वराहपुराणम्

शृणु, सुविशुद्धे कथामिमां धर्म्यां यथाशास्त्रम्। यदा मनुष्यः सकलजन्यं पापं जीवितपर्यन्तं सञ्चिनोति, तदा तस्य तद्राशिः क्षणेनैव विनश्यति। यदि त्रिः स्नानं कुर्यात्, सर्वपापैः स मुच्यते। कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षे या एकादशी तिथिः विज्ञायते, सा परमा, अव्यक्ता, बहुरूपा विष्णोः मूर्तिरिति कथ्यते। ये जनाः श्रद्धया नारायणभक्ताः विधिवद् ताम् उपोष्य यथानियमं चरन्ति, ते सर्वपापैः प्रमुच्यन्ते। एकदा पृथिव्यां महादेवः पृष्टवान्—ये ब्रह्मस्वहरणे, ब्राह्मणवधे, गुरुद्रोहे, सुहृद्द्रोहे, परधनापहारे, कपटाचारे, सीमालङ्घने, न्यायनास्तिक्ये च प्रवृत्ताः, ते कथं शुद्धिं व्रजन्ति? पृथिवी तदा जगद्गुरुं प्रार्थयामास—"हे देव, एते पातकिनः कथं तिष्ठन्ति?" श्रीवराहः तदा जगतां हितकाम्यया रहस्यं कथयामास। "ये महापातकिनः पुण्यहीनाश्च, तेषां कृते सा परमा, अव्यक्ता, बहुरूपा विष्णोः शक्तिरस्ति। हे भद्रे, ये पापात्मानः तामेकादशीं सम्यगुपोष्य यथाविधि सेवेरन्। अन्यो नास्ति उपायः पापविनाशाय पृथिवि! शुक्लपक्षे यथा नियमेन व्रतं, तथैव कृष्णपक्षेऽपि यत्नेनाचरेत्। ततः परं द्वादशीं सर्वदा श्रद्धया समाचरेत्। यद् मनसा, वाचा, कर्मणा च कृतं, तदिदं व्रतं पुनः पुनः प्राचीनपापान् दहति। यदि पुरुषाः विष्णोः परमं पदं प्रार्थयन्ति, मम वचनं शृण्वन्तु—बाहून्नमय्याहं ब्रवीमि। शङ्खेन जलपानं न कर्तव्यम्, मत्स्यवराहयोर्वधं नाचरेत्। यः ब्राह्मणघ्नः, सुरापानः, स्तेयकारी, गुरुपत्न्युपगामी च, स सर्वपापकर्तेति निर्दिश्यते। यः तादृशः, स पापात्मा सर्वनाशकः। यदि कश्चन एकादशीं शुक्लपक्षे न शक्ष्यति सम्यगुपोषितुम्, तर्हि द्वादशीव्रतं एकभुक्तेन दानेन च सम्पादयेत्। यदि न तथा कुर्यात्, स महापातकी न कदापि शुभां गतिं लभते। सा द्वादशी पुण्यदा, सा प्रबोधिनीति कथ्यते। तस्याः सम्पूर्णद्वादशीफलानि स लभते। तस्मिन्नेव दिने यत्क्रियते, तत् महत्, अक्षयं च भवति। तदा कोटिगुणं पुण्यं लभते, केशवप्रियं फलम्। यथा प्रबोधिनी पुण्यदा, तथा हरिशयानरात्रिः अपि पुण्यदा। शयनं, प्रबोधनं, परिवर्तनं वा—सर्वं हर्यर्थमेव। अतः सर्वयत्नेन द्वादशीव्रतं सम्यगाचरेत्। हे सुशोभने, या एकादशी कार्तिके मासे चन्द्रेण युता, तस्यां यद् यत् क्रियते, तत् अनन्तपुण्यरूपं स्मृतम्। स्नात्वा देवस्य पूजां कृत्वा, उत्तमं फलमाप्नोति। तत्र मनीषी जलपूर्णं घटं स्थापयेत्, तस्मिन्नुपरि जनार्दनं मत्स्यरूपेण स्थापयेत्। एवं धर्म्यमिदं व्रतम्, पापविनाशनं, परमफलदं च, शास्त्रसम्मतम्।