तस्मिन् काले राज्ञः श्राद्धदोषात् तस्य पितरः सदा क्षुधया तृषया च पीडिताः पुनः पुनः क्रन्दन्तः तत्र स्थिताः। एकदा स राजा द्वौ त्रयः स्वसचिवान् गृहीत्वा मृगयार्थं तत्र जगाम। तत्र स दुःखितावस्थां पितॄन् दृष्ट्वा स्नेहेन पप्रच्छ—"भोः, यूयं कः, यत्रेमं दुःखमापन्नाः आगताः?" तदा ते पितरः ऊचुः—"वयं तस्यैव पूर्वजाः, यमलोकगामिनः स्मः।" तेषां वचः श्रुत्वा राजा दुःखेन परिपूर्णः अभवत्। ततः मेधातिथिः पप्रच्छ—"कस्मात् कर्मदोषात् यूयं यमलोकं गच्छथ?" पितरः ऊचुः—"येनैव कर्मदोषेन, तेन वयं यमलोकं गच्छामः। तत्र महादुःखं भुक्त्वा पुनः स्वर्गं यामः। अनन्ताः गावः बहुदानसम्पन्नाः त्वया दत्ताः। तत्र तु न किञ्चित् खाद्यं लभ्यते येन तृप्तिः स्यात्।" तद्वचनं श्रुत्वा मेधातिथिः स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। स तत्र ब्राह्मणान् कुण्डगोलकदोषरहितान् आह्वयितुमाज्ञापयत्। तस्य वचनात्, चन्द्रशर्मा पुरोहितः, धर्मिष्ठान्, क्षमाशीलान्, सुजातीन्, सदाचारान्, निर्दोषांश्च ब्राह्मणान् संग्रह्य श्राद्धकर्म अतीव श्रद्धया निर्वर्त्य पिण्डदानं च सम्यगकरोत्। तदनन्तरं राजा पितॄन् सन्तुष्टान् पुष्टान् बलसम्पन्नांश्च दृष्ट्वा महानन्दमवाप। तदा ते विनयान्विताः पितरः स्नेहेन इदं वचो ब्रुवन्—"अद्य त्वया अस्माकं परमं कल्याणं कर्तव्यमस्ति।" "यत् श्राद्धं तयोः दत्तं, तत् निष्फलं प्राज्ञैः स्मृतम्। निश्चित्य नियमानुसारं गावः भोज्याः। न च अश्रद्धेयाय, नास्तिकाय, गुरुद्वेषिणे वा दातव्यम्।" इत्युक्त्वा सर्वे पितरः स्वर्गं जग्मुः। राजा हृष्टचित्तः पितृभिः निर्दिष्टं कर्म सर्वं सम्यगकरोत्। स दुःखदुःस्वप्नात् च संकटात् च मोचयति—एतस्मिन्न् विषये न संशयः। अतः, हे पृथिवि, ब्राह्मणाय दानं दातव्यम्। निम्यादयः सर्वे श्राद्धं करिष्यन्ति, हे पृथिवि। इत्येतत् पिण्डकर्मसम्भवाख्यं एकोननवतितमं अध्यायं पवित्रे वराहपुराणे समप्तम्। अथ श्राद्धनिश्चयपितृकर्मणां विभागः प्रवक्ष्यते—देवेषु, मनुष्येषु, पशुषु, पितृषु, यम्येषु च। अयं लोकः स्वप्नकल्पः, स्वकर्मणा शुभाशुभेन निर्मितः। हे भगवन्, के ते पितरः ये योगेन श्राद्धं भुञ्जते? कथं मासे मासे पिण्डदानस्य संकल्पः कर्तव्यः? सच्च निश्चयं श्रोतुमिच्छामि, मे महदुत्सुकत्वमस्ति। भगवान् वराहरूपधारी वसुधरां प्रति सस्मितमुवाच—"सुमेधेम् त्वया पृष्टं, सर्वधर्मपरिपालिते। यत् त्वया पृष्टं, तत् कथयिष्यामि। पिता, पितामहः, तथा प्रपितामहः—ताराभियोगं विज्ञाय, पितृपक्ष आगते श्रद्धया श्राद्धं कुर्वन्ति प्राज्ञाः। केचन द्विजाः यज्ञं कुर्वन्ति, ब्रह्मयज्ञं च। केचन भूतयज्ञेन जीविकां वहन्ति, हे सुशोभने।" एवं पितृकथां पवित्रां, श्राद्धस्य माहात्म्यं च, भगवतः वराहस्य वचनेन पृथिव्यै निवेदितम्।