वीर्यसम्पन्नाः ते सर्वलोकान् बाधमाना दृश्यन्ते। तेषां बलं तेजश्च महदस्ति, ताञ्जरामरणवर्जितान् विद्मः। तत्र गायका हासका च सर्वभूतजागरकाः सन्ति। दिव्याभरणशोभिताः स्वतेजसा प्रभासमानाः तिष्ठन्ति। अन्यत्र च विविधवस्त्रच्छन्नासनानि दृश्यन्ते। तत्रैव बहवः पुरुषाः सन्ति, तथा तीव्रपीडाः अपि। कामक्रोधवशान्नानारूपधराः स्त्रियः अपि तत्र दृश्यन्ते। तासां सर्वासां स्त्रीणां उच्चैः कोलाहलः सर्वतो दिशः व्याप्नोति। प्रेतपिशाचराक्षसाश्च मांसभक्षका अपि तत्रैव सन्ति। केचिदेकबाहवः, केचित् द्विबाहवः, केचिद् त्रिबाहवः, अपरे बहुबाहवः अपि दृश्यन्ते। तथापि तत्र पुरुषाः अपि सन्ति, सर्वशोभाभूषिताः। माल्यधराः, पादबद्धाः, सर्वाभरणभूषिताश्च ते। केचिद् शूलशक्तिधारिणः, अन्ये धनुर्धारिणः, दुष्प्राप्याः च। केचिद् दध्ना हस्ते स्थिताः, अन्ये गन्धपुष्पवहाः। केचिद् विविधधूपग्रहिणः, शुभवस्त्रधराश्च। अन्ये अश्वगजयुक्तयानैः, केचिद् हंसयुक्तैः वाहनैः यान्ति। अपरे मयूरबकचक्रवाकरूपवाहनाः। केचिद् उज्ज्वलाः, केचिद् मलिनाः, केचिद् जीर्णवस्त्रिणः, केचिद् नूतनपटाम्बरिणः। केचिद् मार्जाराभाः, स्फटिकसदृशाः, कृष्णवर्णाः, कालीरूपा अपि तत्र दृश्यन्ते। एते सर्वे महात्मनः मृत्योरग्रगण्याः। तैः पीडितः सदा नमस्कृत्यः पूजनीयश्च। एवं श्रीवराहपुराणे 'संसारचक्रे मृत्युपार्षदवर्णनं' नाम सप्तनवतितमं अध्यायं समाप्तम्। अथ संसारदुःखस्वरूपवर्णनं प्रवक्ष्यामि। तत्र यमेन एकस्य वृषस्य दर्शनं मम प्रदत्तम्। स यथाविधि मम पूजनं कृतवान्। ततः सः प्रमुदितः पुनरुवाच—"आसनं वरं समाश्रय।" तस्य मुखं अतीव भीषणं, सदा भयङ्करं च आसीत्। तस्य नेत्रे रक्तवर्णे, पुनः पुनः सः भाषमाणः। तस्य भावेन अहं बारं बारं संविग्नः अभवम्। ततः तत्क्षणमेव तस्य प्रीत्यर्थं सर्वदोषनाशकं स्तोत्रं सुस्वरं पठितवान्। तत् स्तोत्रं दीर्घायुष्करं, कालदोषनाशनं च, तत्रैवोच्चारितम्। ऋषिपुत्रः उवाच—"नमः ते परमपितृदेवाय, चतुर्भुजस्थिताय। समयज्ञाय, कर्मज्ञाय, सत्यवाचिने, दृढव्रताय। त्वमेव क्रियाकारकः, भूतभव्यवर्तमानाधिपते। दण्डधराय, विकृतनेत्राय, पाशहस्ताय नमः। कृष्णवर्णाय, दुष्प्राप्याय, तैलरूपिणे नमः। देवपितृहोत्रग्रहणाय, महाबलाय नमः। एकाक्षिप्रभृत्यनेकाक्षिरूपाय, कालाय मृत्यवे नमः। कदाचित् बालरूपाय, कदाचित् वृद्धाय, कदाचित् भीषणाय नमः। भगवन्, त्वं प्रत्यक्षदृश्यः, त्वद्विना किञ्चित् न सिध्यति। सर्वेषां पाठानां तव पाठः श्रेष्ठः, त्वदन्यः कश्चन न दृश्यते।" एवं संसारे मृत्युपार्षदानां स्वरूपं दुःखस्य च यथावत् वर्णितम्।