భవుని సమీపానికి వెళ్లాడు. వారిని చూసి రుద్రుడు ఆతిథ్యకార్యాలు చేసి, భువనేశ్వరుడైన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

శంభురువాచ । కిం కార్యం దేవతాః సర్వా ఆగతా మమ సన్నిధౌ । యేనాహం తత్కరోమ్యాశు ఆజ్ఞా కార్యా హి సత్వరమ్ ।। ౨౭.

శంభుడు ఇలా అన్నాడు: దేవతలారా! మీరు అందరూ నా దగ్గరికి వచ్చారు. మీకు ఏం చేయాలి? మీరు చెప్పండి, వెంటనే చేస్తాను. మీ ఆజ్ఞను త్వరగా నెరవేర్చాలి.

దేవా ఊచుః । రక్షస్వ దేవ బలినస్త్వన్ధకాద్ దుష్టచేతసః ।। ౨౭.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: ప్రభూ! బలవంతుడైన, చెడు మనసున్న అంధకుని నుండి మమ్మల్ని కాపాడండి.

యావదేవం సురా సర్వే శంసన్తి పరమేష్ఠినః । తావత్ సైన్యేన మహతా తత్రైవాన్ధక ఆయయౌ ।। ౨౭.

అలా దేవతలు పరమేశ్వరుడితో మాట్లాడుతుండగా, అదే సమయంలో అంధకుడు పెద్ద సైన్యంతో అక్కడికి వచ్చాడు.

బలేన చతురఙ్గేణ హన్తుకామో భవం మృధే । తస్య భార్యాం గిరిసుతాం హర్తుమిచ్ఛన్ ససాధనః ।। ౨౭.

అతడు నాలుగు రకాల సైన్యంతో, యుద్ధంలో భవుడిని చంపాలని, కొండ కుమార్తె అయిన భవుని భార్యను అపహరించాలనే కోరికతో, ఆయుధాలతో వచ్చాడు.

తం దృష్ట్వా సహసాఽయాన్తం దేవశక్రప్రహారిణమ్ । సన్నహ్య సహసా దేవా రుద్రస్యానుచరా భవన్ ।। ౨౭.

అతడు అకస్మాత్తుగా వచ్చి దేవేంద్రుని వలె వారిపై దాడి చేయబోతున్నాడని చూసి, దేవతలు వెంటనే ఆయుధాలు ధరించి రుద్రుని అనుచరులయ్యారు.

రుద్రోఽపి వాసుకిం ధ్యాత్వా తక్షకం చ ధనంజయమ్ । వలయం కటింసూత్రం చ చకార పరమేశ్వరః ।। ౨౭.

రుద్రుడు వాసుకిని, తక్షకుని, ధనంజయుని ధ్యానించి, వాటిని చేతి కంకణాలుగా, నడుము బందంగా, యజ్ఞోపవీతంగా ధరించాడు.

నీలనామా చ దైత్యేన్ద్రో హస్తీ భూత్వా భవాన్తికమ్ । ఆగతస్త్వరితః శక్రహస్తీవోద్ధతరూపవాన్ ।। ౨౭.

నీల అనే దైత్యరాజు, ఏనుగు రూపంలో, ఇంద్రుని ఏనుగును పోలి, భవుని దగ్గరకు వేగంగా వచ్చాడు.

స జ్ఞాతో నన్దినా దైత్యో వీరభద్రాయ దర్శితః । వీరభద్రోఽపి సింహేన రూపేణాహత్య చ ద్రుతమ్ ।। ౨౭.

ఆ దైత్యుడిని నంది గుర్తించి, వీరభద్రునికి చూపించాడు. వీరభద్రుడు సింహం రూపంలో వెంటనే అతడిని చంపాడు.

తస్య కృత్తిం విదార్యాశు కరిణస్త్వఞ్జనప్రభామ్ । రుద్రాయార్పితవాన్ సోఽపి తమేవామ్బరమాకరోత్ । తతః ప్రభృతి రుద్రోఽపి గజచర్మపటోఽభవత్ ।। ౨౭.

ఆ ఏనుగుని నలుపు రంగు చర్మాన్ని చీల్చి, రుద్రునికి సమర్పించాడు. రుద్రుడు దాన్ని వస్త్రంగా ధరించాడు. అప్పటి నుండి రుద్రుడు ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించేవాడయ్యాడు.

గజచర్మ్మపటో భూత్వా భుజంగాభరణోజ్జ్వలః । ఆదాయ త్రిశిఖం భీమం సగణోఽన్ధకమన్వయాత్ ।। ౨౭.

ఏనుగు చర్మాన్ని కప్పుకుని, పాము అలంకారాలతో మెరిసిపోతూ, భయంకరమైన త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, తన గణాలతో కలిసి అంధకుని వెంటపడ్డాడు.

తతః ప్రవృత్తే యుద్ధే చ దేవదానవయోర్మహత్ । ఇన్ద్రాద్యా లోకపాలాస్తు స్కన్దః సేనాపతిస్తథా । సర్వే దేవగణాశ్చాన్యే యుయుధుః సమరే తదా ।। ౨౭.

అప్పుడే దేవతలు, దానవుల మధ్య గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది. ఇంద్రుడు, ఇతర లోకపాలకులు, సేనాధిపతిగా స్కందుడు, ఇంకా ఇతర దేవతా గణాలందరూ ఆ యుద్ధంలో పోరాడారు.

తం దృష్ట్వా నారదా యుద్ధం యయౌ నారాయణం ప్రతి । శశంస చ మహద్ యుద్ధం కైలాసే దానవైః సహ ।। ౨౭.

ఆ యుద్ధాన్ని చూసిన నారదుడు నారాయణుని వద్దకు వెళ్లి, కైలాసంపై దానవులతో జరుగుతున్న గొప్ప యుద్ధాన్ని వివరించాడు.

తచ్ఛ్రుత్వా చక్రమాదాయ గరుడస్థో జనార్దనః । తమేవ దేశమాగత్య యుయుధే దానవైః సహ ।। ౨౭.

అది విని, జనార్దనుడు గరుడుపై ఎక్కి, చక్రాన్ని తీసుకుని, అదే స్థలానికి వచ్చి దానవులతో యుద్ధం చేశాడు.

ఆగత్య చ తతో దేవా హరిణాప్యాయితా రణే । విషణ్ణవదనాః సర్వే పలాయనపరా భవన్ ।। ౨౭.

అప్పుడే హరిదేవుడు యుద్ధంలో దేవతలకు తోడుగా వచ్చాడు. అయినా దేవతలందరూ మనసు దిగులుతో పారిపోవడం మొదలుపెట్టారు.

తత్ర భగ్నేషు దేవేషు స్వయం రుద్రోఽన్ధకం యయౌ । తత్ర తేన మహద్యుద్ధమభవల్లోమహర్షణమ్ ।। ౨౭.

అక్కడ దేవతలు ఓడిపోతుండగా, రుద్రుడు స్వయంగా అంధకుని ఎదుర్కొన్నాడు. వారిద్దరి మధ్య అక్కడ భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.

తత్ర దేవోఽప్యసౌ దైత్యం త్రిశూలేనాహనద్ భృశమ్ । తస్యాహతస్య యద్ రక్తమపతద్ భూతలే కిల । తత్రాన్ధకా అసంఖ్యాతా బభూవురపరే భృశమ్ ।। ౨౭.

అక్కడ దేవుడు త్రిశూలంతో ఆ దైత్యుడిని బలంగా కొట్టాడు. అంధకుని రక్తం భూమిపై పడిన చోటల్లా అనేక మంది ఉగ్రమైన అంధకులు పుట్టుకొచ్చారు.

తద్ దృష్ట్వా మహదాశ్చర్యం రుద్రో శూలేఽన్ధకం మృధే । గృహీత్వా త్రిశిఖాగ్రేణ ననర్త్త పరమేశ్వరః ।। ౨౭.

ఆ అద్భుతాన్ని చూసి, రుద్రుడు యుద్ధంలో త్రిశూలానికి అంధకుని పొడిచి, అతడిని త్రిశూలం మీద ఎత్తుకుని పరమేశ్వరుడు నాట్యం చేశాడు.

ఇతరేఽప్యన్ధకాః సర్వే చక్రేణ పరమేష్ఠినా । నారాయణేన నిహతాస్తత్ర యేఽన్యే సముత్థితాః । ౨౭.

అక్కడ పుట్టిన మిగతా అంధకులను పరమేశ్వరుడైన నారాయణుడు తన చక్రంతో సంహరించాడు.

అసృగ్ధారాతుషారైస్తు శూలప్రోతస్య చాసకృత్ । అనారతం సముత్తస్థుస్తతో రుద్రో రుషాన్వితః ।। ౨౭.

శూలంతో ఎన్నోసార్లు పొడవబడి, రక్తం, మంచు ప్రవాహాల మధ్య నిరంతరం పైకి వచ్చేవాడు. అప్పుడు రుద్రుడు కోపంతో నిండిపోయాడు.

తస్య క్రోధేన మహతా ముఖాజ్జ్వాలా వినిర్యయౌ । తద్రూపధారిణీ దేవీ యాం తాం యోగేశ్వరీం విదుః ।। ౨౭.

ఆ గొప్ప కోపంతో రుద్రుని నోటిలోంచి ఒక జ్వాల బయటకు వచ్చింది. ఆ జ్వాల దేవత రూపం ధరించింది. యోగులు ఆమెను యోగేశ్వరీ అని పిలుస్తారు.

స్వరూపధారిణీ చాన్యా విష్ణునాపి వినిర్మితా । బ్రహ్మణా కార్తికేయేన ఇన్ద్రేణ చ యమేన చ । వరాహేణ చ దేవేన విష్ణునా పరమేష్ఠినా ।। ౨౭.

ఇంకొక దేవత కూడా తన స్వరూపంతో విష్ణువు, బ్రహ్మ, కార్తికేయుడు, ఇంద్రుడు, యముడు, వరాహుడు, పరమేశ్వరుడు కలసి సృష్టించారు.

పాతాలోద్ధరణం రూపం తస్యా దేవ్యా వినిర్మమే । మాహేశ్వరీ చ రాజేన్ద్ర ఇత్యేతా అష్టమారతః ।। ౨౭.

ఆ దేవత రూపాన్ని పాతాళాన్ని పైకి తీయడానికి రూపొందించారు. ఆమెను మహేశ్వరీ అని పిలుస్తారు రాజా. ఇలా ఎనిమిది మాతృకలు ఏర్పడ్డారు.

కారణం తాని యత్ప్రోక్తం క్షేత్రజ్ఞేనావధారణమ్ । శరీరాద్ దేవతానాం తు తదిదం కీర్తితం మయా ।। ౨౭.

క్షేత్రజ్ఞుడు చెప్పిన కారణాన్ని, దేవతల శరీరాలనుండి ఎలా ఉద్భవించిందో నేను వివరంగా చెప్పాను.

కామః క్రోధస్తథా లోభో మదో మోహోఽథ పఞ్చమః । మాత్సర్యం షష్ఠమిత్యాహుః పైశున్యం సప్తమం తథా । అసూయా చాఽష్టమీ జ్ఞేయా ఇత్యేతా అష్టమాతరః ।। ౨౭.

కామం, కోపం, లోభం, మదం, మోహం ఐదవది, మత్సర్యం ఆరవది, పైశున్యం ఏడవది, అసూయ ఎనిమిదవది — ఇవే ఎనిమిది మాతృకలు.