ये नराः दुःखदुःखिताः, तीव्रतपस्यामाश्रयं कृत्वा, धृत्या स्वचित्तं निश्चित्य, प्रियाप्रियं सर्वमपि परित्यजन्ति। एष धर्ममार्गः लोके श्रुतः, सदा श्रेष्ठतमः सञ्ज्ञायते। तत्र, हे प्रिय, कस्य कर्मैतत्? कः कर्ता वा प्रेरयिता? केन द्वेषेण तस्य चेतः एवं प्रवर्तते? यदि तथा, मया तव एकं गुह्यं देवैरपि दुर्ग्राह्यम् अपृच्छ्यते। एवं नारदेन उक्तः धर्मराजः महात्मा यमः प्रत्युवाच—"तव वचनेन अहं ते वक्ष्यामि; शृणु समाहितः, हे निष्पाप। लोके कश्चित् कर्ता प्रेरयिता वा न दृश्यते। यस्य नाम कीर्त्यते, येन च जगत् नियुज्यते, अस्मिन दिव्ये सभायाम्, हे ब्रह्मन्, ब्रह्मर्षिगणैः परिवृतायाम्, प्रत्येकः स्वकृतं कर्म अनुभवति, यत् स्वयमेवोत्पन्नं कृतं च। वायुसंस्कारितं चैतन्यं संसारस्थले दृढं प्रतिष्ठितम्। दुःखेनापि पीडितः स्वयमेवात्मानमुत्थापयेत्। स्नेह्यः, स्नेहिनां दुःखदः, पूर्वकर्मणा सृज्यते। एष शब्दः, मिथ्याप्रवर्तितः, सर्वथा जगतां भ्रमणाय कारणम्। यथा शनैः शनैः पुरुषस्यापशकुनिः क्षीयते, तथा देहवान् संसारजन्मा दोषान् सम्प्राप्य, पापक्षये सति, पुण्यकर्माणि करोति, यानि पापं हरन्ति। स एव पुरुषः, पुण्यपापयोः प्राप्तौ, कर्म च अकर्म च करोति। पुण्यस्य फलप्राप्तिः स्वर्गः, पापस्य तु नरकस्योत्पत्तिः। तदा नारदः पप्रच्छ—'किं लोके पुण्यस्य क्षयः स्यात्, अथवा पापस्य विनाशः? मनसा, कर्मणा, तपसा, आचारेण वा?' यमः उवाच—'पापदोषयोः नाशं सदा सम्यक् वक्ष्यामि। येन पुण्यपापयोः कारणं, तस्मै शिरसा नमस्कृत्य, येन त्रिलोकी चराचरा च सृष्टा, यो सर्वेषु भूतेषु समो, जितेन्द्रियः, शान्तचित्तः, तत्वपुरुषप्रकृतिविद्, गुणनिर्गुणयोर्विद्, अक्षरक्षरयोः विज्ञाता, स्वदेहे परदेहे च, सदा सुखदुःखयोः अनपेक्षः, सर्वभूतेष्वहिंसकः, रागद्वेषविवर्जितः, प्राणान् प्राणायामेन यमादिभिश्च संयम्य, सर्वत्र कामविहीनः, न स्पृहयेत् काम्यवस्तुषु, श्रद्धावान्, जितक्रोधः, परधनं विवर्जयेत्, गुरुषु सेवायामनुरतः, सदा अहिंसायामनुष्ठितः, यत्प्रशंस्यं तदाचरेत्, अप्रशंस्यं वर्जयेत्, शुद्धान्तःकरणः तीर्थानि संप्रविशेत्, उत्थाय भक्तिपूर्वकं ब्राह्मणमुपगच्छेत्। एवं नारदः पुनः उवाच—'यत् त्वया उक्तं तद् युक्तं सम्यक् च। नानाप्रकारैः हेतुभिः उपायैश्च त्वं सत्यस्यार्थं सम्यक् दर्शितवान्।