यदा नचिकेताः यमलोकात् समागतवान्, तदा तत्र स्थिताः महर्षयः, द्विजातयः च, तं सस्नेहम् पप्रच्छुः। ते पृष्टवन्तः— “भगवतः तत्रागमनं दृष्ट्वा भगवान् सन्तुष्टः किल? यमस्य निकेतने द्वारपालाः त्वयि भीषणाः नासन् किल? मार्गं च निष्क्रमणं च यमलोकात् प्राप्तवान् किल?” एवं तेनोक्ते, तत्र स्थिताः सर्वे वनवासिनः महात्मानः, पुण्यश्लोकाः द्विजाः च, तस्य वचनं श्रुत्वा, मन्त्रपठनेन देवपूजनेन च संलग्नाः आसन्। केचन एकपादस्थिताः, केचन सूर्यं पश्यन्तः, केचन दीक्षायुक्ताः अग्निवत् दीप्तिमन्तः, दिशोवसानाः मुनयः, केचन दन्तौष्ठमात्रोपजीविनः, केचन धूमभक्ष्याः, केचन वह्निना तप्ताः, केचन उपविष्टाः, केचन स्थिताः, केचन संयतात्मानः आसन्। यदा नचिकेताः यमलोकात् आगतः दृष्टः, तदा केचन मुनयः सन्देहेन विषण्णाः अभवन्, केचन सन्देहपूर्वकं भाषन्ते स्म। ते सर्वे मुनयः नचिकेतसं प्रति ऊचुः— “बुध सुत नचिकेतः, स्वधर्मपालक! यथा दृष्टं श्रुतं च, तत्त्वेन विस्तार्य वद। यदि किमपि रहस्यं पृष्टं, तदपि वक्तव्यं विशेषतः। कालमायया मृताः न कदापि दृश्यन्ते। यत् अत्र क्रियते, तत् परत्र अनुभूयते। अत्रापि कालेन यथासम्भवम् दृश्यते, कालमायया एव। ये परं पारं चिन्तयन्ति, ते तत्र न गच्छन्ति। अत्र चिन्ता न कर्तव्या; हितमेव अन्विष्यते। “धर्मराजस्य रूपं किम्? कालः कः? केन कर्मणा बन्धनात् मोक्षः स्यात्? किमाचरितव्यं? क्रोधबन्धनजं दुःखं, पीडनं छेदनं च, केन निवार्यते? आत्मजितः कथं गच्छन्ति? पापकर्मा कथं प्रैति?” “स्नेहात् सौहार्दात् प्रीत्या च त्वां पृच्छामः।” इति मुनयः नचिकेतसं सान्त्वपूर्वकं पप्रच्छुः। एवं श्रुत्वा, वैशम्पायनः उवाच— “एवं राजन्, यदुः तदा प्रोवाच— शृणु, जनमेजय।” इत्येतत् ‘नचिकेतसः संसारचक्रे आगमनम्’ इति श्रीवराहपुराणे चतुर्नवतिशततमधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ, यमलोकनिवासिनां पापिनां वर्णनं प्रवक्ष्यामि। ये मुनयः तपसा स्थिताः, ते शृण्वन्तु। यथाशक्ति संसारचक्रस्य स्वरूपं प्रवक्ष्यामि। ब्रह्महाः, विश्वासघातकाः, कन्यादूषकाः, पापकर्मनिष्ठाः, शूद्रयाजकाः, पतितद्विजाः, सुरापाः, वीरहन्तारः द्विजः, मातरं पितरं वा परित्यज्य, धर्मपत्नीं त्यक्त्वा, गृहक्षेत्रचौर्यं कृत्वा, सेतुनाशकाः, अशुचयः, निर्दयाः, पापकृतः, हिंसकाः, व्रतनाशकाः, भूम्यनृतवदः, वेदवृत्त्युपजीवी द्विजः, सर्वपापिसंयुक्तः, घोरद्वेषयुक्तः, परधनहरः, राजहन्ता च— एते सर्वे पापिनः, यमलोकनिवासिनः भवन्ति। इति कथा प्रवहता, शास्त्रवचनानुसारं, श्रीवराहपुराणे उपदिष्टा।