मानवजन्मनि सः शूद्रत्वं प्राप्नोति, यदा तेन तृप्तः स्यात् तदा तत्रैव स्थितिं लभते। वैश्यत्वात् क्षत्रियत्वं, ततः ब्राह्मणत्वं च सः प्राप्नोति। यदा तस्य मनः सम्यगुपासितं न भवति, तदा सः आत्मनः हन्ता भवति। पुरुषः स्वकर्मणां संस्कारेण जातः, तदनुसारं तेन उपयुज्यते। ये मद्यपानिनः, कृष्णदन्तिनः, दुर्गन्धयुक्ताः, पापकर्मिणश्च, ते नरकपथे पतन्ति। सुवर्णहरणकर्ता ब्राह्मणहन्तुः तुल्यः स्मृतः। यावत् तानि कर्माणि तिष्ठन्ति, तावत् गच्छन्ति गृहेभ्यः निर्गताः। पृथिव्याः सर्वमपि क्षेत्रं तैः आवृतं, नद्यः अपि तत्रत्यां स्थितिं न लभन्ते। तदा महान् क्रन्दनरवः उत्पन्नः, ‘हा हा’ इति शब्दैः, संमोहवशात् संकीर्णः। लोहदण्डाघातैः, अतिशयभीषणशस्त्रैश्च, कर्मकराः दूताश्च, श्रमक्लान्ताः मोहग्रस्तचित्ताश्च, तस्मिन्काले तैः बलिनं चित्रगुप्तं विज्ञापयितव्यम्। एवं श्रीवराहपुराणे द्विशततमोऽध्यायः ‘संसरनरकवर्णनं’ नाम समाप्तः। अनन्तरं राक्षसानां पार्षदैः सह युद्धं प्रवृत्तम्। ते सर्वे, एकत्रिताः, परस्परं नित्यं हृष्टाः आसन्। तदा दूताः ऊचुः—‘स्वामिन्, वयं त्वदर्थं पुनरपि अतिदुष्करं कर्म करिष्यामः।’ अन्ये, धर्मज्ञ, स्वेच्छया तत्र प्रवृत्ताः। तेषां वचनेन क्रुद्धः, रक्तलोचनः, समीपे एका पुरुषाकाररहितं पुरुषं ददर्श। कोपवशात् सः प्राज्ञः चित्रगुप्तः तत्र सन्निहितः अभवत्। भीषणा भूतानि, नानावेषधारिणि, विविधाभरणभूषितानि तत्र दृष्टानि। चित्रगुप्तः, महाबाहुः, सर्वलोकहिते स्थितचित्तः, तत्र स्थितः। तदा ते राक्षसाः, नानारूपधारिणः, मांसभक्षकाः, गोधाङ्ककौचर्मवस्त्रधराः, नानायुधधारिणश्च, पुनः प्रमुदिताः ऊचुः—‘त्वरया आज्ञापय, भगवन्!’ तेषां वचः श्रुत्वा चित्रगुप्तः प्रोवाच—‘हो हो! वीराः मन्देहकाः, मम इच्छानुगाः रक्षकाः!’ ततो वदति—‘एवं तान् हत्वा बद्ध्वा च, यथापूर्वं प्रतिनिवर्तध्वम्। मम इच्छाविरोधिनः पापकर्मिणः संहत्य हन्यध्वम्।’ राक्षसाः ऊचुः—‘मन्त्रिणः एव सेवकत्वेन ज्ञेयाः, यद्यपि ते लक्षशः स्युः। एते त्वया स्वयमेव विनाशाय निर्दिष्टाः, महात्मन्। यथा एते उत्पन्नाः, सर्वे धर्मं चिन्तयन्ति। त्वं धर्मनिष्ठः असत्यप्रतिज्ञां मा कुरु। रक्षस्व नः, वीर, तव बलिनः पार्षदान्।’ एवं उक्त्वा, तदा भीषणरोगाः, कामरूपिणः, केचन गजैः, अन्ये अश्वैः, रथैः च महाबलिनः, अन्ये मृगैः, शृगालैः, महिषैः, व्याघ्रैः, मेषैः च सुसज्जिताः, नानायानैः, नानायुधैः च, दुन्दुभीनां, आनकानां, सैन्यनिनादेन च, तत्र महत्तमसि युद्धमभवत्। पृथिवी छिन्नशिरोभिः, कुण्डलधरैः, दीप्यमानैः विराजिता। एवं शृणु, धर्मज्ञ, संसारनरकवर्णनं तथा राक्षसपार्षदयुद्धं श्रीवराहपुराणे यथोक्तं सम्प्रवृत्तमिति।