कथाम् एवम् आरभते— अत्रिवंशजः, पुत्रशोकविह्वलः, मनसि चिन्तयन् आसीत्—“यदा अहम् पितृस्थानस्थः, तदा पितरः मयि किं वदन्ति?” इति। तस्मिन्न् समये, पूर्वारुणे समुपस्थिते, सूर्ये उदिते, सः पुनः दुःखसन्तप्तः चिन्तायाम् पतितः। “धिक् वृद्धत्वम्, धिक् कर्म, धिक् बलम्, धिक् जीवितम्,” इति सः विलपन् आसीत्। पण्डिताः तु जानन्ति—यः नरः हृदयदुःखेन पीडितः, सः ‘पूति’ नाम नरकं अनुभवति। तथापि, देवपूजनं कृत्वा, बहु दानानि दत्त्वा, नरः पुत्रेन तद् लभते, पितरः च पौत्रेण। सः, समृद्धपुत्रविहीनः, जीवितं सहनं न शक्नोति। ततः, सः तपोवनं अगच्छत्, यत्र ऋष्याश्रमाः शोभन्ति। तस्मिन् आश्रमे प्रवेश्य, स्वप्रभया दीप्ते, सः अतिथिं पाद्यं, अर्घ्यं, आसनं च समर्पयामास। तत्र नारदः उवाच—“त्वं शोकं कुरुषे, यत्र शोकं कर्तुं न युक्तम्; त्वम् पण्डितः सन् अपि न अवगच्छसि। पण्डिताः जीवेषु मृतेषु च शोकं न कुर्वन्ति। शत्रवः हृष्टाः भवन्ति, सः पुनः न प्रतिनिवर्तते। देवाः, असुराः, गन्धर्वाः, मनुष्याः, पशवः, पक्षिणः च—सर्वेषां जातानां मृत्यु-रूपेण कालः नित्यः अस्ति। तव पुत्रः महात्मा, कीर्तिमान्, भाग्यनिधिः आसीत्। मृत्युकालं प्राप्त्वा, सः परमं दिव्यं स्थानं प्राप्तवान्।” एवं नारदवचनं श्रुत्वा, द्विजश्रेष्ठः भयभीतः, कम्पमानया वाचा, पुनः पुनः दीर्घनिश्वासं प्राणायाम्। सः उवाच—“आह, महर्षिस्रेष्ठ! आह, धर्मविदां अग्रणी! स्नेहात्, मैत्र्यात्, प्रेम्णा वा, यद् वक्ष्यामि, तत् शृणु। पुत्रस्नेहात्, यद् कृतं, तत् संकल्प्य कृतवान्। तदनन्तरं, तिलान्नं दत्त्वा, दर्भं भूमौ विस्तार्य, श्राद्धं अकरवम्। शोकबलात्, एषः कर्म कृतः मया। बुद्धिः, स्मृतिः, संकल्पः च मोहात् नष्टः। भयङ्करं ऋषिशापं दृष्ट्वा, भीतिर्मम जायते; किन्तु, द्विजश्रेष्ठ, मा भयस्व—पितरं शरणं गच्छ। अत्र अधर्मः न दृश्यते; निःसंशयं धर्मः एषः।” सः कर्मणा, मनसा, वाचा च पितरं शरणं गच्छत्। एवं ध्यायन्, तपोधनं शीघ्रं अभ्यगच्छत्। सः पुत्रं शुभैः अक्षयैः वाक्यैः सान्त्वयामास। “एषः पितृकर्म, ब्रह्मणा स्वयम् विधीयते। श्राद्धं प्रथमं स्वयम्भुवाः कृतम्, विप्रश्रेष्ठ। श्राद्धकर्मविधिः, प्रेतकर्माणि च, एवं स्थापिता। मम अनुग्रहेण, तस्य बुद्धिं ददामि। धर्मराजाज्ञया, निश्चितं गन्तव्यम्। जातस्य मृत्युश्च निश्चितम्, मृतस्य च पुनर्जन्म। सत्त्वम्, रजः, तमः—एते त्रयः शरीरात् उत्पन्नाः। तामसप्रवृत्ताः, कर्मदोषात्, सत्त्वं न अवगच्छन्ति। वेदविदः सत्त्वप्रधानाः, मोक्षमार्गे प्रवर्तन्ति।” एवं कथा समाप्यते, श्रद्धया, सौम्यया च वृत्त्या।