వరాహపురాణమ్

ప్రజాపాల ఉవాచ । అహంకారాత్ కథం జజ్ఞే కార్త్తికేయో ద్విజోత్తమ । ఏతన్మే సంశయం ఛిన్ధి పృచ్ఛతో వై మహామునే ।। ౨౫.

ప్రజాపాలుడు అడిగాడు: మహర్షీ, అహంకారంతో కార్తికేయుడు ఎలా జన్మించాడు? నా ఈ సందేహాన్ని దయచేసి తీర్చండి.

మహాతపా ఉవాచ । సర్వేషామేవ తత్త్వానాం యః పరః పురుషః స్మృతః । తస్మాదవ్యక్తముత్పన్నం తత్త్వాది త్రివిధం తు తత్ ।। ౨౫.

మహాతపా చెప్పారు: అన్ని తత్త్వాలకు మూలమైన పరమాత్ముని నుండి, అవ్యక్తం ఉద్భవించింది. ఆ అవ్యక్తం నుండి తత్త్వాలు మొదలైన మూడు రకాల పదార్థాలు పుట్టాయి.

పురుషావ్యక్తయోర్మధ్యే మహత్త్వం సమపద్యత । స చాహంకార ఇత్యుక్తో యో మహాన్ సముదాహృతః ।। ౨౫.

పురుషుడు, అవ్యక్తం మధ్యలో మహత్తత్త్వం ఏర్పడింది. దానిని అహంకారమని అంటారు; అదే మహత్తు అని చెప్పబడింది.

పురుషో విష్ణురిత్యుక్తః శివో వా నామతః స్మృతః । అవ్యక్తం తు ఉమా దేవీ శ్రీర్వా పద్మనిభేక్షణా ।। ౨౫.

పురుషుని విష్ణువు అని కూడా అంటారు, లేదా శివుడు అని పేరుతో గుర్తిస్తారు. అవ్యక్తమైనది ఉమా దేవి, లేదా పద్మాక్షి అయిన శ్రీదేవి.

తత్సంయోగాదహంకారః స చ సేనాపతిర్గుహః । తస్యోత్పత్తిం ప్రవక్ష్యామి శ్రృణు రాజన్ మహామతే ।। ౨౫.

వాళ్లిద్దరి కలయికతో అహంకారం పుట్టింది, అతడే సేనాధిపతి అయిన గుహుడు. అతని జన్మవిషయాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, రాజా! విను.

ఆద్యో నారాయణో దేవస్తస్మాద్ బ్రహ్మా తతోఽభవత్ । అతః స్వయంభువశ్చాన్యే మరీచ్యాద్యార్కసంభవాః ।। ౨౫.

ముందుగా నారాయణుడు ఉనికిలోకి వచ్చాడు. ఆయన నుండి బ్రహ్మా పుట్టాడు. ఆ తరువాత స్వయంభువుడు, మరీచి మొదలైనవారు, సూర్యుని నుండి జన్మించినవారు.

తేష్వారభ్య సురా దైత్యా గన్ధర్వా మానుషాః ఖగాః । పశవః సర్వభూతాని సృష్టిరేషా ప్రకీర్తితా ।। ౨౫.

వారిలోంచి దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, మనుషులు, పక్షులు, పశువులు, అన్ని జీవులు పుట్టాయి. ఇదే సృష్టి అని చెప్పబడింది.

సృష్ట్యాం విస్తారితాయాం తు దేవదైత్యా మహాబలాః । సాపత్న్యం భావమాస్థాయ యుయుధుర్విజిగీషవః ।। ౨౫.

సృష్టి విస్తరించినప్పుడు, మహాబలశాలి అయిన దేవతలు, దానవులు పరస్పరం వైరం పెంచుకుని, గెలుపుకోసం యుద్ధం చేశారు.

దైత్యానాం బలినః సన్తి నాయకా యుద్ధదుర్మదాః । హిరణ్యకశిపుః పూర్వం హిరణ్యాక్షో మహాబలః । విప్రచిత్తిర్విచిత్తిశ్చ భీమాక్షః క్రౌఞ్చ ఏవ చ ।। ౨౫.

దానవుల్లో బలవంతులు, యుద్ధంలో గర్వపడే నాయకులు ఉన్నారు. మొదట హిరణ్యకశిపుడు, తరువాత మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుడు, విప్రచిత్తి, విచిత్తి, భీమాక్షుడు, అలాగే క్రౌంచుడు.

ఏతేఽతిబలినః శూరా దేవసైన్యం మహామృధే । అనారతం సితైర్బాణైర్జయన్తేఽనుదినం మృధే ।। ౨౫.

ఈ మహాబలవంతులు, వీరులు, గొప్ప యుద్ధాల్లో పదేపదే పదునైన బాణాలతో దేవసేనను ప్రతిరోజూ ఓడిస్తున్నారు.

తేషాం పరాజయం దృష్ట్వా దేవానాం తు బృహస్పతిః । ఉవాచ హీనం వః సైన్యం నాయకేన వినా సురాః ।। ౨౫.

వారి ఓటమిని చూసి, బృహస్పతి దేవతలకు ఇలా అన్నాడు: 'మీ సైన్యం నాయకుడు లేక బలహీనంగా ఉంది, ఓ దేవతలారా!'

ఏకేనేన్ద్రేణ దివ్యం తు సైన్యం పాతుం న శక్యతే । అతః సేనాపతిం కిఞ్చిదన్వేషయత మాచిరమ్ ।। ౨౫.

'ఇంద్రుడు ఒక్కడితో ఈ దివ్యసైన్యాన్ని కాపాడడం సాధ్యం కాదు. అందుకే త్వరగా ఒక సేనాధిపతిని వెతకండి.'

ఏవముక్తాస్తతో దేవా జగ్ముర్లోకపితామహమ్ । సేనాపతిం చ నో దేహి వాక్యమూచుః ససంభ్రమమ్ ।। ౨౫.

ఇలా వినగానే దేవతలు లోకపితామహుడి వద్దకు వెళ్లి, ఆందోళనతో 'మాకు సేనాధిపతిని ఇవ్వండి' అని ప్రార్థించారు.

తతో దధ్యౌ చతుర్వక్త్రః కిమేషాం క్రియతే మయా । బ్రహ్మాఽథ చిన్తయామాస రుద్రం ప్రతి మనోగతమ్ ।। ౨౫.

అప్పుడు నాలుగు ముఖాల బ్రహ్మా, 'వారికోసం నేను ఏమి చేయాలి?' అని ఆలోచించాడు. తరువాత తన మనస్సులో రుద్రుని ధ్యానించాడు.

తతో దేవాః సగన్ధర్వా ఋషయః సిద్ధచారణాః । బ్రహ్మాణం పురతః కృత్వా జగ్ముః కైలాసపర్వతమ్ ।। ౨౫.

అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు అందరూ బ్రహ్మాను ముందుంచుకుని కైలాసపర్వతానికి వెళ్లారు.

తత్ర దృష్ట్వా మహాదేవం శివం పశుపతిం విభుమ్ । తుష్టవుర్వివిధైస్తోత్రైః శక్రాద్యాస్త్రిదివౌకసః ।। ౨౫.

అక్కడ మహాదేవుడు, శివుడు, పశుపతిని చూసి, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు色色గా స్తోత్రాలతో ఆయనను స్తుతించారు.

దేవా ఊచుః । నమామ సర్వే శరణార్థినో వయం మహేశ్వరం త్ర్యమ్బకభూతభావనమ్ । ఉమాపతే విశ్వపతే మరుత్పతే జగత్పతే శంకర పాహి నః స్వయమ్ ।। ౨౫.

దేవతలు అన్నారు: 'మేమందరం శరణు కోరుతూ, త్రినేత్రుడు, భూతాల సృష్టికర్త అయిన మహేశ్వరుడికి నమస్కరిస్తున్నాము. ఉమాపతి, విశ్వపతి, వాయుపతి, జగత్పతి, శంకరా! స్వయంగా మమ్మల్ని రక్షించు.'

జటాకలాపాగ్రశశాఙ్కదీధితి- ప్రకాశితాశేషజగత్త్రయామల । త్రిశూలపాణే పురుషోత్తమాచ్యుత ప్రపాహి దైత్యాచ్చ జగత్త్రయోదరే ।। ౨౫.

'జటా ముద్దలో చంద్రుని కిరణాలతో మూడు లోకాలను ప్రకాశింపజేసే వాడవు, త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడవు, పురుషోత్తమా, అచ్యుతా! మూడు లోకాలను దానవుల నుండి రక్షించు.'

త్వమాదిదేవః పురుషోత్తమో హరి- ర్భవో మహేశస్త్రిపురాన్తకో విభుః । భగాక్షిహా దైత్యరిపుః పురాతనో వృషధ్వజః పాహి సురోత్తమోత్తమ ।। ౨౫.

'నీవే ఆదిదేవుడు, పురుషోత్తముడు, హరి, భవుడు, మహేశ్వరుడు, త్రిపురాంతకుడు, మహాబలుడు, భగాక్షిని నాశనం చేసినవాడు, దానవుల శత్రువు, పురాతనుడు, వృషధ్వజుడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు, మమ్మల్ని రక్షించు.'

గిరీశజానాథ గిరిప్రియాప్రియ ప్రభో సమస్తామరలోకపూజిత । గణేశ భూతేశ శివాక్షయావ్యయ ప్రపాహి నో దైత్యవరాన్తకాచ్యుత ।। ౨౫.

'పర్వతపుత్రుడవు, పర్వతకన్యక ప్రియుడవు, ప్రభూ! సమస్త అమర లోకాలు నిన్ను పూజిస్తున్నాయి. గణపతి, భూతపతి, శివుడు, నిత్యుడు, అక్షయుడు, అవినాశి! దానవులలో శ్రేష్ఠులను సంహరించేవాడవు, మమ్మల్ని రక్షించు.'

పృథ్వ్యాదితత్త్వేషు భవాన్ ప్రతిష్ఠితో ధ్వనిస్వరూపో గగనే విశేషతః । వాయౌ ద్విధా తేజసి చ త్రిధా జలే చతుః క్షితౌ పఞ్చగుణః ప్రపాహి నః ।। ౨౫.

'భూమి మొదలైన తత్త్వాలలో నీవు స్థిరంగా ఉన్నావు. గగనంలో నీవే శబ్దస్వరూపుడవు. వాయువులో రెండు రూపాలుగా, అగ్నిలో మూడు, జలంలో నాలుగు, భూమిలో అయిదు రూపాలుగా నీవు ఉన్నావు. మమ్మల్ని రక్షించు.'

అగ్నిస్వరూపోఽసి తరౌ తథోపలే సత్త్వస్వరూపోఽసి తథా జలేష్వపి । తేజఃస్వరూపో భగవాన్ మహేశ్వరః ప్రపాహి నో దైత్యగణార్దితాన్ హర ।। ౨౫.

నీ స్వరూపం అగ్నిలా చెట్లలో, రాళ్లలో ఉంది; నీ సత్తా నీరు లొ కూడా ఉంది. మహేశ్వరుడైన భగవంతుడు ప్రకాశ స్వరూపుడు. హరా! దైత్య గణాల బాధతో బాధపడుతున్న మమ్మల్ని కాపాడుము.

నాసీద్యదాఽకాణ్డమిదం త్రిలోచన ప్రభాకరేన్ద్రద్రవిణాధిపాః కుతః । తదా భవానేవ విరుద్ధలోచన ప్రమాణబాధాదివివర్జితః స్థితః ।। ౨౫.

ఓ త్రినేత్రుడా! ఈ సృష్టి లేకపోయినప్పుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, ధనాధిపతి ఎలా ఉండగలరు? ఆ సమయంలో, నీవే అన్ని పరిమితులు లేకుండా, ఒక్కడివే నిలిచివున్నావు.

కపాలమాలిన్ శశిఖణ్డశేఖర శ్మశానవాసిన్ సితభస్మగుణ్ఠిత । ఫణీన్ద్రసంవీతతనోఽన్తకాపహ ప్రపాహి నో దక్షధియా సురేశ్వర ।। ౨౫.

కపాలాల మాల ధరించినవాడా, చంద్రుని కిరీటంగా ధరించినవాడా, శ్మశానంలో నివసించే వాడా, తెల్ల బస్మంతో కప్పబడినవాడా, పాము రాజుతో చుట్టబడినవాడా, మరణాన్ని తొలగించేవాడా, దేవతల అధిపతివా! నీ దయతో మమ్మల్ని కాపాడుము.

భవాన్ పుమాన్ శక్తిరియం గిరేః సుతా సర్వాఙ్గరూపా భగవంస్తథా త్వయి । త్రిశూలరూపేణ జగత్త్రయం కరే స్థితం త్రినేత్రేషు మఖాగ్నయస్త్రయః ।। ౨౫.

నీవే పరమపురుషుడు; ఈ శక్తి పర్వత కుమార్తె. భగవంతుడా! ఆమె నీ అన్ని అవయవాల్లో ఉంది. త్రిశూల రూపంలో మూడు లోకాలు నీ చేతిలో ఉన్నాయి. నీ మూడు కన్నుల్లో మూడు యజ్ఞాగ్నులు నివసిస్తున్నాయి.

జటాస్వరూపేణ సమస్తసాగరాః కులాచలాః సిన్ధువహాశ్చ సర్వశః । శశీ పరం జ్ఞానమిదం తవ స్థితం న దేవ పశ్యన్తి కుదృష్టయో జనాః ।। ౨౫.

నీ జటల్లో సముద్రాలు, పర్వతాలు, నదులు అన్నీ ఉన్నాయి. చంద్రుడు, పరమ జ్ఞానం నీలోనే ఉంది. దేవా! చెడు దృష్టి కలిగినవారు దీన్ని గ్రహించలేరు.

నారాయణస్త్వం జగతాం సముద్భవ- స్తథా భవః సైవ చతుర్ముఖో భవాన్ । సత్త్వాదిభేదేన తథాగ్నిభేదతో యుగాదిభేదేన చ సంస్థితస్త్రిధా ।। ౨౫.

నీవే నారాయణుడు, లోకాల ఉద్భవకారకుడు; అలాగే నీవే భవుడు, నీవే నాలుగు ముఖాలవాడు. సత్త్వాది భేదంగా, అగ్నిభేదంగా, యుగాల ప్రకారం నీవు మూడు విధాలుగా స్థితిచేస్తున్నావు.

భవన్తమేతే సురనాయకాః ప్రభో భవార్థినోఽన్యస్య వదన్తి తోషయన్ । యతస్తతో నో భవ భూతిభూషణ ప్రపాహి విశ్వేశ్వర రుద్ర తే నమః ।। ౨౫.

ఓ ప్రభూ! దేవతల నాయకులు తమ మేలు కోసం నిన్నే స్తుతిస్తున్నారు, వేరొకరిని కాదు. అందుకే, బస్మభూషితుడా! మమ్మల్ని అనుగ్రహించు. విశ్వేశ్వరుడా, రుద్రా! నీకు నమస్కారం. మమ్మల్ని కాపాడుము.

మహాతపా ఉవాచ । ఏవం స్తుతస్తదా దేవో రుద్రః పశుపతిః సురైః । ఉవాచ దేవానవ్యగ్రః కిం కార్యం బ్రూత మా చిరమ్ ।। ౨౫.

మహాతపస్వి ఇలా చెప్పెను: ఆ సమయంలో దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, రుద్రుడు, పశుపతి దేవుడు, ఆ దేవతలను ప్రశాంతంగా చూచి, 'ఏం చేయాలో త్వరగా చెప్పండి' అని అడిగాడు.