कश्चन बुद्धिमान् पुरुषः, कामक्रोधवर्जितः, विधिपूर्वकं तत्र गन्तव्यं इति स्मर्यते। तत्र स्नानस्य पुण्यं दशगुणं भवति, अत्र संशयः नास्ति। तत्र दानस्य फलम् अक्षयम्, दाता महत् पुण्यम् आप्नोति। पुण्यक्षेत्रं तस्मात् श्रेष्ठतरं नास्ति, अन्यत् किञ्चिद् अपि न ज्ञायते। यत्र यत्र अहं मृगस्वरूपेण देवान् मध्ये विचरामि स्म, तत्र तत्र सर्वाणि स्थानानि पुण्यक्षेत्राणि, सर्वथा पवित्राणि अभवन्। एषः क्षेत्रः पृथिव्यां गोकरणेश्वरनाम्ना प्रसिद्धः भविष्यति। तत्र देवैः अदृश्यः स भगवान् उत्तरदिशं प्रतिपेदे। इत्येवम् अत्र जलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विशतपञ्चदशोऽध्यायः श्रीभगवद्-गोकरणेश्वरमाहात्म्ये पवित्रे वाराहेपुराणे समाप्तः। अथ गोकर्णशृङ्गेश्वरादिमाहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। यदा स मृगरूपधारी देवः त्र्यम्बकाख्यातात् तस्मात् देशात् प्रस्थितवान्, तदा तस्य शृङ्गं त्रिधा विभक्तं पृथग् एव स्थितम्। देवि, तस्य शृङ्गस्य अग्रभागं वज्रपाणिः स्वयम् आदाय स्थापितवान्। देवैः, दिव्यर्षिभिः, सिद्धैः, ब्रह्मर्षिभिः च सह तद् मूलं विष्णुना देवतीर्थेन जलप्रक्षालनपूर्वकं प्रतिष्ठापितम्। तत्रैव तस्मिन् शिखरे भगवाञ् त्रिधा रूपेण स्थितवान्। शतधा आत्मांशान् स मृगे न्यस्य, तेनैव मार्गे तस्मात् शरीरात् सर्वव्यापी भगवाञ् निर्गतः। तत्र तस्य पर्वताधिपतेः शतधा विभागः स्मर्यते। अनन्तरं सुरासुरगुरुः तं भूतपतिं पूजितवान्। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, यक्षाः, महोरगाः च, तीर्थयात्रां कृत्वा, तस्य प्रभोः प्रदक्षिणां चकारुः। ततः स्वस्थानानि प्रतिगम्य, देवादयः निवृत्ताः। ततः पौलस्त्यः रावणः नाम, भ्रातृभिः राक्षसैः सह, परमभक्त्या गोकर्णेश्वरं अक्षरं प्रभुं सेवितवान्। स राक्षसः त्रैलोक्यविजयवरं प्रार्थितवान्। परमेश्वरात् कामं लब्ध्वा दशग्रीवः त्रिभुवनं च, देवेन्द्रं च, विजितवान्। यः शिखरः पूर्वं वज्रधारेण हृतः स्थापितश्च, तं रावणः क्षणमात्रं समुद्रतीरे स्थापयामास। पुनः बलात् तं उद्धर्तुं असमर्थः स राक्षसः अभवत्। स दक्षिणगोकरणः, विप्रवर, एवं ज्ञेयः। एवं सर्वं विस्तरेण मया ते कथितं, मुनिश्रेष्ठ। दक्षिणदिग्भागस्य, तथा शृङ्गेश्वरस्य, भूमेः महदायतनं पुण्यक्षेत्राणां च उत्पत्तिः इति। इत्येवमेतत् षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः ‘गोकर्णशृङ्गेश्वरादिमाहात्म्यवर्णनं’ नाम्नि श्रीमद् वाराहे पुराणे समाप्तः। अथ वक्ष्यामि, पृथिव्याः वाराहसंवादश्रवणस्य पुण्यवर्णनम्। यथावत् सर्वं परमेश्वरेण उक्तं मया श्रुतम्। भगवतः स्थाणोः सर्वव्यापिनः दिव्यरूपस्य, तस्य शरीरस्य शृङ्गस्य च पुण्यभूमौ संस्थापनं कथं जातमिति – एतत् सत्यं मे कथय, महाभाग, जगत्पते। पुलस्त्यः शेषं प्रवक्ष्यति, महर्षे, यदवशिष्टं तत्र। एतानि सर्वाणि पुण्यक्षेत्राणां निश्चितानि फलानि इति।