एवं उक्ते देवैः, तदा ते सर्वे ब्रह्माणं पितामहम् उवाचुः— “दक्ष, भगवन्, अत्र किं कर्तव्यम्? यद् इच्छसि तद् वद।” ततः दक्षः उवाच— “शस्त्राणि शीघ्रं गृह्यताम्, अत्र युद्धं विधीयताम्।” इति उक्ते, देवाः विविधैः शस्त्रैः सुसज्जिताः, रुद्रगणैः सह महायुद्धम् आरब्धवन्तः। तत्र, पिशाचाः, भूताः, प्रेताः, ग्रहाः, डाकिन्यः च, सर्वे विविधशस्त्रधारिणः, लोकपालैः सह समरम् अकुर्वन्। देवाः तेषां तीक्ष्णभूतान् यमालयं प्रति प्रेष्य, भयानकाणि शराणि, खड्गान्, परशून् च प्रक्षिप्य युद्धम् अकुर्वन्। भूताः अपि, रुद्रस्य पुरतः, क्रोधात्, दह्यमानदण्डैः, अस्थिभिः, शरैः च देवान् आक्रान्तवन्तः। तदा, तस्मिन् अतिवैषम्ये भीषणे युद्धे, रुद्रः संग्रामे एकेन शरेण भगस्य नेत्रे विदारितवान्। भगस्य नेत्रे रुद्रस्य शरवर्षेण नष्टे, तेजस्वी पूषा, क्रुद्धः, रुद्रं युद्धाय समभ्ययात्। रुद्रः अपि, पूषाणं महायुद्धे शरवर्षं मुंचन्तम् दृष्ट्वा, शत्रुनाशनः तस्य दन्तान् अपाकर्षत्। पूषाणः दन्तान् रुद्रेण निहतान् दृष्ट्वा, वसवः सर्वतः पलायिताः, एकादश रुद्राः अपि शीघ्रं निर्गताः। तेषां सहसा पराजितानां, सर्वदिशः पलायमानानां दृष्ट्वा, श्रीमान् विष्णुः, सूर्यस्य अनुजः, स्वसैन्यं प्रति इदं उवाच— “क्व गतं वीर्यं, गर्वं महत्त्वं च त्यक्त्वा? कथं न शीघ्रं स्मरथ स्वसंकल्पं, स्ववंशं, स्वयशः च?” “परमेश्वरगुणयुक्ताः अपि, पूर्वं, भयात्, स्वयंभूः पद्मजः पृथिव्यां व्यर्थं नमः कृतवान्।” एवं उक्त्वा, हरिः पीतवस्त्रधारी, शङ्खचक्रगदाधरः, लोकपालः, गरुडम् आरुह्य स्थितः। ततः हरि-हरयोः रोमाञ्चकारी युद्धम् अभवत्; रुद्रः हरिं पाशुपतास्त्रेण महाबलात् आहतवान्, हरिः अपि, क्रुद्धः, रुद्रं नारायणास्त्रेण प्राहिणोत्। नारायणास्त्रं च पाशुपतास्त्रं च, क्रोधात् मुक्ते, आकाशे संविद्रुत्य, उभौ परस्परं नाशाय प्रयत्नवन्तौ, तयोः दिव्यं युद्धं सहस्रवर्षाणि प्रवृत्तम्। तत्र, एकः जटामुकुटधारी, एकः शङ्खं निनादयन्, अपरः सुन्दरं डमरुं वादनम् अकरोत्। एकः शस्त्रं धारयन्, अपरः दण्डं बिभ्रत्; एकस्य कायः कौस्तुभमणिना शोभितः, अन्यस्य पुण्यभस्मना अलंकृतः। एकः गदां घूर्णयन्, अपरः दण्डं वर्तयन्; एकस्य ग्रीवा रत्नैः, अन्यस्य अस्थिभिः शोभिता; एकः पीतवस्त्रधारी, अन्यः नागं मेखलां कृत्वा स्थितः। एवं तौ द्वौ, रुद्रनारायणरूपिणौ, परस्परं स्पर्धमानौ, पितामहः ब्रह्मा दृष्टवान्। स उवाच— “शस्त्राणि संहरतं, धर्मज्ञौ, स्वभावानुसारम्।” ब्रह्मणः उक्ते, उभौ शान्तौ अभवताम्। ततः ब्रह्मा विष्णुं हरं च उवाच— “हरिहरे, युवां लोके देवतुल्यौ प्रसिद्धौ भविष्यथः।” “यज्ञोऽयं विक्षिप्तः अपि, पूर्णत्वं गमिष्यति; दक्षस्य वंशेन लोकः प्रसिध्यति।” एवं हरिहरे उक्त्वा, जगतां पितामहः ब्रह्मा सभायाम् उवाच— “रुद्रस्य भागः तस्मै दीयताम्।” “रुद्रस्य भागः प्रमुखः—एवं वेदवचनम्। देवाः, रुद्रं, परमेश्वरं, स्तुतिम् कुरुत।” “यः भगस्य नेत्रं पूषाणः दन्तं च नाशितवान्, तं देवम्, तैः नामभिः शीघ्रं स्तुतिं कुरुत, यथा स प्रसन्नः वरान् दास्यति।” एवं उक्ते, देवाः, परमभक्त्या, महात्मनं शम्भुं स्तुत्वा, स्वयंभूं नमस्कृत्य, स्तुतिं अक्रियत्। देवाः ऊचुः— “घोरनेत्राय नमः, त्रिनेत्राय नमः, सहस्रनेत्राय नमः, त्रिशूलधारिणे नमः। कपालदण्डधारिणे नमः, दण्डधारिणे नमः; देव, तव तेजः कोटिसूर्याग्निसमम्। हे देव, अज्ञानात्, विवेकाभावात्, वयं दुष्कृतं अकरवाम; क्षमस्व भगवन्, अयं अपराधः। त्रिनेत्राय दुःखहराय नमः, शम्भवे, त्रिशूलधारिणे, भीषणवदनरूपाय, सर्वदेवाधिपाय, शुद्धस्वरूपाय, अनुग्रहं कुरु, रुद्र, अक्षर, सर्वव्यापिन्। घोरदन्त पूषाणे, भीषणरूप, प्रलम्बनागग्रीव, विशालकाय, अच्युत, नीलकण्ठ, अनुग्रहं कुरु, सर्वेश, विश्वरूप। दक्षयज्ञकृत्, भगनेत्रसदृशदीप्ताक्ष, यज्ञमुख्यभागं गृहाण, अनुग्रहं कुरु, देवाधिप, नीलकण्ठ, सर्वगुणयुक्त, रक्ष। श्वेतचन्दनलिप्तवपुषे, कपालधारिणे, त्रिपुरविनाशक, सर्वसंकटात् रक्ष, उमापतिः, पद्मनाभज। देवाधिप, तव शरीरे सृष्ट्यादिकं, वेदांश्च, ज्ञानं, ऋचः, सर्वं तव मध्ये दृश्यते, देवदेव। भव, शर्व, महादेव, धनुर्धर, रुद्र, हर, सर्वं नमः, सर्वेश्वर, रक्ष।“ एवं देवैः स्तुतः, महादेवः महेश्वरः प्रसन्नः अभवत्, तान् सर्वान् उवाच— “भगस्य नेत्रं पुनः स्थाप्यताम्, पूषाणः दन्ताः अपि, दक्षस्य यज्ञः पूर्णः क्रियताम्; अदितिसुताः पुनः स्थानं प्राप्नुवन्तु, पशुत्वं च अहं हरीष्यामि। यत् पशुत्वं देवेषु मयि दृष्टे उत्पन्नं, तत् मया अपाकृतम्; यूयं ततः मुक्ताः भविष्यथ। अहं शाश्वतः, आद्यः, सर्वज्ञानाधिपः; पशुषु अधिपत्वेन पशुपतित्वं प्राप्तवान्। तस्मात्, मम नाम लोके पशुपति भविष्यति; ये मां उपासते, ते पशुपतिदीक्षा प्राप्ताः भविष्यन्ति।