वराहपुराणम्

तदा तु तस्य शिरसि दीप्तिमन्तं वह्निं स्थापयेत्। एवं, पुत्र, चतुर्णां वर्णानां शुद्ध्यर्थं विधिः प्रोक्तः। ततः स्वनामधेयं कीर्तयित्वा मृतस्य पिण्डं पृथिव्यां समर्पयेत्। इत्येवं श्रीवराहपुराणे श्रीमद्भगवतः श्राद्धसम्भवो नाम सप्ताशीत्यधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथ श्राद्धस्य पिण्डविधिसम्भवप्रकरणं प्रवक्ष्यामि। श्रीवराह उवाच— हे माधवि! सर्वदेवदेव, लोकनाथ, असङ्ग आत्मा त्वमेव। यदा आयुः समाप्तं भवति, तदा तृतीयं स्नानं नदीजलस्य कर्तव्यम्। ततः पिण्डदानं कर्तव्यं, जलस्य तु त्रिंशदञ्जलिं दद्यात्। अन्यत्र च सप्तमे दिने स्नानान्ते दानं विधीयते। दशमे दिने वस्त्राणि क्षारादिभिः शुद्धयेत्। एकादश्यां नियमानुसारं एकोदिष्टश्राद्धं कुर्यात्। एकोदिष्टं चतुर्णां वर्णानां विधीयते, हे माधवि। स्नात्वा शुद्धः सन् पितृभिः सह प्रेतं संयोजयेत्। अशौचवस्तूनि समाहृत्य ब्रह्मणो वचनं यथावत् आचरितव्यम्। पतितसेवया, शूद्रसेवया च, हे सुन्दरी, मृतस्य नाम उच्चारयन् तस्यार्थे कर्म कुर्यात्। आमन्त्रितब्राह्मणं गत्वा विनयपूर्वकं चित्तैकाग्र्येण उपसेवेत। तत्रैव श्रवणं यत्, 'त्वं मृत्युनिर्दिष्टेन स्वर्गलोकमुपगतः' इति। सूर्यास्तमिते सति ब्राह्मणगृहं गच्छेत्। मृतगुणलाभकाम्यया तस्य पादौ मर्दयेत्। यावत् तत्र तिष्ठति, तावत् मृतस्य भोगान् अनुभवति। रात्रौ गते, सूर्ये उदिते, शुद्धस्थले अवशिष्टं समादाय, चित्तैकाग्र्येण समर्पयेत्। तत्र शुभकर्मणः षट्चत्वारिंशद्गुणितं भागं सम्यग्दद्यात्। गजच्छायायाम्, नदीतीरे, वृक्षस्य अधः वा, यत्र कुक्कुटः श्वा वा सूकरः न पश्यति, तत्रैव दानं विधेयम्। कुक्कुटः पक्षा-वेगेन, चाण्डालः भूमौ, एते द्वौ श्राद्धकर्मणि विवर्जनीयौ, हे सुन्दरी। सर्पाः, भूताः, यज्ञाः, चलाचलानि सर्वाणि अहं धारयामि, हे सुन्दरनितम्बिनि, विष्णोः शक्त्या विस्तारितं जगत्। ततश्च स्नानं भूमौ कुर्युः। जगत् त्वयि आश्रितं, हे शुभे; यदि तव अवशिष्टं, तदा नश्यति। तस्मात् तेनावशिष्टेन नृशंसं नरकं पतन्ति, हे सुन्दरी। नामगोत्रोत्कर्षेण संकल्पं कृत्वा, हे माधवि, तत्रैव तान्न भुञ्जानान् अन्यस्मै न दद्यात्। एवं दानेन प्रेत्यलोकगताः संतुष्टाः भवन्ति। सः अपि महतीं नदीं गत्वा वस्त्रैः सह स्नानं कुर्यात्। एवं शुद्धत्वं प्राप्त्वा शीघ्रं ब्राह्मणान् आनयेत्। ततः साहसपूर्वकं पुष्ट्यर्थं च अर्घ्यं पाद्यं च दद्यात्, हे माधवि। मन्त्रं जपेत्— 'एष ते आसनं दत्तं, विश्रान्तिं कुरुष्व द्विजोत्तम।' आसने ब्राह्मणं स्थापयित्वा छत्रं पुनः स्थापयेत्। एवं श्राद्धपिण्डविधिः श्रीवराहपुराणे भगवता निर्दिष्टः।