वराहपुराणम्

धर्मप्रिय! यद् यद् त्वया पृष्टं तत् सर्वं संक्षेपेण विस्तारतः सम्यग् उक्तं वर्णितं च। एवं श्रीवराहपुराणे पापविनाशोपायवर्णनं नामैकादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ संसारचक्रवृत्तान्ते बोधवर्णनं प्रवक्ष्यामि। उत्तमं, उत्तमं, महाबाहो! सर्वधर्मविदां श्रेष्ठ, नृपश्रेष्ठ! तव धर्मपथे स्थितस्य परमं संतोषं प्राप्नोमि। राजेन्द्र! त्वया विशेषतः सत्कृतोऽस्मि। भवतु ते कल्याणं, महाबाहो! स्थिरो भव, धर्मात्मन्। त्वं दिवि सूर्यवत् प्रभया सर्वं प्रकाशयन् विराजसे। स राजा धर्मनिष्ठः, मया सम्यग् पूजितः, प्रियं च भाषितवान्, चिरकालानन्तरं यथाकालं निर्गतः। एतद् युष्मभ्यं ब्राह्मणाः, तस्मिन् नृपतौ श्रेष्ठे सन्निधौ उक्तं। वैशम्पायन उवाच—तत्र कश्चिद् वैखानसव्रती, कश्चित् निषीदनासनव्रतपरायणः। ते 'उत्तमं, उत्तमं' इति विस्मयविस्तारितलोचनाः। कश्चित् शालानिव्रती, अन्ये कपोतवृत्त्या जीवन्तः। अन्ये शालिवृत्त्यर्थं सञ्चिन्वन्ति, केचित् महातेजसः काष्ठाशिनः। केचित् नानाविधव्रतपरायणाः, केचित् जितेन्द्रियाः। अन्ये सम्यक्सुप्ताः, अन्ये मृगवत् विचरन्ति। केचित् जलाशिनः, केचित् वायुभक्ष्याः, अन्ये शाकाहारिणः। पुनः पुनः मननं कुर्वन्तः यत् तपः विना नास्ति किमपि, धर्माधर्मौ परित्यज्य नित्यध्याननिष्ठाः अभवन्। निर्दोषाः, भयात् नानाविधव्रतानि आस्थितवन्तः। स धर्मनिष्ठः परमया भक्त्या केवलं धर्मं चिन्तयन्, परं तपः स्थित्वा चिन्तनं चकार। यः श्रुणोति वा श्रोतुं प्रयच्छति, स सर्वकामान् अवाप्नोति। एवं प्राचीनाख्यायायां संसारचक्रवृत्तान्ते उपदेशो नाम द्वादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ गोकर्णेश्वरमाहात्म्यम् आरभ्यते। पुरा तारेण संग्रामे देवानां पराजये जाते, इन्द्रः शत्रुभयविनिर्मुक्तः स्वस्थानं पुनः लब्ध्वा, मेरुपर्वतस्य सुवर्णशृङ्गे, पर्वतानां नाथे, एकाग्रचित्तः, स्थिरवदनः, ध्यायन् सुखासीनः। स प्रसन्नचित्तः, शिरसा नमित्वा, पादयोः स्पृशन्, सश्रद्धया प्रणम्य उपविष्टः। तदा सनत्कुमारः उवाच—भगवन्, त्वं एव परमसत्यविदां श्रेष्ठः, त्वमेव पुराणज्ञः। प्रभो! गोकर्णं उत्तरतो कथं, दक्षिणतो वा कथं? तत्र पुण्यक्षेत्रस्य विस्तारः कियत्? तत्र स्मरणीयानां पुण्यतीर्थानां फलम् किम्? सर्वे देवाः, त्वत्साकं, तद् क्षेत्रं कथं पुनः प्राप्तवन्तः? तत्र यः, कुत्र, केन, यथाविधि कर्म सम्यक् कृतम्? इति पृष्टे, भगवतः ब्रह्मणः, वेदविदां श्रेष्ठस्य, वाक्यम्। ब्रह्मा उवाच—ब्रह्मविदां श्रेष्ठ मुने! एष पुराणः परमगुह्यः, यथाश्रुतपूर्वम् एव। मन्दरस्य शुद्धपर्वतस्य उत्तरतो, पर्वतानां नाथस्य, वज्रशिलामयं स्थलम् अस्ति, पद्मरागशाखागणैः, शिलाखण्डैः शोभितम्। तत्र नानावर्णपुष्पविततानि लतानि, सुमनसां गुच्छैः भूषितानि। तत्र विशेषतः कन्दराः, नानाविधधातुजलनिर्यातैः, विराजन्ति। एवं श्रीवराहपुराणे प्रवृत्ते अस्मिन्नेव कथा प्रवहति।