वराहपुराणम्

एवं दिवसे गते सौम्य सूर्येऽस्तं गते च सति, स एकाकी यमश्चित्तात्मा निराशः सर्वसंगवर्जितः, नात्युत्तमं नात्यधमं चासनं कृत्वा तत्र चौर्याजिनकुशैः समलङ्कृतं, तस्मिन्नासने समासीनः आत्मशुद्धये योगाभ्यासं चकार। स स्वनासाग्रदृष्टिः, दिशः नावलोकयन्, मनः मयि संयम्य यः समाहितः भक्त्या उपविष्टः, स एव योगी इति ज्ञेयः। एवं सायंतनं समाप्ते रात्रिः समुपस्थितवती। ततः संकल्पपूर्वकं हव्यकर्म कृत्वा, तदनन्तरं तस्य मनसि खेद उत्पन्नः। अपवित्रं पुत्रार्थं कृतं हव्यकर्म मे जातम्—इति चिन्तयन्, "कथं मुनयः शापात् मां न दहेयुः? पितृस्थानस्थाः सर्वे किं मयि वदिष्यन्ति?" इति स चिन्तां समुपजगाम। प्रातर्युषसि सूर्ये उदिते पुनः स अत्र्यात्मजः दुःखेन परिप्लुतः चिन्तायामपतत्। "धिग्जरां धिग्क्रियाम्, धिग्बलम्, धिग्जीवितमेव च।" इति स शोकवशात् विलपन्, "पुतीनामकं नरकं हृदये दुःखरूपेण विद्वांसः वदन्ति।" इति मनसि विचिन्त्य, "देवान् सम्पूज्य बहुदानानि दत्त्वा, सुतद्वारा पुमान् तद्रूपं फलमवाप्नोति, पितरश्च पौत्रेण।" इति धर्ममुपलभ्य, "समृद्धिपुत्रविहीनोऽहं जीवितुं न शक्नोमि।" इत्युक्त्वा, स तपोवनं मुन्याश्रमैः शोभितं जगाम। तत्र स्वप्रभया विराजमानं तदाश्रमं प्रविश्य, स आगत्य तं मुनिं पाद्येन अर्घ्येण च सत्कृत्य, आसने उपवेश्य पूजार्हं सम्मानं चकार। तदा नारदः प्रोवाच—"अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्राज्ञवद्वा भाषसे, पण्डिता नानुशोचन्ति गतासून् अगतान् वा।" इति। "शत्रवः तस्य हृष्यन्ति, स तु न प्रतिनन्दति। देवा असुरा गन्धर्वा मनुष्याः पशवः खगाः च—सर्वेषां जन्मिनां मृत्युरूपः कालः नित्यः।" इति नारदवचनम्। "तव पुत्रः सत्तमः, कीर्तिमान्, सौभग्यनिधिः। स मृत्युकाले दिव्यं परमं स्थानं प्राप्तः।" इत्युक्ते, नारदवचः शुश्राव द्विजश्रेष्ठः। स भीतः कम्पमानवाचा पुनः पुनः निश्वस्योवाच—"भोः महर्षे, धर्मज्ञश्रेष्ठ!" इत्यादि। "स्नेहात्सख्याद्वा प्रियत्वात्ते वक्ष्यामि शृणु। पुत्रस्नेहान्मया यत्कृतं तत्संकल्प्य कृतम्। ततः कुशान् प्रसार्य पिण्डदानं कृतम्। शोकबलात्कृतमेतन्मया। बुद्धिस्मृतिसंकल्पा मम मोहात् नष्टाः।" "मुनिशापस्य भीषणात्भयं पश्यामि, परन्तु द्विजश्रेष्ठ, मा भैः, पितरं शरणं गच्छ। अत्राधर्मं न पश्यामि, धर्म एव न संशयः।" इत्युक्त्वा, स कर्मणा मनसा वाचा च पितरं शरणं प्रपेदे। एवं चिन्तयन् स शीघ्रं तपसा युक्तं मुनिं समीपमुपजगाम।