वराहपुराणम्

सूतः महर्षिं प्रति उवाच— “भगवन्, गोकर्णस्योत्तरदक्षिणयोः स्वरूपं किम्? तत्र पुण्यक्षेत्रस्य विस्तारः कः? पुण्यतोयानां कीदृशं स्मरणफलम्? सर्वैर्देवैः सह त्वया पुनः कथं तदधिगतम्? तत्र यथाविधि यज्ञः कः कुत्र केन च कृतः?” एवं पृष्टे भगवताऽपि ब्रह्मणा, ब्रह्मविदां श्रेष्ठेन, स सान्तर्व्यथं प्राह— “ब्रह्मर्षे, एषा कथा परमगोप्या, यथाश्रुतं पुराणं प्रवक्ष्यामि। पवित्रस्य मन्दरस्य—नगरेन्द्रस्य—उत्तरदिशि वज्रस्फटिकशिलायुक्तं स्थानमस्ति। तत्र प्रवालशाखाभिः, शिलाखण्डैः च शोभितं, विविधपुष्पलताभिः कुसुमगुच्छैः भूषितं च। तत्र कन्दलितः केतकिकुन्दपुष्पाणां गुच्छाः, नानारत्नधाराभिः विशुद्धजलनिर्झराश्च, नीलमणिविभ्राजमानानि प्रस्रवणानि, इन्द्रधनुषः शोभायुक्तानि, कुबेरप्रासादवत् प्रकाशितानि। तत्र दिव्ययुग्मानि क्रीडन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति, कल्हारपुष्पैः विभूषितं, हंसबकसंकुलं, गजगणैः परिवृतं, मृगपक्षिसंयुक्तं, गुहासु किन्नरगीतैः, अन्यजान्तुकूजनैः च निनादितम्। तत्र निर्झरिणः सहस्रदीप्तिसंयुक्ताः पतन्ति, सर्वकाले पुष्पगुच्छैः शोभितं काननं तत्र। एवमेव तस्मिन् रम्ये, दिव्ये, शोभायुक्ते, योग्ये च पर्वते, भगवान् स्थाणुः—वरदः महादेवः—पार्वत्याः साकं विराजते, भक्तवत्सलः, तेजोमयः। तं जन्मरहितं, अविनाशिनं देवं सर्वे दिव्ययानयात्रिकाः समागच्छन्ति; अन्ये देवगणाः अपि तत्र तं सेवितुं अवतरन्ति। एकः तपस्वी, शर्वं तुष्टुमिच्छन्, घोरं तपः समारब्धवान्। स उर्ध्वबाहुः, अलम्बितः, जलवाय्वग्निपरायणः, नित्यं समये समये जपपुष्पार्चनं कृतवान्। दृढव्रतः स महातपसा तं तपः कृत्वा कृशः, कृष्णवर्णश्च जातः; तदा शङ्करः तेन तुष्टः। ततः भगवान् उवाच, ‘पश्य मे रूपं, यन्न दृश्यते, तव प्रसन्नोऽस्मि, मुनिवर।’ तद्रूपं सहस्रसूर्यकिरणैः दीप्तम्, ज्वलनमालायुक्तं, पराक्रमपूर्णम्। जटाजूटमौलौ चन्द्रकलाभरणं, सुन्दरं, विंशतिमात्रपरिमाणम्, शतशिरः शतउदरं च। सः रूपेण अणोरणीयान्, महतो महीयान्। तं महादेवं दृष्ट्वा, स तपस्वी रोमाञ्चितः, हृष्टमानसः अभवत्। सः अञ्जलिं कृत्वा, प्रपन्नः, शाश्वतं ब्रह्म प्रणनाम। स जगतः धातारं, त्रिनेत्रं, शङ्करं, शिवं, नीलकण्ठं, भीषणं, भूतभव्यभविष्यं, गणनाथं, स्रष्टारं, संहरणकर्तारं, उग्रं, श्मशानवासिनं, रुद्रं, वरदं च महात्मानं स्तोतुम् आरब्धवान्।