सर्वेषु भूतेषु अहिंसकः, कामक्रोधवर्जितः च, श्वासप्रश्वासयोः संयमेन प्राणान् निगृह्य, अधस्तात् संयमं च कृत्वा, सर्वत्र कामरहितः, इच्छितवस्तुषु लोभरहितः च भवेत्। श्रद्धालुश्च, क्रोधविजितः, परधनपरित्यागी च स्यात्। गुरुसेवायाम् नित्यनिष्ठः, अहिंसायाम् सततम् प्रवृत्तः, यः शिष्यः सः प्रशंसितं कर्म आचरति, अप्रशंसितं कर्म वर्जयति। शुद्धान्तरात्मा तीर्थं समुपेत्य, भक्तिपूर्णः ब्राह्मणं उपगच्छेत्। नारदः तदा उवाच— यद् उक्तं त्वया, तत् यथायोग्यं यथासङ्गतं च। नानाप्रकारैः उपायैः सत्यस्य अर्थः सम्यक् दर्शितः। योगविद् त्वं, यदि तस्माद् अपि सरलः उपायः अस्ति, पूर्वोक्तः योगधर्मः हि कठिनः। सुखसाध्यः, सर्वथा प्रियः च उपायः अस्ति। ये स्वयमेव आश्रिता, न अतिक्रान्तविस्तारा, तेषां साधनं यथासम्भवम्। नानाप्रकारेण अनिष्टकर्माणि उत्पन्नानि, तेषां नाशाय उपायः वक्ष्यामि। यमः उवाच— तस्मात्, स्वयम्भुवे प्रणम्य, अहम् एतत् चिन्तयिष्यामि। लोकहिताय, दुष्टनाशाय च। मोक्षप्राप्तौ, श्रद्धालु पुरुषः भवेत्। पापमुक्तः, इच्छितार्थं प्राप्य, यथेष्टं रमते। यः शिशुमारस्य प्रतीयमानस्य प्रतिमां निर्मापयति, सः पुण्यशुद्धः भवति। एकाग्रचित्तः सोमं शरीरस्थं यः पश्यति, ललाटे उदितं तं सोमं वीक्ष्य, पापमुक्तः भवति। मनसा, कर्मणा, वाचा, यद् अशुद्धं कृतं, तस्मात् पापात् मोक्षः लभ्यते। ततः, पुरुषः सर्वदुष्कृतं नाशयति। अक्षरस्य ध्यानं कुर्वन्, पापमुक्तः भवति। शीतलरूपः चन्द्रः प्रदक्षिणं कुर्वन्, तदा चन्द्रः शुद्धिं प्राप्नोति, यथा शरदि। हे मुने, पुरुषः शुद्धं चन्द्रं कटिस्थं पश्यन्, स्निग्धं चन्द्रं स्निग्धकर्मणा ध्यायन्, अष्टशतानां अक्षराणां मन्त्रं जपन्, पूर्णं निर्मलं च, स्वदीप्त्या सम्यक् प्रकाशितं च, बटुं ब्राह्मणं च, वाराहं जलात् उदितं च दृष्ट्वा, तदा दुग्धभोजनं कृत्वा, पापमुक्तः नमेत्। इति, ‘संसारपापक्षयोपायवर्णनं’ नाम द्विशतदशमोऽध्यायः दिव्ये वराहपुराणे समाप्तः। पुनः, पापक्षयस्य उपायवर्णनं। धर्मराजस्य शुभवचनानि श्रुत्वा, नारदः उवाच— हे धर्मराज, महाबाहो, पितृसमानवीर्यवान्, ब्राह्मणहिताय, यद् प्रदक्षिणं विषये त्वया उक्तं, तत् सर्वथा हितकरम्। हे भाग्यवान्, त्रीणि वर्णानि यज्ञे समं भागं भजन्ति। यथा त्वं, सर्वेषु भूतेषु समदर्शी, तथा शुभकर्माणि, शुभवचनानि शूद्रेषु अपि वदन्तु; चतुर्वर्णेषु यत् नित्यं उचितं, तत् अहम् वक्ष्यामि।