वराहपुराणम्

यदा नन्दी शूलपाणिर्गोधनेन पुरस्कृतः

देवानामटनाच्चैव देवाट इति संज्ञितम्

स शूलपाणिर्देवेशो भक्ताभयविधायकः

तस्मिन्स्थाने महादेवः सालङ्कायनकस्य हि

स्वयं चैव महायोगी योगसिद्धिविधायकः

त्रिजटाभ्योऽभवन्धारा स्तिस्रो वै परमाद्भुताः

एतत्त्रैधारिकं तीर्थं त्रिजटाभ्यः समुत्थितम् १४४.

शालग्रामाभिधे क्षेत्रे हरिशीलनतत्परः

तीर्थे त्रिधारे यः स्रात्वा सन्तर्प्य पितृदेवताः

तस्यैव पूर्वदिग्भागे हंसतीर्थमिति स्मृतम्

कदाचिच्छिवरात्र्यां तु भक्तैः पूजामहोत्सवे

तत्र काकाः समुत्पेतुरन्ने तस्मिन्बुभुक्षिताः

तावुभौ युध्यमानौ तु कुण्डे तस्मिन्निपेततुः

तत्र हंसौ ततो भूत्वा निर्गतौ चन्द्रवर्चसौ

हंसतीर्थमिति प्रोचुस्ततःप्रभृति सत्तमे

पूर्वं यक्षकृतं तत्तु यक्षतीर्थमिति स्मृतम्

तत्राऽथ मुंचते प्राणाञ्छिवभक्तिपरायणः १४४.

एवं प्रभावं तत्तीर्थं महायोगिप्रभावतः

एतत्ते सर्वमाख्यातं क्षेत्रं गुह्यं वसुन्धरे

गुह्यानां परमं गुह्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

अथ सालग्रामक्षेत्रमाहात्म्यम् भगवन्देवदेवेश सालंकायनको मुनिः

श्रीवराह उवाच तप्यमानो यथान्यायं पश्यन्वै सालमुत्तमम्

अभिन्नमतुलच्छायं विशालं पुष्पितं तथा

ऋषिर्ज्ञानपरिश्रान्तः सालंकायनकोऽद्भुतम्

ततो दृष्ट्वा महासालं परिश्रान्तो महामुनिः

सालस्य तस्य पूर्वेण स्थितः पश्चान्मुखो मुनिः

ततः पूर्वेण पार्श्वेन तस्य सालस्य सुन्दरि

दृष्ट्वा मां तत्र स मुनिस्त पस्वी संशितव्रतः

मत्तेजसा ताडिताक्षः शनैरुन्मील्य लोचने