వరాహపురాణమ్

కృతే సితం రక్తతనుం తథా చ త్రేతాయుగే పూతతనుం పురాణమ్ । తథా హరిం ద్వాపరతః కలౌ చ కృష్ణీకృతాత్మానమథో నమామి ।। ౩.

కృతయుగంలో తెల్లవాడుగా, త్రేతాయుగంలో ఎర్రదేహంతో, ద్వాపరయుగంలో పవిత్రుడిగా, పురాతనుడిగా, కలియుగంలో నలుపు రంగుతో ఉన్న హరిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

ససర్జ యో వక్త్రత ఏవ విప్రాన్ భుజాన్తరే క్షత్రమథోరుయుగ్మే । విశః పదాగ్రేషు తథైవ శూద్రాన్ నమామి తం విశ్వతనుం పురాణమ్ ।। ౩.

తన నోటి నుండి బ్రాహ్మణులను, భుజాల నుండి క్షత్రియులను, తొడల నుండి వైశ్యులను, పాదాల నుండి శూద్రులను సృష్టించిన విశ్వరూపుడైన పురాతనుడికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

పరాత్పరం పారగతం ప్రమేయం యుధాంపతిం కార్యత ఏవ కృష్ణమ్। గదాసిచర్మణ్యభృతోత్థపాణిం నమామి నారాయణమప్రమేయమ్ ।। ౩.

పరములలో పరముడు, అందరిని దాటి ఉన్నవాడు, యుద్ధాధిపతి, కార్యార్థం కోసం కృష్ణుడై అవతరించినవాడు, గద, కవచం ధరించి, చేతిని పైకి ఎత్తిన అప్రమేయుడైన నారాయణుడికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

ఇతి స్తుతో దేవవరః ప్రసన్నో జగాద మాం నీరదతుల్యఘోషః । వరం వృణీష్వేత్యసకృత్ తతోఽహం తస్యైవ దేహే లయమిష్టవాంశ్చ ।। ౩.

ఇలా స్తుతించబడిన దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు సంతోషించి, మేఘగర్జనలా శబ్దంతో 'వరం కోరుకో' అని పలికాడు. అప్పుడు నేను పునఃపునః ఆయనలో లయమవాలని కోరుకున్నాను.

ఇతి శ్రుత్వా వచో మహ్యం దేవదేవః సనాతనః । ఉవాచ ప్రకృతిం విప్ర సంసరస్వాక్షయామిమామ్ ।। ౩.

ఈ మాటలు విని, నిత్యుడైన దేవదేవుడు నన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! ఈ అక్షయమైన ప్రకృతిలో ప్రవేశించు.'

బ్రహ్మణో యుగసాహస్త్రం తత్తే తస్మాత్ సముద్భవః । భవితా తే తథా నామ దాస్యతే సంప్రయోజనమ్ ।। ౩.

బ్రహ్మదేవుని యుగసహస్రం గడిచిన తర్వాత, నీవు అక్కడి నుండి పుట్టుకొస్తావు. అప్పుడే నీకు తగిన పేరు, లక్ష్యం కూడా నిర్ణయించబడతాయి.

నారం పానీయమిత్యుక్తం తం పితౄణాం సదా భవాన్ । దదాతి తేన తే నామ నారదేతి భవిష్యతి ।। ౩.

నీవు ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు 'నార' అనే నీటిని సమర్పించేవాడవు కాబట్టి, నీ పేరు నారదుడు అని పెట్టబడుతుంది.

ఏవముక్త్వా గతో దేవః సద్యోఽదర్శనముచ్చకైః । అహం కలేవరం త్యక్త్వా కాలేన తపసా తదా ।। ౩.

ఇలా చెప్పిన వెంటనే ఆ దేవుడు కనబడకుండా పోయాడు. ఆ తరువాత నేను తపస్సుతో నా శరీరాన్ని విడిచిపెట్టాను.

బ్రహ్మణోఽఙ్గే లయం ప్రాప్తస్తదోత్పత్తిం చ పార్థివ । దివసే తు పునః సృష్టో దశభిస్తనయైః సహ ।। ౩.

ఓ రాజా! నేను బ్రహ్మదేవుని అవయవంలో లయమై, తరువాత ఆయన పది కుమారులతో కలిసి మళ్లీ పుట్టాను.

దినాదిర్యో హి దేవస్య బ్రహ్మణోఽవ్యక్తజన్మనః । స సృష్ట్యాదిః సమస్తానాం దేవాదీనాం న సంశయః ।। ౩.

అవ్యక్త జన్ముడైన బ్రహ్మదేవుని ఒక రోజు అన్నది, దేవతలు మొదలైన అందరి సృష్టి, లయకాలం కూడా. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

సర్వస్య జగతః సృష్టిరేషైవ ప్రభుధర్మతః । ఏతన్మే ప్రాకృతం జన్మ యన్మాం పృచ్ఛసి పార్థివ ।। ౩.

ఈ విధంగా, పరమాత్మ ధర్మం ప్రకారం, ఈ జగత్తంతా సృష్టించబడింది. నీవు అడిగిన నా సహజ జన్మ ఇదే.

తస్మాన్నారాయణం ధ్యాత్వా ప్రాప్తోఽస్మి పరతో నృప । తస్మాత్ త్వమపి రాజేన్ద్ర భవ విష్ణుపరాయణః ।। ౩.

అందుకే నేను నారాయణుని ధ్యానం చేసి పరమపదాన్ని పొందాను, ఓ రాజేంద్రా! నీవు కూడా విష్ణువు సేవలో నిమగ్నుడవై ఉండాలి.

ధరణ్యువాచ । యోఽసౌ నారాయణో దేవః పరమాత్మా సనాతనః । భగవన్ సర్వభావేన ఉతాహో నేతి శంస మే ।। ౪.

ధరణి అడిగింది: పరమాత్మ, శాశ్వతమైన నారాయణుడు ఆ దేవుడిని మనం హృదయపూర్వకంగా పూజించాలా, వద్దా? నిజంగా చెప్పండి ప్రభూ!

శ్రీవరాహ ఉవాచ । మత్స్యః కూర్మో వరాహశ్చ నరసింహోఽథ వామనః । రామో రామశ్చ కృష్ణశ్చ బుద్ధః కల్కీ చ తే దశ ।। ౪.

శ్రీవరాహుడు పలికాడు: మత్స్యుడు, కూర్ముడు, వరాహుడు, నరసింహుడు, వామనుడు, రాముడు, పరశురాముడు, కృష్ణుడు, బుద్ధుడు, కల్కి—ఇవి ఆయన పదిహే రూపాలు.

ఇత్యేతాః కథితాస్తస్య మూర్త్తయో భూతధారిణి । దర్శనం ప్రాప్తుమిచ్ఛూనాం సోపానానీవ శోభతే ।। ౪.

ఓ భూతధారిణి! ఆయనకు ఈ విధంగా వివిధ రూపాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది. ఆయనను దర్శించాలనుకునేవారికి ఇవి మెట్లలా ప్రకాశిస్తాయి.

యత్ తస్య పరమం రూపం తన్న పశ్యన్తి దేవతాః । అస్మదాదిస్వరూపేణ పూరయన్తి తతో ధృతిమ్ ।। ౪.

ఆయన పరమరూపాన్ని దేవతలు కూడా చూడలేరు. మనలాంటి రూపాలతో తాము తృప్తిపడుతూ ధైర్యాన్ని పొందుతారు.

బ్రహ్మా భగవతో మూర్త్యా రజసస్తమసస్తథా । యాభిః సంస్థాప్యతే విశ్వం స్థితౌ సంచాల్యతే చ హ ।। ౪.

బ్రహ్మదేవుడు భగవంతుని రూపంతో, అలాగే రజోగుణం, తమోగుణం ద్వారా ఈ విశ్వాన్ని స్థాపించి, నడిపిస్తాడు.

త్వమేకా తస్య దేవస్య మూర్తిరాద్యా ధరాధరే । ద్వితీయా సలిలం మూర్తిస్తృతీయా తైజసీ స్మృతా ।। ౪.

ఓ పర్వతాన్ని మోసేవాడా! నీవే ఆ దేవుని మొదటి రూపం. రెండవది నీరు, మూడవది అగ్ని అని చెప్పబడింది.

చతుర్థీ వాయుమూర్తిః స్యాదాకాశాఖ్యా తు పఞ్చమీ । ఏతాస్తు మూరత్యస్తస్య క్షేత్రజ్ఞత్వం హి మద్ధియామ్ । మూర్త్తిత్రయం తథా తస్య ఇత్యేతాశ్చాష్టమూర్తయః ।। ౪.

నాల్గవది వాయువు రూపం, ఐదవది ఆకాశం అని అంటారు. ఇవన్నీ ఆయన రూపాలే. క్షేత్రజ్ఞుడు అని నేను భావిస్తున్నాను. ఇలా మూడు రూపాలు, మొత్తం ఎనిమిది రూపాలు ఆయనవే.

ఆభివ్యప్తిమిదం సర్వం జగన్నారాయణేన హ । ఇత్యేతత్ కథితం దేవి కిమన్యచ్ఛ్రోతుమిచ్ఛసి ।। ౪.

ఈ జగత్తంతా నారాయణుని ద్వారా వ్యాపించిఉంది. ఇదంతా నీకు చెప్పాను, ఓ దేవీ! ఇంకేమైనా వినాలనుకుంటే చెప్పు.

ధరణ్యువాచ । నారదేనైవముక్తస్తు తదా రాజా ప్రియవ్రతః । కృతవాన్ కిం మమాచక్ష్వ ప్రసాదాత్ పరమేశ్వర ।। ౪.

ధరణి అడిగింది: నారదుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, రాజు ప్రియవ్రతుడు ఏమి చేశాడు? పరమేశ్వరా! దయచేసి నాకు వివరంగా చెప్పండి.

శ్రీవరాహ ఉవాచ । భవతీం సప్తధా కృత్వా పుత్రాణాం చ ప్రదాయ సః । ప్రియవ్రతస్తపస్తేపే నారదాచ్ఛ్రుతవిస్మయః ।। ౪.

శ్రీవరాహుడు పలికాడు: నిన్ను ఏడు భాగాలుగా చేసి తన కుమారులకు ఇచ్చి, నారదుని మాటలకు ఆశ్చర్యపడి, ప్రియవ్రతుడు తపస్సు చేశాడు.

నారాయణాత్మకం బ్రహ్మ పరం జప్త్వా స్వయంభువః । తతస్తుష్టమనాః పారం పరం నిర్వాణమాప్తవాన్ ।। ౪.

నారాయణాత్మకమైన పరబ్రహ్మను జపిస్తూ, స్వయంభువుడు సంతృప్తిగా పరమ నిర్వాణాన్ని పొందాడు.

శ్రృణు చాన్యద్ వరారోహే యద్ వృత్తం పరమేష్ఠినః । ఆరాధనాయ యతతః పురాకాలే నృపస్య హ ।। ౪.

ఓ సుందరివి, పరమేశ్ఠి విషయంలో పూర్వకాలంలో ఒక రాజు ఆయనను ఆరాధించడానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని గురించి ఇంకొక కథను విను.

ఆసీదశ్వశిరా నామ రాజా పరమధార్మికః । సోఽశ్వమేధేన యజ్ఞేన యష్ట్వా సుబహుదక్షిణః ।। ౪.

అశ్వశిరా అనే పేరు గల ఒక రాజు ఉండేవాడు. అతడు అత్యంత ధార్మికుడు. అతడు అశ్వమేధయాగం చేసి, విరివిగా దానం చేసేవాడు.

స్నాతశ్చావభృథే సోఽథ బ్రాహ్మణైః పరివారితః । యావదాస్తే స రాజర్షిస్తావద్ యోగివరో మునిః । ఆయయౌ కపిలః శ్రీమాన్ జైగీషవ్యశ్చ యోగిరాట్ ।। ౪.

యాగం ముగిసిన తర్వాత స్నానం చేసి, బ్రాహ్మణులతో చుట్టుముట్టబడి ఆ రాజర్షి అక్కడ కూర్చున్నాడు. అప్పుడు యోగిలో శ్రేష్ఠుడైన కపిలుడు, ప్రకాశవంతుడైన యోగిరాజు జైగీషవ్యుడు అక్కడికి వచ్చారు.

తతస్త్వరితముత్థాయ స రాజా స్వాగతక్రియామ్ । చకార పరయా యుక్తః స ముదా రాజసత్తమః ।। ౪.

అప్పుడు ఆ రాజు వెంటనే లేచి, ఎంతో ఆనందంతో అతిథి సత్కారాన్ని శ్రద్ధగా నిర్వహించాడు.

తావర్చ్చితావాసనగౌ దృష్ట్వా రాజా మహాబలః । పప్రచ్ఛ తౌ తిగ్మధియౌ యోగజ్ఞౌ స్వేచ్ఛయాగతౌ ।। ౪.

వారిని సత్కరించి, ఆసనంలో కూర్చున్న వారిని చూసి, మహాబలుడు అయిన రాజు, యోగంలో నిపుణులైన, తేజోవంతులైన ఆ ఇద్దరిని ప్రశ్నించాడు.

భవన్తౌ సంశయం విప్రౌ పృచ్ఛామి పురుషోత్తమౌ । కథమారాధయేద్ దేవం హరిం నారాయణం పరమ్ ।। ౪.

మీరిద్దరూ మహాశయులు, మానవుల్లో శ్రేష్ఠులు. నేను ఒక సందేహం అడుగుతున్నాను. హరి అయిన పరమ నారాయణుడిని ఎలా ఆరాధించాలి?