ब्राह्मणो यदि दानग्रहणकर्ता कूपतडागवत् स्यात्, तदा सः दातारं अधःगामिनं करोति। तं दृष्ट्वा पितरः निराशाः भवन्ति, शीघ्रमेव च नरकं यान्ति। अतः, महाभाग, अयोग्याय दानं न दातव्यम्। अवन्तिदेशे कश्चन धर्मपरायणः राजा आसीत्। तस्य राज्ञः पुरोहितः चन्द्रशर्मा नाम ब्राह्मणश्रेष्ठः आसीत्। सः राजा प्रतिदिनं ब्राह्मणेभ्यः गावः ददाति स्म। कालान्तरे महति गते, मेधातिथिः नाम तस्य राज्ञः पुत्रः, पितुः श्राद्धकर्मणि ब्राह्मणान् आहूतवान्। आगतान् ब्राह्मणान् दृष्ट्वा, मेधातिथिः मलिनभावेन पीडितः अभवत्। सः विधिवत् श्राद्धं कृत्वा, सम्यक् पिण्डदानं च अकरोत्। तेषां मध्ये तस्मिन्काले गोलकः नाम कश्चन ब्राह्मणः आसीत्। तस्मिन् श्राद्धदोषेण, तस्मिन् काले राज्ञः पितरः निरन्तरं क्षुधातृषार्ताः सन् पुनः पुनः क्रोशन्तः आसीत्। एकदा सः राजा स्वद्वाभिः त्रीभिर्वा सहचरैः सह मृगयायै तत्र गतवान्। तत्र सः तान् दुःखितावस्थायुक्तान् दृष्ट्वा पप्रच्छ—"यूयं के इह आगताः, इदं दुःखमापन्नाः?" पितरः ऊचुः—"वयं तस्यैव पूर्वजाः, नरकं गन्तुम् उद्यताः स्मः।" तैः उक्तं श्रुत्वा, राजा शोकसन्तप्तः अभवत्। मेधातिथिः पप्रच्छ—"कस्य कर्मदोषस्य परिणामेन यूयं नरकं गन्तुम् इच्छथ?" पितरः ऊचुः—"तस्यैव कर्मदोषस्य कारणात् वयं नरकं यास्यामः। तत्र महादुःखं भुक्त्वा, पुनः स्वर्गं गच्छामः। अनन्ताः गावः, बहुदानानि च त्वया दत्तानि। तत्र तु न किञ्चित् खाद्यं लभ्यते येन तृप्तिः स्यात्।" एवं तेषां वचनानि श्रुत्वा, मेधातिथिः स्वगृहं प्रतिगच्छत्। सः अवदत्—"ये ब्राह्मणाः कुन्डगोलकदोषरहिताः, तान् सर्वान् आमन्त्रयत।" तस्यैव वचनस्य समाप्तौ, चन्द्रशर्मा पुरोहितः, गुणवान्, धैर्ययुक्तः, सुजातः, सदाचारवान्, निर्दोषः च ब्राह्मणान् संगृह्य, श्राद्धकर्म अकार्षीत्। सः सम्यक् पिण्डदानं च अकरोत्। राजा तान् हृष्टान्, पुष्टान्, बलसम्पन्नान् दृष्ट्वा अतीव प्रहृष्टः अभवत्। ते विनयसम्पन्नाः प्रेम्णा वचनमूचुः—"अद्य त्वं अस्माकं परमं कल्याणं साधय।" यत् श्राद्धं ताभ्यां द्वाभ्यां दत्तं, तत् निष्फलं विद्वद्भिः कथ्यते। नियमानुसारं, धृत्याः पूर्वकं, गवां खाद्यं दातव्यम्। अयोग्याय, नास्तिकाय, गुरुद्वेषिणे च न दातव्यम्। एवं उक्त्वा, सर्वे पितरः स्वर्गं जग्मुः, सुन्दरि। सः हर्षपूर्णः, पितृभिः निर्दिष्टं सर्वं कृतवान्। सः दुःखसंकटाद् उद्धरति—अत्र न संशयः। अतः, हे पृथिवि, ब्राह्मणाय दानं दातव्यम्। सर्वे, निम्यादयः अपि, श्राद्धं करिष्यन्ति, हे पृथिवि। एवं पिण्डप्रदाने उत्पत्तिर्नामैकनवत्यधिकशततमोऽध्यायः पवित्रे वराहपुराणे दिव्ये समाप्तः। अथ श्राद्धपितृकर्मणां निर्णयो वर्तते—देवेषु, मनुष्येषु, तिर्यग्योनिषु, प्रेत्येषु, नरकेषु च। इदं जगत् स्वप्नवत्, स्वकर्मैव शुभाशुभं तस्य रूपं निर्धारयति।