अत्यन्तदारिद्र्यकुलेषु जाताः पापकर्माणः पापानि कुर्वन्ति। ये तु सम्यग्वर्तिनः सन्ति, ते चतुर्षु वर्णेषु सुवर्णभोगिनः स्युः। तत्र स्थिरबुद्धयः स्वजनैः सहिताः किञ्चित्कालं विश्रान्तिं लभन्ते। सौभाग्यसमृद्ध्यां रमणीयाभिः स्त्रीभिः परिवृताः, एकाग्रचित्ताः सुखं वसन्ति। एवं श्रीवराहपुराणे दिव्यशास्त्रे संसारदुःखरूपवर्णनं नाम अष्टादशोत्तरशतानां अध्यायः समाप्तः। पुनः संसारदुःखरूपवर्णनं प्रवक्ष्यामि। तत्र सर्वा पृथ्वी मायेच्छूलैः आवृता दृश्यते। केचन तत्र छिन्नपादाः, छिन्नहस्ताः, छिन्नशिरसः, छिन्नग्रीवाश्च दृश्यन्ते। धर्मनिष्ठाः, दानशीलाः, सुन्दरवपुषः स्वगृहेषु यथावत् तिष्ठन्ति। ते शीतलसलिलेन, अन्नेन च सदा याचमानाः स्थिताः। तत्र परमपूजनं कृत्वा, ते अन्यान् जनान् प्रतीक्षन्ते। तत्र प्रकाशे तरवः लोकाश्च दृश्यन्ते। तत्र गच्छन्ति तीव्ररूपिणः दूताः प्रविशन्ति। अन्ये तु तीक्ष्णश्वभिः पादतलात् शिरसः पर्यन्तं खाद्यन्ते। अन्येऽपि महाकायाः, महादंष्ट्राः, भीषणरूपिणः, विविधानि भोज्यानि लेह्यचोष्यादीनि लभमानाः अपि दुःखमाप्नुवन्ति। तत्र लोहमयेषु बाणेषु निर्मिता, वह्निना तप्ताः, अतीव भीषणरूपिण्यः स्त्रियः, पलायमानं नरं अनुयान्ति। सा तं धावन्तं पृष्ठतः गत्वा एतद्वचनं वदति— "दुष्टबुद्धे! तव मातुलानी, मातुलस्य भार्या, पितुः स्वसा, ब्राह्मणपत्नीः, द्विजपत्नीश्च त्वया बलात्कृताः।" "किमर्थं त्वं स्वदोषैः पीडितः निर्लज्जः पलायसे?" इति पुनः पुनः तं शिक्षयन्ती वदति। सहस्रेषु पण्डितेषु तादृश्या स्त्रियः पुनः पुनः जायन्ते। "दुःखितः, अधमस्त्रीभिः बहुदुःखैः पीड्यमानः, किमर्थं पुनः पुनः क्रोशसि?" "पापिन्, दशगुणं त्वां पुनः पुनः अहं आकर्षामि।" "मया त्वं न विमोक्ष्यसे, पापिन्, कुत्र गच्छसि, मोहितात्मन्?" "यत्र यत्र गच्छसि, पापिन्, त्वां न त्यक्ष्यामि, परदारगामिन्।" गोपालेन दण्डेन इव, तं पुनः पुनः प्रेरयन्ति। अन्यैः व्याघ्रैः, श्वभिः, काकैश्च सः खाद्यते। सः सर्वतो वह्निशिखाभिः दीप्तं दावानलसदृशं ज्वलन्तं पश्यति। तत्र दग्धः, तप्तः, पुनः वृक्षच्छायायाम् आश्रयणं याचते। तत्र केचन छिद्यन्ते, केचन दह्यन्ते, केचन सर्वथा हन्यन्ते। असितालवने द्वारे महारथिनः स्थिताः। ते वदन्ति— "दुष्टाचारिणः, धर्मसेतुभञ्जकाः!" इति। तत्र निरन्तरं क्लेशैः पीडिताः, महतीं यातनाम् आप्नुवन्ति, दुःखयोनिषु च जायन्ते। तत्र लोहचञ्चवः विहङ्गमाः, अतीव भीषणा व्याघ्राश्च सन्ति। तत्र कोपेन उद्युक्ताः, हिंस्राः, प्रचण्डरूपिणः भूतगणाः जनान् खादन्ति। असितालवने, हे ब्राह्मणाः, अतीव दुःखमयम् अस्ति। केचन तलपत्रैः भग्नाङ्गाः, केचन शलाकाभिः विदारिताः। तत्र सरांसि, तडागानि, सरितः च सन्ति। ते सर्वे पूतिकायैः, कृमिभिः, मलिनैश्च पूर्णानि दृश्यन्ते। एवं संसारदुःखरूपाणि विविधानि दृश्यन्ते, यत्र पापकर्मिणः महान् क्लेशः अनुभवति, धर्मशीलाः तु सुखं प्राप्नुवन्ति।