భవపత్నీ చ దుహితా ఏవం సంచిన్త్య సున్దరీ । జగామ తపసే శైలం హిమవన్తం మహాగిరిమ్ ।। ౨౨.
అలా ఆలోచించిన భవుని కుమార్తె, అందమైనది, తపస్సు చేయడానికి హిమవంతుడు అనే మహా పర్వతానికి వెళ్లింది.
తత్ర కాలేన మహతా క్షపయన్తీ కలేవరమ్ । స్వశరీరాగ్నినా దగ్ధా తతః శైలసుతాఽభవత్ ।। ౨౨.
అక్కడ, చాలా కాలం పాటు కఠిన తపస్సు చేస్తూ, తన శరీరాన్ని తపస్సు అగ్నిలో కాల్చుకుంది. ఆ తరువాత, ఆమె పర్వత కుమార్తెగా జన్మించింది.
ఉమా నామేతి మహతీ కృష్ణా చేత్యభిధానతః । లబ్ధ్వా తు శోభనాం మూర్తిం హిమవన్తగృహే శుభా ।। ౨౨.
ఆమెకు ఉమా, కృష్ణా అనే గొప్ప పేర్లు ప్రసిద్ధి అయ్యాయి. హిమవంతుని ఇంట్లో ఆమెకు అందమైన రూపం లభించి, శుభంగా జీవించింది.
పునస్తపశ్చకారోగ్రం దేవం స్మృత్వా త్రిలోచనమ్ । అసావేవ పతిర్మహ్యమిత్యుక్త్వా తపసి స్థితా ।। ౨౨.
మళ్ళీ, ఆమె తపస్సు చేస్తూ, మూడు కన్నుల దేవుడిని స్మరించుకుంటూ, 'అతనే నా భర్త' అని నిశ్చయంగా చెప్పి తపస్సులో నిలిచింది.
కుర్వన్త్యా తత్ తపశ్చోగ్రం హిమవన్తే మహాగిరౌ । కాలేన మహతా దేవస్తపసారాధితస్తయా ।। ౨౨.
హిమవంతుడు అనే మహా పర్వతంపై ఆమె కఠిన తపస్సు చేస్తుండగా, చాలా కాలం తర్వాత ఆ దేవుడు ఆమె తపస్సుతో సంతుష్టుడయ్యాడు.
ఆజగామాశ్రమం తస్యా విప్రో భూత్వా మహేశ్వరః । వృద్ధః శిథిలసర్వాఙ్గః స్ఖలంశ్చైవ పదే పదే ।। ౨౨.
మహేశ్వరుడు వృద్ధ బ్రాహ్మణుని రూపంలో, అన్ని అవయవాలు బలహీనంగా, ప్రతి అడుగులో తడబడుతూ, ఆమె ఆశ్రమానికి వచ్చాడు.
కృచ్ఛ్రాత్ తస్యాః సమీపం తు ఆగత్య ద్విజసత్తమః । బుభుక్షితోఽస్మి మే దేహి భద్రే భోజ్యం ద్విజస్య తు ।। ౨౨.
ఆ వృద్ధ బ్రాహ్మణుడు ఎంతో కష్టంగా ఆమె దగ్గరకు వచ్చి, 'అమ్మా, నాకు ఆకలిగా ఉంది. బ్రాహ్మణునికి తగిన ఆహారం ఇవ్వు' అని అడిగాడు.
ఏవముక్తా తదా కన్యా ఉమా శైలసుతా శుభా । ఉవాచ బ్రాహ్మణం భోజ్యం దద్మి విప్ర ఫలాదికమ్ । కురు స్నానం ద్రుతం విప్ర భుఞ్జస్వాన్నం యదృచ్ఛయా ।। ౨౨.
అలా అడిగినప్పుడు, పర్వత కుమార్తె అయిన ఉమా, 'బ్రాహ్మణా, నేను నీకు పండ్లు వంటివి ఇస్తాను. తొందరగా స్నానం చేసి, నీకు ఇష్టమైనది తిను' అని చెప్పింది.
ఏవముక్తస్తదా విప్రస్తస్య పార్శ్వే మహానదీమ్ । గఙ్గాం జగామ స్నానార్థీ స్నానం కర్త్తుమవాతరత్ ।। ౨౨.
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆమెకు దగ్గరలో ఉన్న గంగానదికి స్నానం చేయడానికి వెళ్లి, నీటిలోకి దిగాడు.
స్నానం తు కుర్వతా తేన రుద్రేణ ద్విజరూపిణా । భూత్వా మాయామయం భీమం మకరం భయదర్శనమ్ । గ్రాహితస్తు తదా విప్రస్తేన దుష్టేన మద్గునా ।। ౨౨.
బ్రాహ్మణుని రూపంలో ఉన్న రుద్రుడు స్నానం చేస్తుండగా, భయంకరమైన మాయామయమైన మకరంగా మారి, తన స్వంత శక్తితో ఆ బ్రాహ్మణునిని పట్టుకున్నాడు.
దృష్ట్వా ధృతమథాత్మానం మకరేణ బలీయసా । వృద్ధమాత్మానమన్యం తాం దర్శయన్ వాక్యమబ్రవీత్ ।। ౨౨.
శక్తివంతమైన మకరము తనను పట్టుకున్నదాన్ని చూసి, తనకు వేరొక వృద్ధ రూపాన్ని చూపించి, ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
అబ్రహ్మణ్యం గతం కన్యే ధావస్వానయ మాం రుషః । యావన్నాయాతి వికృతిం తావన్మాం త్రాతుమర్హసి ।। ౨౨.
'అమ్మాయీ, నేను ఇక బ్రాహ్మణుడు కాదు. త్వరగా పరుగెత్తి నన్ను రక్షించు. ఇంకా హాని కలిగించేలోపు నన్ను తప్పించు.'
ఏవముక్తా తదా కన్యా చిన్తయామాస పార్వతీ । పితృభావేన శైలేన్ద్రం భర్తృభావేన శంకరమ్ । స్పృశామి తపసా పూతా కథం విప్రం స్పృశామ్యహమ్ ।। ౨౨.
అలా అన్నప్పుడు, పార్థివి అయిన పార్వతీ ఇలా ఆలోచించింది: 'హిమవంతుడు నా తండ్రి, శంకరుడు నా భర్త. తపస్సుతో పవిత్రురాలినైన నేను, బ్రాహ్మణునిని ఎలా తాకగలను?'
యద్యేనం నాపకర్షామి మకరేణ జలే ధృతమ్ । తదానీం బ్రహ్మవధ్యా మే భవతీతి న సంశయః ।। ౨౨.
'ఈ మకరుడు నీటిలో పట్టుకున్న బ్రాహ్మణునిని నేను బయటకు తీయకపోతే, బ్రాహ్మణ హత్య పాపం నాకు తప్పక వస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.'
అన్యవ్యతిక్రమే ధర్మమపనేతుం చ శక్యతే । బ్రహ్మవధ్యా పునర్నైవమేవముక్తవా గతా త్వరమ్ ।। ౨౨.
'ఇతర తప్పులకి ప్రాయశ్చిత్తం చేయవచ్చు. కానీ బ్రాహ్మణ హత్యకు అలాంటి మార్గం లేదు.' అని చెప్పి, ఆమె వెంటనే పరుగెత్తింది.
సా గత్వా త్వరితం భీరుర్గృహీత్వా పాణినా ద్విజమ్ । చకర్షాన్తర్జలాత్ తావత్ స్వయం భూతపతిర్హరః ।। ౨౨.
ఆమె భయపడుతూ కూడా, త్వరగా వెళ్లి, తన చేతితో బ్రాహ్మణునిని పట్టుకుని నీటిలోనుంచి బయటకు లాగింది. అప్పుడు, భూతాలాధిపతి అయిన హరుడు తన అసలు రూపాన్ని చూపించాడు.
యమారాధ్య తపశ్చర్త్తుమారబ్ధం శైలపుత్రాయా । స ఏవ భగవాన్ రుద్రస్తస్యాః పాణౌ విలమ్బత ।। ౨౨.
పర్వతకన్య అయిన పార్వతీ తపస్సు చేసి ఆరాధించిన ఆ భగవంతుడు రుద్రుడు, ఇప్పుడు ఆమె చేతిని పట్టుకొని నిలబడి ఉన్నాడు.
తం దృష్ట్వా లజ్జితా దేవీ పూర్వత్యాగమనుస్మరన్ । న కించిదుత్తరం సుభ్రూర్వదతి స్మ సులజ్జితా ।। ౨౨.
అతన్ని చూసి, ఆమె గతంలో త్యాగం చేసినది గుర్తు చేసుకొని, అందమైన కనుబొమ్మలతో ఉన్న ఆ దేవి చాలా సిగ్గుపడి, ఒక్క మాట కూడా మాట్లాడలేదు.
తూష్ణీంభూతాం తు తాం దృష్ట్వా గౌరీం రుద్రో హసన్నివ । పాణౌ గృహీత్వా మాం భద్రే కథం త్యక్తుమిహార్హసి ।। ౨౨.
గౌరీ నిశ్శబ్దంగా నిలబడి ఉండటాన్ని గమనించిన రుద్రుడు, చిరునవ్వుతో ఆమె చేతిని పట్టుకొని, "భద్రే! నన్ను ఇక్కడ వదిలేసి ఎలా పోతావు?" అని అడిగాడు.
మత్పాణిగ్రహణం భద్రే వృథా యది కరిష్యసి । తదానీం బ్రహ్మణః పుత్ర్యామాహారార్థం బ్రవీమ్యహమ్ ।। ౨౨.
"భద్రే! నువ్వు నా చేతిని పట్టుకున్నా అది వృథా అయితే, అప్పుడు పెళ్లి కోసం బ్రహ్మ కుమార్తెను అడుగుతాను," అని అన్నాడు.
న భవేత్ పరిహాసోఽయముక్తా దేవీ పరాపరా । లజ్జమానా తదా వాక్యం వదతి స్మితపూర్వకమ్ ।। ౨౨.
"ఇది ఆటవిడుపు కాకూడదు," అని పరమమైన ఆ దేవి సిగ్గుపడుతూ, చిరునవ్వుతో ఇలా చెప్పింది.
దేవదేవ త్రిలోకేశ త్వదర్థోఽయం సముద్యమః । ప్రాగ్జన్మారాధితో భర్త్తా భవాన్ దేవో మహేశ్వరః ।। ౨౨.
"దేవదేవా! మూడు లోకాల అధిపతీ! ఈ సర్వ ప్రయత్నం నీకోసమే. గత జన్మలో నిన్ను భర్తగా ఆరాధించాను, మహేశ్వరా!" అని చెప్పింది.
ఇదానీం మే భవాన్ దేవః పతిర్నాన్యో భవిష్యతి । కిన్తు స్వామీ పితా మహ్యం శైలేన్ద్రో మే వ్రజామి తమ్ । అనుజ్ఞాప్య విధానేన తతః పాణిం గృహీష్యసి ।। ౨౨.
"ఇప్పుడు నా భర్త నువ్వే, ఇంకెవ్వరూ కాదు. కానీ నా తండ్రి శైలేంద్రుడు నా అధిపతి; ముందుగా ఆయనను కలిసి అనుమతి తీసుకొస్తాను. ఆయన అనుమతితో నువ్వు నా చేతిని పట్టుకోగలవు," అని చెప్పింది.
ఏవముక్త్వా తదా దేవీ పితరం ప్రతి భామినీ । కృతాఞ్జలిపుటా భూత్వా హిమవన్తమువాచ హ ।। ౨౨.
అలా చెప్పి, ఆ ప్రకాశవంతమైన దేవి చేతులు జోడించి తన తండ్రి హిమవంతుని వద్దకు వెళ్లి మాట్లాడింది.
అతోఽన్యజన్మభర్త్తా మే రుద్రో దక్షమఖాన్తకః । ఇదానీం తపసా సైవ ధ్యాతోఽభూద్ గతిభావనః ।। ౨౨.
"తండ్రి! గత జన్మలో నా భర్త రుద్రుడు, దక్ష యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడు. ఇప్పుడు తపస్సుతో ఆయననే నా మనసులో ధ్యానం చేశాను," అని చెప్పింది.
స చ విశ్వపతిర్భూత్వా బ్రాహ్మణో మే తపోవనమ్ । ఆగత్య భోజనార్థాయ యాచయామాస శంకరః । మయా స్నాతుం వ్రజస్వేతి చోదితో జాహ్నవీం గతః ।। ౨౨.
"ఆ జగత్పతి బ్రాహ్మణ రూపంలో నా ఆశ్రమానికి వచ్చి భోజనం కోరాడు. నేను స్నానం చేయమని చెప్పగా, ఆయన జాహ్నవీ నదికి వెళ్లాడు," అని చెప్పింది.
తత్రాసౌ వృద్ధకాయేన ద్విజరూపేణ శంకరః । మకరేణ ధృతస్తూర్ణం అబ్రహహ్మణ్యమువాచ హ ।। ౨౨.
"అక్కడ వృద్ధ బ్రాహ్మణ రూపంలో ఉన్న శంకరుడు, ఒక మొసలి పట్టుకుంది. వెంటనే బ్రాహ్మణులకు తగినట్టు కాకుండా మాటలు మాట్లాడాడు," అని చెప్పింది.
బ్రహ్మహత్యాభయాత్ తాత మయా పాణౌ ధృతస్తతః । ధృతమాత్రః స్వకం దేహం దర్శయామాస శంకరః ।। ౨౨.
"బ్రాహ్మణ హత్య భయంతో తండ్రి, నేను ఆయన చేతిని పట్టుకున్నాను. వెంటనే శంకరుడు తన అసలైన రూపాన్ని చూపించాడు," అని చెప్పింది.
తతో మామబ్రవీద్ దేవః పాణిగ్రహణమాగతామ్ । భవతీ దేవి మా కించిద్ విచారయ తపోధనే ।। ౨౨.
"అప్పుడు ఆ దేవుడు, నేను పాణిగ్రహణానికి వచ్చినప్పుడు, 'దేవి! తపస్సుతో ఉన్నవాడివి, ఏ విషయమై సందేహించవద్దు' అని అన్నాడు," అని చెప్పింది.
ఏవముక్తా త్వహం తేన శంకరేణ మహాత్మనా । తదనుజ్ఞాప్య దేవేశం భవన్తం ప్రష్టుమాగతా । ఇదానీం యత్ క్షమం కార్యం తచ్ఛీఘ్రం సంవిధీయతామ్ ।। ౨౨.
"అలా మహాత్ముడైన శంకరుడు చెప్పిన తర్వాత, తండ్రి, నీ అనుమతి కోరేందుకు నేను వచ్చాను. ఇప్పుడు ఏది యోగ్యమో, అది త్వరగా చేయించండి," అని చెప్పింది.