वराहपुराणम्

वृत्तान्तं कथयामास त्वागमस्य च कारणम्

दिनैः कतिपयैश्चैव गण्डकीतीरमाश्रितः

देविका नाम देवानां प्रभावाच्च तपस्यताम्

आश्रमादपरा चासीत्पुलस्त्यपुलहाश्रमात्

कामिकं तन्महातीर्थं पितॄणामतिवल्लभम्

मुक्तिभुक्तिप्रदं देवि दर्शनादघनाशनम्

धरण्युवाच शूलटङ्क इति ख्यातः सोमेश इति चापरः ।। १४४.

वेणीमाधवनाम्नाऽपि यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः

सर्वेषां चैव देवानामृषीणां सरसामपि

यत्राप्लुता दिवं यान्ति मृता मुक्तिं प्रयान्ति च

सैव त्रिवेणी विख्याता किमपूर्वां प्रशंससि

तत्कथ्यतां महाभाग लोकानां हितकाम्यया

श्रीवराह उवाच अत्र ते कीर्त्तयिष्यामि सेतिहासां कथां शुभाम्

पुरा विष्णुस्तपस्तेपे लोकानां हितकाम्यया

ततो बहुतिथे काले याते सति तपस्यतः

तस्योष्मणा समुद्भूतः स्वेदपूरस्तु गण्डयोः

महर्लोकादयः सर्वे विस्मिताः सर्वतो दिशम् १४४.

देवाः सर्वे ततो जग्मुर्ब्रह्माणं प्रति चोत्सुकाः

ब्रह्मापि हि न जानाति मोहितस्तस्य मायया

तं दृष्ट्वा सहसा देवैः समेतं प्रत्युपस्थि तम्

ब्रह्मा तं च महादेवं पप्रच्छ प्रणतः स्थिताः

येन प्रत्याहता क्ष्माऽसौ जगद्व्यतिकरावहा

शिवः क्षणं ततो ध्यात्वा ब्रह्माद्यान् प्रत्युवाच ह

जगाम देवसहितः सोमः सहगणः प्रभुः

उवाच परमप्रीतस्तदा शम्भुः स्मयन्निव

सर्वाधारोऽ खिलाध्यक्षस्तत्किं यत्तव दुर्ल्लभम्

अहं लोकहितार्थाय तपस्तप्तुं समुद्यतः १४४.

त्वद्दर्शनममनुप्राप्य कृतार्थोऽस्मि जगत्पते

शिव उवाच गण्डस्वेदोद्भवा यत्र गण्डकी सरितां वरा