वराहपुराणम्

यदा सा स्त्री योगवशात् पतिता, तदा सूर्यः कोपेन दृष्टः। ततः दिवं परित्यज्य, तेजस्वी सूर्यः भूमौ पतितः। राजा तं दृष्ट्वा जिज्ञासया प्राह – “हे तेजस्विन्, किमर्थं त्वं स्वं स्थानं त्यक्त्वा इह आगतः?” तस्य वाक्यं श्रुत्वा सूर्यः सौम्यभावेन प्रत्यवदत् – “हे राजन्, तव आज्ञया अहं पतितः। पृथिव्यां वा दिवि वा, एतादृशं किमपि दृष्टं नास्ति। अहो, तव साहसं बलं च – एतादृशा गुणाः नूनं प्रशंस्याः।” सूर्यः पुनः तां स्त्रीं निर्दिष्टवान् – “सैव योग्याः, शुद्धा, तपसा उत्तमा स्त्री। सा तव सदृशी, हे महाभाग, यथा शची इन्द्रस्य। तस्याः जन्मदाता योग्यः, सुंदरः, सुव्यवस्थितः। यथेष्टं कर्तव्यं तव प्रियं क्षेत्रं, यथा मनसि तव। दिव्याभरणयुक्तं पादत्राणं छत्रं च दत्तम्। सुखस्य उपभोगाय, विशेषतः पुण्यस्य।” एवं उक्त्वा भगवान् तत्र यथोचितं कृतवान्। ततः शुभलक्षणा देवी जलस्य स्नानेन विश्रान्ता। देवी तद् अद्भुतं दृष्ट्वा, विस्मयविस्तीर्णनेत्रा अभवत्। सा प्राह – “हे राजन्, मम संशयं वद, हे तपस्विन्। एष देवः, हे महादेवि, विवस्वान् नाम्ना प्रसिद्धः। तव अनुकम्पया, हे देवी, सः दिवं त्यक्त्वा अत्र आगतः। तस्य कामं कर्तव्यं यत् सुखं इच्छति, तद् मे ज्ञातव्यम्।” ततः सा पृष्टवती – “हे प्रभो, किम् ते कर्तव्यम्?” सः प्राह – “मम रक्षां भवतु, हे महराजन्, तथा स्त्रीणां, हे सम्मानदाता।” सः तां प्रियम् हर्षितहृदयं वाक्यं उक्तवान्। तया परमस्नेहेन तस्य हृदयं प्रिया अभवत्। तदा शङ्करस्य पादयोः पादत्राणं दत्त्वा, तां पतिव्रतां नमस्कारपूर्वकं सम्मानितवान्। एवं, वराहपुराणे पुण्ये, संसारचक्रे, पतिव्रता-चरित्रं नाम अष्टादशद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ पतिव्रत्याः महात्म्यं वर्ण्यते। केन कर्मणा, हे राजाधिराज, वा केन तपसा, हे तपस्विन्? इत्युक्ते, धर्मात्मा नारदं प्रत्युवाच – “तस्याः, हे ब्राह्मण, न नियमः, न तपः, न व्रतं। न उपवासः, न दानं, न देवपूजा। या पतिसुप्ते सुप्तवति, पतिजाग्रति स्वयम् जाग्रति। पतिस्थिते तिष्ठति, मौने मौनं धारयति। केवलं तं पश्यति, तं मनसा चिन्तयति, तस्य वचनं पालयति। सा पतिव्रता देवी देवैरपि पूज्या, परमतेजस्विनी। सा पुष्टा वा त्यक्ता वा, सदा तादृशी। तादृशी पतिव्रता मृत्युं न पश्यति। सा पतिं भक्त्या अनुगच्छति। स एव माताऽपि, पिताऽपि, बन्धुः, परमदेवता। तादृश्यै पतिव्रतायै अहं नमः करोतु। या पतिस्मरणं कृत्वा शोचति, सा मृत्युं न पश्यति। या अन्यं न शृणोति न पश्यति, सा मृत्युं न पश्यति।