एकदा रुद्रः, देवदेवः, वेदानां गर्भम् उत्पादितवान्। तस्मिन्नेव काले ब्रह्मा तेन नियतः दीक्षां स्वीकृतवान्। पूर्वे काले, पितः, प्रलये सर्वे लोकाः देवैः सहिताः लीनाः अभवन्। विरोचनस्य पुत्रः, अधोभुवि स्थितः, सत्यम् उपधारयन् बद्धः अभवन्। महाविन्ध्यः, सत्ये स्थितः, वर्धमानः अपि न वर्धते। गार्हस्थ्यकर्माणि दृश्यन्ते, वनवासिनः शोभन्ते। सहस्राश्वमेधयज्ञः च सत्यम् तुलायाम् तौल्यम् उपयाति। सत्येन धर्मः रक्षितः; धर्मः रक्षन्तं रक्षति। एवं उक्त्वा, आत्मन्येव हृष्टः बलवत्तरः च, हे पुण्यात्मन्, ऋषिपुत्रः, महातेजस्वी, सत्यवाक्, निष्कपटी च, स्थितः। एवं वराहपुराणस्य पुण्यकथायाम् 'नचिकेतः संसारचक्रे यात्रा' इति एकशत-नवति-त्रिंशततमोऽध्यायः समाप्तः। अधुना नचिकेतः प्रत्यागमनकथा आरभ्यते। सः परमधामं प्राप्तवान्, यत्र बलवान् राजा स्थितः। ततः, हे राजन्, तपस्वी स्वपुत्रं दृष्ट्वा हर्षेण हृदयम् आपूरयत्। सः हर्षितः स्वर्गमपि पृथिवीं च नादयन् अभवत्। 'मम पुत्रस्य तेजः सर्वे पश्यन्तु', इत्युक्तवान्। पितृस्नेहप्रभावेन गुरुसेवया च, 'अस्मिन लोके मम सदृशः कोऽपि भाग्यवान् नास्ति', इति मनसि चिन्तितवान्। 'मम वत्स, त्वं यमगृहे न हतः, न बद्धः अभूः, इति आशां करोमि। त्वं यमगृहे घोररोगैः न बाधितः अभूः, इति मे आशा। त्वं महाबलिनं मृत्युपतिं दृष्टवान्, इति मन्ये। भगवतः दर्शनं तव मनःप्रसन्नतां ददातु। यत्र यमगृहे द्वारपालाः त्वं प्रति न उग्राः अभवन्, इति मे आशा। यमगृहात् मार्गः निर्गमनं त्वया लब्धम्, इति मे विश्वासः।' महान् पुण्यशाली ऋषयः, दीक्षितद्विजातयः च, तं श्रुत्वा वनवासिनः अपि। मन्त्रैः देवपूजां कृत्वा, केचित् एकपादेन स्थिताः, अन्ये सूर्यं पश्यन्ति। दीक्षायुक्ताः तपस्विनः अग्निवत् दीप्तिमन्तः अभवन्। दिगम्बराः, दन्तौष्ठमात्रोपयोगिनः, धूमभक्षाः, अग्निदग्धाः च, केचित् उपविष्टाः, अन्ये स्थिताः, केचित् संयताः अभवन्। यमलोकात् आगतम् नचिकेतसम् दृष्ट्वा, केचित् विषण्णाः, अन्ये संशयेन वदन्ति। ऋषयः ऊचुः— 'हे नचिकेतः, स्वधर्मपालकः, यद् दृष्टं श्रुतं च, तत्त्वेन वद। यदि किमपि गोप्यं पृष्टं तव, तत् अपि वक्तव्यं। हे प्रिय, कालमायया मृताः न कदापि दृश्यन्ति। यद् अत्र कृतं, तत् परत्र भुज्यते। अत्रापि कालमायया यथाकालं दृश्यते। बहवः परं पारं चिन्तयन्तः न गच्छन्ति।' एवं नचिकेतस्य संसारचक्रे यात्रायाः, तस्य प्रत्यागमनस्य च कथा पुण्यरूपा संप्रवृत्ता।