वराहपुराणम्

अत्र चिन्ता कर्तव्या नास्ति, यतः ते यथार्थं हितं अन्वेषयन्ति। तत्र किल, ऋषे, धर्मराजस्य स्वरूपं किम्? कालः कः रूपेण दृश्यते? केन कर्मणा मुक्तिः सिध्यति, किम् कर्तव्यम्? क्रोधबन्धनजन्यं दुःखं, तथा यातनां छेदनं च केन प्रकारेण जयेत्? आत्मनिग्रहे सिद्धः कः मार्गं गच्छति, तथा दुष्कृतकृत् कथं यमलोकं प्राप्नोति? एते प्रश्नाः स्नेहात्, सौहार्दात्, प्रेम्णा च तव पृष्टाः। ततः वैशम्पायनः उवाच—महान् राजन्, यदुना उक्तम्; शृणु एतत्, जनमेजय। एवं समाप्तः एकशतचतुर्नवतितमः अध्यायः, 'नचिकेतसः संसारचक्रे आगमनम्' इति नाम्ना, श्रीवराहपुराणे। अथ पापिनां यमक्षेत्रनिवासिनां वर्णनं प्रवर्तते। तपःस्थिताः ऋषयः शृण्वन्तु। यथाशक्ति संसारचक्रस्य व्याख्यानं शृणु। ब्रह्महत्याकृतः, विश्वासघातकः, पापिनः; कुमारिकादूषकः, दुष्टनिष्ठः; शूद्रयाजकः, द्विजपतनः; सुरापानः, ब्रह्महन्ता, वीरघ्नः; मातरं पितरं वा त्यजति, धर्मपत्नीं परित्यजति; गृहक्षेत्रचौर्यं, सेतुभङ्गः; अपवित्रः, निर्दयः, पापी, हिंसकः, व्रतभङ्गः; भूमिसम्बन्धे मिथ्यावादी, वेदजीवी द्विजः; सर्वपापिनां सहवासः, तीव्रद्वेषयुक्तः; परधनचौरः, राजहन्ता; सेवायाः परित्यागः, चिह्नधारी पापकर्मकृत्; देवस्थानयाज्यभूमिविक्रेता; मिथ्यनखकेशधारी; अज्ञानात् व्रतत्यागी, संप्रदायात् निष्कासितः; विवादप्रियः, कटुभाषी, अधमः। स्त्रियः पुरुषाश्च तत्र यमक्षेत्रं गच्छन्ति। तत्र स्थलवर्णनं करिष्यामि, शृणु द्विजश्रेष्ठ। तस्य वचनं श्रुत्वा सर्वे तपस्विनः नचिकेतसं विस्मयेन पृष्टवन्तः—'यथा दृष्टं त्वया, सर्वं व्याख्याहि, विप्रश्रेष्ठ।' तत्र कालस्य यथार्थं किम्? येन सर्वं प्रवर्तते? सः तं कालं यमक्षेत्रे नियंत्रयति; ब्रह्मलोकस्थले सः स्वामी। तत्र शरीरे विनाशः नास्ति, तपस्विनः। पुनः पुनः तस्य समीपं गन्तव्यं। ये तत्र न गच्छन्ति, ते दानवेदाभ्यासिनः। ब्राह्मण, रौरवः किं स्वरूपेण? कूटशाल्मली किम्? तत्र किं कर्तव्यं, किं आचर्यते? दोषगन्धिनः स्थिरत्वं न प्राप्नुवन्ति। ज्ञातव्यं सति, परमधर्मं न जानन्ति। परं न जानन्ति, केन मायया रमन्ते? एतत् त्वया प्रत्यक्षदृष्टं, प्रिय, तस्मात् कथय। एवं समाप्तः एकशतपञ्चनवतितमः अध्यायः, 'यमक्षेत्रे पापवर्णनं संसारचक्रे' इति नाम्ना, श्रीवराहपुराणे।