भृगुमूलस्य समीपे ब्रह्मणा स्वयमेव प्रतिष्ठितं परमं तीर्थं विद्यते। यत्र यः पुरुषः संवत्सरमेकं संयतैन्द्रियः स्नानं कुर्यात्, तत्र गोरक्षकनाम्नि स्थले वृष्णः पदाङ्कैः चिह्नितं क्षेत्रं दृश्यते। तत्र गौर्याः शिखरे गन्तव्यं, यत्र सिद्धपुरुषाः सदा सञ्चरन्ति। तत्र जगतः जननी भगवती सर्वभूतानां रक्षणाय सन्नद्धा तिष्ठति। सा भगवती तत्र वाग्मतीनदीतीरे अधः अवतरणाय उद्यत्ता। यः कश्चित् उमायाः स्तनरूपे कूपे स्नानं कुर्यात्, स पञ्चनदं तीर्थं महर्षिभिः पूजितं प्राप्त्वा, शुद्धचित्तः नाकुलोहेन स्नानं कर्तव्यं। तस्य उत्तरतः अन्यत् तीर्थं सिद्धैः सेवितं विद्यते। यः पुरुषः तत्र संवत्सरमेकं सदा स्नानं कुर्यात्, तत्र शिखरे स्थितां देवीं उत्तर-पूर्वदिशि ज्ञातव्यम्। तत्र ब्रह्मोदयनाम्नि तीर्थं पापहरं अस्ति। यः तत्र स्नानं कुर्यात्, स मृत्युलोकं न पश्यति, क्लेशे न पतति। तत्र वारिस्नानात् स सुन्दरः प्रभायुक्तः भवति। तत्र सायं पूजां कृत्वा द्विजः पापमुक्तः भवति। यः शुद्धः द्विजः तत्र एकरात्रं रुद्रजपं कुर्यात्, तेन तस्य सर्ववंशः उद्धृतः पुण्यवान् भवति। यत्र यत्र श्रेष्ठः नरः वाग्मतीनदीतीर्थे स्नानं कुर्यात्, स अधमजन्म न प्राप्नोति, स सम्पन्नकुले जन्म लभते। तत्र ज्ञानी पुरुषः विधिपूर्वकं रागद्वेषवर्जितः गन्तव्यः। तत्र स्नानस्य पुण्यं दशगुणं भवति, नात्र संशयः। तत्र दानस्य फलम् अक्षयम्, दाता महत् पुण्यं प्राप्नोति। पुण्यक्षेत्रं तस्मात् श्रेष्ठं नास्ति, अन्यत् न ज्ञायते। यत्र अहं मृगस्वरूपः देवेषु सञ्चरामी, तत्र सर्वत्र सर्वाणि क्षेत्राणि पुण्यभूमयः अभवन्। एषः स्थलः पृथिव्यां गोकरणेश्वरनाम्ना प्रसिद्धः भविष्यति। स देवः देवैः अदृश्यः उत्तरदिशं प्रति निर्गतः। एवं भगवद् गोकरणेश्वरमाहात्म्ये जलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम द्विशत् पंचदशोऽध्यायः समाप्तः। अथ गोकरणस्य, शृंगेेश्वरस्य, अन्येषां च माहात्म्यं आरभ्यते। यदा मृगस्वरूपः देवः त्र्यम्बकनाम्नि स्थले तस्मात् निर्गतः, तदा तस्य शृंगः त्रिधा विभक्तः पृथक् पृथक् स्थितः। देवी, तस्य शृंगस्य अग्रभागं वज्रपाणिः गृहीत्वा प्रतिष्ठितवान्। तत्र देवैः, दिव्यर्षिभिः, सिद्धैः, ब्रह्मर्षिभिः च, मूलभागः विष्णुना देववारिणा प्रतिष्ठितः। तत्र तस्मिन्नेव शिखरे भगवान् त्रिविधरूपे स्थितः। शतभागान् स्वस्य तेन मृगे स्थापितः। तेन मार्गे, तेन शरीरे, भगवतः सर्वव्यापिनः निर्गमनम् अभवत्। तत्र पर्वते तस्य विभागः शतधा स्मृतः। तदा देवदानवाचार्यः महाभूतनाथं पूजितवान्। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, सिद्धाः, यक्षाः, महाभुजङ्गाः च तत्र सन्निहिताः।