ब्रह्मन्, दिव्ये तस्मिन् सभामण्डले ब्रह्मर्षिसमूहैः परिवृतः भगवान् विराजते स्म। तत्र हि प्रत्येकः स्वकृतकर्मभिः स्वयमेवोत्पन्नैः स्वयमेव अनुभवन्ति स्म, प्रिय। वायुनिर्मितं चेतन्यं संसारस्थं दृढमुपस्थितम्। दुःखेनापि पीडितः स्वयमेवात्मनात्मानं उद्धरेदिति निर्दिष्टम्। बन्धुः, स्वजनानां दुःखहेतुश्च, पूर्वकृतकर्मणैव सृज्यते। एष वाक् मिथ्याप्रवृत्ता सर्वथा लोकस्य भ्रमणहेतुः भवति। यथा शनैः शनैः पुरुषस्यापशकुन्युपशमः स्यात्, तथैव लोके जातः दोषयुक्तः देही शुभाशुभबुद्धिं पूर्वशरीरकृतां लभते। दुःखक्षये पुण्यकर्माणि निरच्छिद्राणि करोति, येन पापं नश्यति। स पुरुषः शुभाशुभयोः प्राप्तौ कर्माकर्म च करोति। शुभफलप्राप्तिः स्वर्गः, पापात् तु नरकः स्यात्। तदा नारदः पप्रच्छ—"किमिह पुण्यस्य ह्रासः स्यात् वा पापस्य विनाशः संभवति?" मनसा वा कर्मणा वा तपसा वा आचरणेन वा इति। यम उवाच—"पापदोषयोः नाशं सम्यग्वक्ष्यामि।" "यः पापपुण्ययोः कारणं तं शिरसा नमस्कृत्य, येन सर्वं चराचरं त्रैलोक्यं सृष्टम्, यः सर्वभूतेषु समो जितात्मा शान्तचित्तः, यः तत्त्वपुरुषप्रकृतिविषयं यथार्थतः वेत्ति, यः गुणगुणातीतयोः अक्षरक्षरयोः च तत्त्वं जानाति, स्वदेहे परदेहे च सुखदुःखयोः सदा जानाति, सर्वभूतेषु अहिंसकः, रागद्वेषविवर्जितः, प्राणसंयमेन चाधरनिग्रहैः संयतः, सर्वत्र कामवर्जितः, न स्पृहायुक्तः, श्रद्धावान् जितक्रोधः, परधनवर्जनशीलः, गुरुषु सेवासक्तः अहिंसापरः, प्रशस्तं कर्म कुर्यात् अप्रशस्तं वर्जयेत्, शुद्धान्तःकरणः तीर्थयात्रायां प्रवर्तेत, उत्थाय भक्तिपूर्वकं विप्रं गच्छेत्।" एवं यमस्योक्तं नारदः प्रशशंस—"यथोचितं यथार्हं चेदं त्वया प्रतिपादितम्। अनेकहेतोर्भिः उपायैः त्वं सत्यमर्थं सम्यगाविष्कृतवानसि। हे योगविदां श्रेष्ठ, किमस्यापि उपायस्योपेक्ष्य सुलभोऽपि कोऽपि मार्गोऽस्ति? पूर्वोक्तो योगधर्ममार्गः कठिनः। सुलभोऽनुकूलश्च उपायः कोऽपि विद्यते चेत्, स च स्वयमेव आश्रितः, नातिशयविस्तृतः।" "बहुविधदुष्कृतकर्मणां च ये उपायाः प्रवर्तन्ते।" इत्युक्त्वा यम उवाच—"तस्मादहं स्वयम्भुवे प्रणम्य मनसि चिन्तयिष्यामि। लोकहिताय दुष्टनाशाय च।" "मोक्षप्राप्तौ पुरुषः श्रद्धावान् स्यात्। स पापमुक्तः स्वेच्छया कामान् प्राप्नोति, यथेष्टं भुङ्क्ते। यः तु शिशुमारस्य, प्रजापतेः प्रतिमां कारयति—" इति। एवं तस्मिन् दिव्ये संवादे पुण्यपापयोः स्वरूपं, तेषां नाशोपायं च, यमेन नारदाय सम्यगुपदिष्टम्।