వరాహపురాణమ్

తేషాం పరాజయం దృష్ట్వా దేవానాం తు బృహస్పతిః । ఉవాచ హీనం వః సైన్యం నాయకేన వినా సురాః ।। ౨౫.

వారి ఓటమిని చూసి, బృహస్పతి దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీ సైన్యం నాయకుడు లేక బలహీనంగా ఉంది, ఓ దేవతలారా!'

ఏకేనేన్ద్రేణ దివ్యం తు సైన్యం పాతుం న శక్యతే । అతః సేనాపతిం కిఞ్చిదన్వేషయత మాచిరమ్ ।। ౨౫.

'ఇంద్రుడు ఒక్కడితో ఈ దివ్యసైన్యాన్ని కాపాడడం సాధ్యం కాదు. అందుకే త్వరగా ఒక సేనాధిపతిని వెతకండి.'

ఏవముక్తాస్తతో దేవా జగ్ముర్లోకపితామహమ్ । సేనాపతిం చ నో దేహి వాక్యమూచుః ససంభ్రమమ్ ।। ౨౫.

ఇలా వినగానే దేవతలు లోకపితామహుడి వద్దకు వెళ్లి, ఆందోళనతో 'మాకు సేనాధిపతిని ఇవ్వండి' అని ప్రార్థించారు.

తతో దధ్యౌ చతుర్వక్త్రః కిమేషాం క్రియతే మయా । బ్రహ్మాఽథ చిన్తయామాస రుద్రం ప్రతి మనోగతమ్ ।। ౨౫.

అప్పుడు నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మా, 'వారికోసం నేను ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచించాడు. తరువాత తన మనస్సులో రుద్రుని ధ్యానించాడు.

తతో దేవాః సగన్ధర్వా ఋషయః సిద్ధచారణాః । బ్రహ్మాణం పురతః కృత్వా జగ్ముః కైలాసపర్వతమ్ ।। ౨౫.

అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు అందరూ బ్రహ్మాను ముందుంచుకుని కైలాసపర్వతానికి వెళ్లారు.

తత్ర దృష్ట్వా మహాదేవం శివం పశుపతిం విభుమ్ । తుష్టవుర్వివిధైస్తోత్రైః శక్రాద్యాస్త్రిదివౌకసః ।। ౨౫.

అక్కడ మహాదేవుడు, శివుడు, పశుపతిని చూసి, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు色色గా స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః । నమామ సర్వే శరణార్థినో వయం మహేశ్వరం త్ర్యమ్బకభూతభావనమ్ । ఉమాపతే విశ్వపతే మరుత్పతే జగత్పతే శంకర పాహి నః స్వయమ్ ।। ౨౫.

దేవతలు అన్నారు: 'మేమందరం శరణు కోరుతూ, త్రినేత్రుడు, భూతాల సృష్టికర్త అయిన మహేశ్వరుడికి నమస్కరిస్తున్నాము. ఉమాపతి, విశ్వపతి, వాయుపతి, జగత్పతి, శంకరా! స్వయంగా మమ్మల్ని రక్షించు.'

జటాకలాపాగ్రశశాఙ్కదీధితి- ప్రకాశితాశేషజగత్త్రయామల । త్రిశూలపాణే పురుషోత్తమాచ్యుత ప్రపాహి దైత్యాచ్చ జగత్త్రయోదరే ।। ౨౫.

'జటా ముద్దలో చంద్రుని కిరణాలతో మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసే వాడవు, త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడవు, పురుషోత్తమా, అచ్యుతా! మూడు లోకాలను దానవుల నుండి రక్షించు.'

త్వమాదిదేవః పురుషోత్తమో హరి- ర్భవో మహేశస్త్రిపురాన్తకో విభుః । భగాక్షిహా దైత్యరిపుః పురాతనో వృషధ్వజః పాహి సురోత్తమోత్తమ ।। ౨౫.

'నీవే ఆదిదేవుడు, పురుషోత్తముడు, హరి, భవుడు, మహేశ్వరుడు, త్రిపురాంతకుడు, మహాబలుడు, భగాక్షిని నాశనం చేసినవాడు, దానవుల శత్రువు, పురాతనుడు, వృషధ్వజుడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, మమ్మల్ని రక్షించు.'

గిరీశజానాథ గిరిప్రియాప్రియ ప్రభో సమస్తామరలోకపూజిత । గణేశ భూతేశ శివాక్షయావ్యయ ప్రపాహి నో దైత్యవరాన్తకాచ్యుత ।। ౨౫.

'పర్వతపుత్రుడవు, పర్వతకన్యక ప్రియుడవు, ప్రభూ! సమస్త అమర లోకాలు నిన్ను పూజిస్తున్నాయి. గణపతి, భూతపతి, శివుడు, నిత్యుడు, అక్షయుడు, అవినాశి! దానవులలో శ్రేష్ఠులను సంహరించేవాడవు, మమ్మల్ని రక్షించు.'

పృథ్వ్యాదితత్త్వేషు భవాన్ ప్రతిష్ఠితో ధ్వనిస్వరూపో గగనే విశేషతః । వాయౌ ద్విధా తేజసి చ త్రిధా జలే చతుః క్షితౌ పఞ్చగుణః ప్రపాహి నః ।। ౨౫.

'భూమి మొదలైన తత్త్వాలలో నీవు స్థిరంగా ఉన్నావు. గగనంలో నీవే శబ్దస్వరూపుడవు. వాయువులో రెండు రూపాలుగా, అగ్నిలో మూడు, జలంలో నాలుగు, భూమిలో అయిదు రూపాలుగా నీవు ఉన్నావు. మమ్మల్ని రక్షించు.'

అగ్నిస్వరూపోఽసి తరౌ తథోపలే సత్త్వస్వరూపోఽసి తథా జలేష్వపి । తేజఃస్వరూపో భగవాన్ మహేశ్వరః ప్రపాహి నో దైత్యగణార్దితాన్ హర ।। ౨౫.

నీ స్వరూపం అగ్నిలా చెట్లలో, రాళ్లలో ఉంది; నీ సత్తా నీరు లొ కూడా ఉంది. మహేశ్వరుడైన భగవంతుడు ప్రకాశ స్వరూపుడు. హరా! దైత్య గణాల బాధతో బాధపడుతున్న మమ్మల్ని కాపాడుము.

నాసీద్యదాఽకాణ్డమిదం త్రిలోచన ప్రభాకరేన్ద్రద్రవిణాధిపాః కుతః । తదా భవానేవ విరుద్ధలోచన ప్రమాణబాధాదివివర్జితః స్థితః ।। ౨౫.

ఓ త్రినేత్రుడా! ఈ సృష్టి లేకపోయినప్పుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, ధనాధిపతి ఎలా ఉండగలరు? ఆ సమయంలో, నీవే అన్ని పరిమితులు లేకుండా, ఒక్కడివే నిలిచివున్నావు.

కపాలమాలిన్ శశిఖణ్డశేఖర శ్మశానవాసిన్ సితభస్మగుణ్ఠిత । ఫణీన్ద్రసంవీతతనోఽన్తకాపహ ప్రపాహి నో దక్షధియా సురేశ్వర ।। ౨౫.

కపాలాల మాల ధరించినవాడా, చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడా, శ్మశానంలో నివసించే వాడా, తెల్ల బస్మంతో కప్పబడినవాడా, పాము రాజుతో చుట్టబడినవాడా, మరణాన్ని తొలగించేవాడా, దేవతల అధిపతివా! నీ దయతో మమ్మల్ని కాపాడుము.

భవాన్ పుమాన్ శక్తిరియం గిరేః సుతా సర్వాఙ్గరూపా భగవంస్తథా త్వయి । త్రిశూలరూపేణ జగత్త్రయం కరే స్థితం త్రినేత్రేషు మఖాగ్నయస్త్రయః ।। ౨౫.

నీవే పరమపురుషుడు; ఈ శక్తి పర్వత కుమార్తె. భగవంతుడా! ఆమె నీ అన్ని అవయవాల్లో ఉంది. త్రిశూల రూపంలో మూడు లోకాలు నీ చేతిలో ఉన్నాయి. నీ మూడు కన్నుల్లో మూడు యజ్ఞాగ్నులు నివసిస్తున్నాయి.

జటాస్వరూపేణ సమస్తసాగరాః కులాచలాః సిన్ధువహాశ్చ సర్వశః । శశీ పరం జ్ఞానమిదం తవ స్థితం న దేవ పశ్యన్తి కుదృష్టయో జనాః ।। ౨౫.

నీ జటల్లో సముద్రాలు, పర్వతాలు, నదులు అన్నీ ఉన్నాయి. చంద్రుడు, పరమ జ్ఞానం నీలోనే ఉంది. దేవా! చెడు దృష్టి కలిగినవారు దీన్ని గ్రహించలేరు.

నారాయణస్త్వం జగతాం సముద్భవ- స్తథా భవః సైవ చతుర్ముఖో భవాన్ । సత్త్వాదిభేదేన తథాగ్నిభేదతో యుగాదిభేదేన చ సంస్థితస్త్రిధా ।। ౨౫.

నీవే నారాయణుడు, లోకాల ఉద్భవకారకుడు; అలాగే నీవే భవుడు, నీవే నాలుగు ముఖాలవాడు. సత్త్వాది భేదంగా, అగ్నిభేదంగా, యుగాల ప్రకారం నీవు మూడు విధాలుగా స్థితిచేస్తున్నావు.

భవన్తమేతే సురనాయకాః ప్రభో భవార్థినోఽన్యస్య వదన్తి తోషయన్ । యతస్తతో నో భవ భూతిభూషణ ప్రపాహి విశ్వేశ్వర రుద్ర తే నమః ।। ౨౫.

ఓ ప్రభూ! దేవతల నాయకులు తమ మేలు కోసం నిన్నే స్తుతిస్తున్నారు, వేరొకరిని కాదు. అందుకే, బస్మభూషితుడా! మమ్మల్ని అనుగ్రహించు. విశ్వేశ్వరుడా, రుద్రా! నీకు నమస్కారం. మమ్మల్ని కాపాడుము.

మహాతపా ఉవాచ । ఏవం స్తుతస్తదా దేవో రుద్రః పశుపతిః సురైః । ఉవాచ దేవానవ్యగ్రః కిం కార్యం బ్రూత మా చిరమ్ ।। ౨౫.

మహాతపస్వి ఇలా చెప్పెను: ఆ సమయంలో దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, రుద్రుడు, పశుపతి దేవుడు, ఆ దేవతలను ప్రశాంతంగా చూచి, 'ఏం చేయాలో త్వరగా చెప్పండి' అని అడిగాడు.

దేవా ఊచుః । సేనాపతిం నో దేవేశ దేహి దైత్యవధాయ వై । దేవానాం బ్రహ్మముఖ్యానామేతదేవ హితం భవేత్ ।। ౨౫.

దేవతలు ఇలా అన్నారు: దేవతల అధిపతివా! దైత్యులను సంహరించడానికి మాకు ఒక సేనాధిపతిని ఇవ్వు. బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలకు ఇదే మేలు కలిగించును.

రుద్ర ఉవాచ । దదామి సేనానాథం వో దేవా భవత విజ్వరాః । భవిష్యమస్తి పౌరాణం యోగాదీనామచిన్తయన్ ।। ౨౫.

రుద్రుడు ఇలా చెప్పాడు: దేవతలారా! మిమ్మల్ని బాధలు లేకుండా చేయడానికి నేను సేనాధిపతిని ఇస్తాను. భవిష్యత్తులో పురాతనుడు, యోగులలో శ్రేష్ఠుడు, అందరి ఆలోచనలకు అతీతుడు జన్మిస్తాడు.

ఏవముక్త్వా హరో దేవాన్ విసృజ్య స్వాఙ్గసంస్థితామ్ । శక్తిం సంక్షోభయామాస పుత్రహేతోః పరంతప ।। ౨౫.

ఇలా చెప్పి, హరుడు దేవతలను పంపించి, తన శరీరంలో ఉన్న శక్తిని కుమారుని కోసం కదిలించాడు.

తస్య క్షోభయతః శక్తిం జ్వలనార్కసమప్రభః । కుమారః సహజాం శక్తిం బిభ్రజ్జ్ఞానైకశాలినీమ్ ।। ౨౫.

ఆ శక్తిని కదిలించగా, అగ్ని, సూర్యునిలా ప్రకాశించే కుమారుడు జన్మించాడు. అతనికి సహజమైన శక్తి, అపూర్వమైన జ్ఞానం కలిగివుండెను.

ఉత్పత్తిస్తస్య రాజేన్ద్ర బహురూపా వ్యవస్థితా । మన్వన్తరేష్వనేకేషు దేవసేనాపతిః కిల ।। ౨౫.

ఓ రాజా! అతని జననం అనేక రూపాల్లో, అనేక విధాలుగా ఏర్పడింది. ప్రతి మన్వంతరంలో అతనే దేవసేనాధిపతి అవుతాడు.

యోఽసౌ శరీరగో దేవః అహంకారేతి కీర్త్తితః । ప్రయోజనవశాద్ దేవః సైవ సేనాపతిర్విభో ।। ౨౫.

శరీరంలో నివసించే ఆ దేవుడు 'అహంకారం' అని పిలవబడతాడు. అవసరమైతే, ఆ దేవుడే సేనాధిపతిగా మారుతాడు, ప్రభూ!

తస్మిన్ జాతే స్వయం బ్రహ్మా సర్వదైవైః సమన్వితః । పూజయామాస దేవేశం శివం పశుపతిం తదా ।। ౨౫.

అతడు జన్మించినప్పుడు, బ్రహ్మ తనతో పాటు అన్ని దేవతలతో కలిసి, దేవతల అధిపతి అయిన శివుని, పశుపతిని ఆ సమయంలో పూజించాడు.

సర్వైశ్చ దేవై ఋషిభిశ్చ సిద్ధైః సేనాపతిర్వరదానేన తేన । ఆప్యాయితః సోఽపి సురానువాచ సఖాయార్థం క్రడనే కార్యమేవ ।। ౨౫.

అన్ని దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు సేనాధిపతిని వరప్రదానంతో సంతృప్తిపరిచారు. ఆయన సంతోషంతో, ఆట కోసం ఒక స్నేహితుని విషయాన్ని దేవతలకు చెప్పాడు.

శ్రుత్వా వచస్తస్య్ మహానుభావో మహాదేవో వాక్యమిదం జగాద । దదామి తే క్రీడనకం తు కుక్కుటం తథానుగౌ శాఖవిశాఖసంజ్ఞౌ । కుమార భూతగ్రహనాయకో భవాన్ భవస్వ దేవేశ్వర సేనయాపతిః ।। ౨౫.

అతని మాటలు విని, మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీకు ఆట కోసం కోడిని ఇస్తాను. అలాగే, శాఖ, విశాఖ అనే ఇద్దరు సహాయకులను కూడా ఇస్తాను. కుమారా! నీవు భూతగణాల నాయకుడిగా, దేవతల సేనాధిపతిగా ఉండాలి.'

ఏవముక్త్వా తతో దేవః సర్వే దేవాశ్చ పార్థివ । తుష్టువుర్వాగ్భిరిష్టాభిః స్కన్దం సేనాపతిం తదా ।। ౨౫.

ఇలా చెప్పి, ఆ దేవుడు మరియు అన్ని దేవతలు, ఓ రాజా! తాము కోరిన మాటలతో సేనాధిపతి అయిన స్కందుని స్తుతించారు.