एकः पुरुषः यदि तत्र सदा संवत्सरमेकं स्नानं कुर्यात्, तदा तस्य पुण्यलाभो महान् भवति। तत्रैव शिखरस्य ईशानदिशि निवसन्ती देवी ज्ञेया। तत्र ब्रह्मोदयः नाम पावनतीर्थं पापनाशनं अस्ति। यः तत्र स्नानं करोति, स मृत्युलोकं न पश्यति, न च क्लेशं प्राप्नोति। तत्रैव जले स्नात्वा पुरुषः सौन्दर्यसम्पन्नः तेजस्वी च भवति। तत्र सायं सन्ध्यां कृत्वा द्विजः पापात् विमुच्यते। यदि शुद्धः द्विजः तत्र एकरात्रं दिवसं च स्थित्वा रुद्रजपं कुर्यात्, तदा तेन स्वकुलं समस्तं उद्धृत्य पुण्यशीलं भवति। यत्र यत्र श्रेष्ठः नरः वाग्मतीतीरे स्नानं करोति, स न अधमयोनिं प्राप्नोति, किन्तु कुले समृद्धे जायते। तत्र कश्चित् प्राज्ञः विधिवत् कामक्रोधविवर्जितः गच्छेत्। तत्र स्नानस्य पुण्यं दशगुणं भवति, अस्य विषये न संशयः। तत्र दानस्य फलम् अक्षयम्, दाता महत् पुण्यं प्राप्नोति। अस्मात् पुण्यक्षेत्रात् श्रेष्ठं क्षेत्रं नास्ति, अन्यत् अपि न ज्ञायते। यत्र यत्र अहम् मृगस्वरूपेण देवैः सह विचरन् आसम्, तत्र तत्र सर्वाणि स्थलानि पुण्यभूमयः पवित्राणि अभवन्। एषः स्थलः पृथिव्यां ‘गोकर्णेश्वर’ इति प्रसिद्धः भविष्यति। सः देवैः अदृश्यः उत्तरदिशं प्रति जगाम। इति श्रीवराहपुराणे भगवद्गोकर्णेश्वरमाहात्म्ये जलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ गोकर्णस्य शृङ्गेश्वरस्य च महात्म्यं प्रवक्ष्यामि। यदा मृगरूपधारी भगवान् त्राम्बकस्थलात् निर्गतः, तदा तस्य शृङ्गस्य त्रिधा विभागः अभवत्, तेषां प्रत्येकं पृथक् स्थितम्। हे देवि, वज्रपाणिः शृङ्गस्य अग्रभागं गृहित्वा स्थापयामास। तत्र देवैः दिव्यर्षिभिः सिद्धैः ब्रह्मर्षिभिः च मूलम् विष्णुना देवतोयेन स्थापितम्। तत्रैव तस्मिन्शिखरे भगवाञ्श्रीहरिः त्रिधा रूपेण स्थितवान्। स्वस्य शतांशानि स मृगे न्यवेशयत्। तेनैव मार्गे, तेन देहेन, भगवान् सर्वव्यापी निर्गतः। तत्र पर्वतराजे विभागः शतधा स्मृतः। ततः सुरासुराचार्यः स प्रजापतिपतिं पूजयामास। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, यक्षाः, महोरगाः च तीर्थयात्रां कृत्वा प्रदक्षिणां चक्रुः। ततः स्वस्थानं प्रतिगत्य देवादयः निवृत्ताः। तदा पौलस्त्यः रावणः भ्रातृभिः राक्षसैः सहितः, परमभक्त्या गोकर्णेश्वरं भगवन्तं उपसेव। तदा स राक्षसः त्रैलोक्यविजयस्य वरं याचितवान्। स च परमेश्वरात् इच्छितं वरं लब्ध्वा दशग्रीवः त्रिलोक्यं च इन्द्रं च विजित्य स्थितवान्। यः शिखरः पूर्वं वज्रधरेण हृतः स्थापितः च, सः रावणेन समुद्रतीरे क्षणमात्रं स्थापितः। तदा राक्षसः पुनः बलात् तं शिखरं उद्धर्तुं न अशकत्।