वराहपुराणम्

अनन्तजन्मसु नन्दिवाहिनं प्रभुं विधिवद् भक्त्या सम्पूज्य, पापक्षयः प्राप्यते। एवं सम्पूज्य माम्, परमं विष्णोः पदं लभते। स्मृतः, स्तुतः, दृष्टः, स्पृष्टः वा सन्, एतद् ज्ञात्वा पण्डिताः जनार्दनं सम्पूजयेयुः। यम उवाच—यः यथाविधि विश्वेश्वरं सम्पूजयति, स तस्मिन्नेव लयं गच्छति। तेषां संसारो नास्ति, ते परमं पदं यान्ति। ये बुद्धिमन्तः प्रबुद्धा इति कीर्तिताः, ते परमं पदं यान्ति। द्विजोत्तम, मया यदुक्तं तत्तथ्यं न संशयः। भाग्यवान्, त्वया यद् पृष्टं तदाख्यातम्। धर्मप्रिय, त्वया यद् पृष्टं सर्वं सङ्क्षेपेणोक्तं विस्तरेण च। इति श्रीवाराहपुराणे पापक्षयोपायवर्णनं नामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ संसारचक्रवर्णने प्रबोधनवर्णनं प्रवक्ष्यामि। उत्तमं, उत्तमं, महाबाहो, सर्वधर्मविदां श्रेष्ठ। तस्मात् अहं परमं तुष्टः, यतः त्वं धर्ममार्गे स्थितः। नृपश्रेष्ठ, त्वया विशेषेण मानितोऽस्मि। स्वस्ति ते, महाबाहो, स्थिरो भव धर्मात्मन्। स तेजसा विराजमानः, दिवाकरेणेव सर्वं प्रकाशयन्। स राजा धर्मनिष्ठः, दीर्घकालं कृतार्थः, यथाविधि सम्पूज्य मां मधुरं च भाषमाणः, ततो निर्गतः। एषा कथा ब्राह्मणाः, तस्य नृपश्रेष्ठस्य सन्निधौ कथिता। वैशम्पायन उवाच—तत्र केचित् वैखानसाः, केचित् उपवेशनिषादनिष्ठाः। ‘शुभं, शुभम्’ इति उच्चैः कृत्वा, विस्मयविस्तृतलोचनाः। केचित् शालानी, अन्ये कपोतवृत्त्या जीवन्ति। अन्ये शुक्लधान्योपजीविनः, केचित् दारकाष्ठोपजीविनः शक्तिमन्तः। केचित् नानाव्रतानुष्ठानपरायणाः, अन्ये जितेन्द्रियाः। केचित् स्थाणुव्रतानुष्ठानिनः, अन्ये मृगवद् विचरन्ति। केचित् जलाशिनः, केचित् वायुभक्षाः, अन्ये शाकाहारिणः। पुनः पुनः तप एवास्ति नान्यदिति चिन्तयन्तः, धर्माधर्मौ परित्यज्य, नित्यध्याननिष्ठाः स्थिताः। निर्दोषाः, विविधव्रतानुष्ठानं भीतयैव कृत्वा, परमभक्तियुक्तः केवलं धर्मं चिन्तयामास। स धर्मात्मा, परं तपः स्थित्वा, चिन्तयितुम् आरब्धवान्। एतत् यः शृणोति, वा श्रोतुं प्रयच्छति, स सर्वान् कामान् प्राप्नोति। इति श्रीवाराहपुराणे प्राचीनाख्यायिकायां संसारचक्रवर्णने शिक्षानाम द्वादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ गोकर्णेश्वरमाहात्म्यम्—पुरा तारकेण देवेषु युद्धे पराजितेषु, इन्द्रः शत्रुविनिर्मुक्तः स्वस्थानं पुनः प्राप्तवान्। ततः स मेरुशृङ्गे सुवर्णमये, गिरिराजे, एकाग्रचित्तः, स्थिरदृष्टिः, समाहितमना उपाविशत्। स मनः संयम्य, शिरसा वन्दित्वा, चरणौ गृहीत्वा, सस्नेहम् अर्चनं कृतवान्। सनाथकुमारः उवाच—भाग्यवान्, सत्यविदां श्रेष्ठ, त्वमेव पुराणं वेत्थ।