वसुधया भगवन्तं पृष्टवत्याः—"भगवन्, के ते पितरः ये योगबलात् श्राद्धं भुञ्जते? कथं च मासे मासे पिण्डदानस्य संकल्पः कर्तव्यः?"—इति। सा च परमं कौतूहलं वहन्ती सत्यं निर्णयं श्रोतुम् इच्छति स्म। तदा भगवतः वराहरूपधारिणः करुणया वसुधां प्रति उत्तरं दत्त्वा उवाच—"साधु पृष्टं त्वया, सुशोभने पृथिवि, धर्मनिष्ठे। यद् यत् त्वया पृष्टं तद् अहं ते कथयामि। पितरः, पितामहः, प्रपितामहश्च—एते त्रयः श्राद्धस्य भोक्तारः सन्ति। तारेषु संयोगं ज्ञात्वा, पितृपक्ष आगते, श्रद्धया युक्ताः पण्डिताः श्राद्धं कुर्वन्ति। केचन द्विजातयः ब्रह्मयज्ञं कुर्वन्ति, केचन भूतेयज्ञेन जीविकां वहन्ति, पितृयज्ञं च, शुभे, यथार्थतः शृणु। एते सर्वे मयि एव स्थिताः, सत्यम् एतत् त्वां वदामि। अहं च उत्तराग्निः, अहं दक्षिणाग्निरपि। अहमेव शुद्धिकर्ता, अग्निरूपेण प्रतिष्ठितः। वैश्वदेवकाले ब्रह्मचारी नित्यशुचिः नियोज्यः। सः श्राद्धकाले तान् न भोजयेत्, किन्तु दिव्यतीर्थेषु तान् पूजयेत्। सर्वश्रेष्ठः सः गृहस्थः यः तुष्टः, क्षमावान्, जितेन्द्रियः, धर्मनिष्ठः च। वेदवित्, व्रतानुरागी, स्नानशुद्धः, सुपाकं खादति। सः प्रथमं अग्नौ च दिव्यतीर्थेषु च हविः समर्प्य, ततो वर्णानुसारं चतुर्णां वर्णानां श्राद्धं सम्यक् कुर्यात्। यत् अन्नं श्वभिः, कुक्कुटैः, वराहैः वा न दृश्यते, न च तैः ये सर्वकार्याणि कुर्वन्ति, सर्वं खादन्ति, तेन दृष्टं श्राद्धं राक्षसम् इति स्मृतम्। विष्णोः त्रिविक्रमपदे यदा त्रैलोक्यं शक्रार्थे गृहीतम्, तदा एतान् पण्डितैः पितृकर्मणि वर्जनीयम्, सुशोभने। तत्र पृथिव्यां उचितमन्त्रेण विधिना पितॄन् आह्वयेत्। पितरं, पितामहं, प्रपितामहं च, मस्तकेन देवीभ्यः हविर्भाजनेभ्यश्च प्रणम्य, एवं पितरः पिण्डदानात् तुष्टाः भवन्ति—अत्र न संशयः। त्रयः तत्र, सुशोभने, देवदेहात् उत्पन्नाः। देवाः, दानवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च, एते सर्वे। ये पण्डिताः, विशाललोचनानि, पितृकर्म कुर्वन्ति, तेषां पितरः आरोग्यं प्रयच्छन्ति—नात्र संशयः। मनुष्याः पशुभ्यः, प्रेतभावात् च विमुक्ताः भवन्ति। यः गृहस्थाश्रमे सदैव पितॄन् देवान् च पूजयति, तस्य पितरः श्राद्धतुष्टाः तस्य पुण्यं अक्षयम् इति मन्यन्ते। ये सत्त्विकमार्गं शुद्धमार्गं च चरन्ति, ते तद् प्राप्नुवन्ति। ये तु तमसि, अज्ञानसमाविष्टाः, मायाविनः, चपलाः, तेऽपि यावत्कालान्तं क्लिश्यमानाः सन्तः तेन मोच्यन्ते। ते जलाशयमगत्य, मांसविवर्जिते जले बिन्दून् स्रवन्ति।