तदा गौर्युवाच—“मय्येव प्रधानता वर्तते” इति। सा मङ्गला किञ्चित् न उक्त्वा तस्मात् क्षेत्रात् निर्गता। तस्याः वियुक्तायाः अपि तद् क्षेत्रं वाग्देवताभिः शासितम् अवर्तत। तदा आकाशाख्यः गणपति: तत्र वक्तुं प्रवृत्तः—“मया विना किमपि शरीरस्य दूरं न भवति” इति। एवं उक्त्वा, सः अपि किञ्चित्कालं पश्चात् शरीरात् निर्गतः। तस्य अपि वियुक्ते अपि, तत् शरीरं न विनष्टम्; आकाशतत्त्वं विना अपि तद् न व्यसाद्यत। तदा तद् क्षेत्रं विवररहितं सन्तम् अपि दृष्ट्वा, सर्वे शरीरभूतानि एवं वचः ऊचुः—“विना अस्माभिः शरीरधारणं न स्यात्” इति। एवं उक्त्वा, सर्वे शरीरभूतानि अपि तस्मात् क्षेत्रात् निर्गता। तेषां अपि गच्छन्तीनां, क्षेत्रं तदा अपि पुरुषेण रक्षितम् अवर्तत। तं दृष्ट्वा, अहंकाराख्यः स्कन्दः तत्र अब्रवीत्—“मया विना शरीरस्य उत्पत्तिरपि न भवति” इति। एवं उक्त्वा, सः अपि शरीरात् निर्गतः, पृथक् स्थितवान्। तस्मिन् अपि गच्छति, तद् क्षेत्रं मुक्तिवत् अभवत्। तदा आदित्याख्यः भानुः कोपं जगाम—“मया विना क्षेत्रं क्षणमपि कथं तिष्ठति?” इति उक्त्वा, सः अपि निर्गतः, तथापि शरीरं न व्यसाद्यत। ततः कामादयः मातृगणः समुत्थाय ऊचुः—“मया विना शरीरस्य स्थितिर् नास्ति” इति। एवं उक्त्वा, ते अपि निर्गता, तदपि शरीरं न व्यसाद्यत। ततः क्रुद्धा माया दुर्गाख्या अब्रवीत्—“मया विना अस्य नास्ति स्थितिः” इति उक्त्वा, सा अपि पुनः अदृश्यता। ततः दिशः समुत्थाय वचनमिदं ऊचुः—“विना अस्माभिः किमपि न प्रवर्तते निश्चितम्” इति। चत्वारः दिग्भावः क्षणेन आगत्य निर्गता। ततः धनपतिः वायुः उक्तवान्—“मम निर्गमने शरीरस्य का स्थितिः?” इति उक्त्वा, सः शिरसः अपगच्छत्। ततः विष्णुर्मनस्स्वरूपः अब्रवीत्—“मया विना शरीरं क्षणमपि न तिष्ठति” इति उक्त्वा, सः अपि पुनरदृश्यः। ततः धर्मः अब्रवीत्—“मया सर्वं रक्षितम्, मम निर्गमने किम् स्यात्?” इति। एवं उक्त्वा, धर्मः अपि निर्गतः, तथापि शरीरं न व्यसाद्यत। तदा महादेवः, अव्यक्तः, प्रजापतिः अब्रवीत्—“मया विना महदाख्यं शरीरं नास्ति” इति उक्त्वा, शम्भुः अपि निर्गतः, तथापि शरीरं न नश्यत्। तं दृष्ट्वा, तस्य पितरः मातरश्च ऊचुः—“यावत् अस्माभिः अत्र वासः कृतः, तावत् शरीरं शनैः क्षीणम् अभवत्।” एवम् उक्त्वा, ते अपि स्वशरीरं त्यक्त्वा अदृश्याः अभवन्। अग्निः प्राणः, अपानः, आकाशं, सर्वाणि च भूतानि, क्षेत्रम्, अहंकारः, सूर्यः, कामादयः, दारु, वायुः, विष्णुः, धर्मः, शम्भुः, इन्द्रियार्थाश्च मया एव। एतेषां विमुक्तेः, तत् क्षेत्रं यथावत् सोमेन, चन्द्रात्मना, रक्षितम् अवर्तत। एवं सोमः षोडशकलः अक्षरे स्थितः सन्, यथापूर्वं, गुणयुक्तं क्षेत्रं समुत्थाय विचरितुम् आरब्धम्। तत् शरीरं यथापूर्वं सर्वज्ञेन रक्षितम् दृष्ट्वा, सर्वे तद्भावनियन्तारः देवताः विरक्तावस्थां जग्मुः। ततः सर्वे तं परं देवम् ईश्वरं स्तुत्वा, स्वस्थानं प्रतिपेदिरे, नृपश्रेष्ठ। “त्वं अग्निः, त्वं अपि प्राणः, त्वं अपानः, त्वं सरस्वती; त्वं आकाशः, धनाधिपः, त्वं शरीरभूतानि। त्वं भगवन् अहंकारः, त्वं सूर्यः, अष्टौ देवगणाः; त्वं माया, भूमिः, दुर्गा, त्वं दिशः, त्वं वायुपतिः। त्वं विष्णुः, त्वं धर्मः, त्वं विजयी, त्वं अजयः; अक्षरार्थरूपेण त्वं परमेश्वरः इति प्रसिद्धः। अस्माकं निर्गमे किम् स्यात्? एवं वयं शरीरं त्यक्त्वा गता:। भगवन्, त्वया तत् परमं स्थितं रक्षितम्; अस्माभिः स्थानं न विघ्ननीयम्, यतः त्वं स्वयम्, स्रष्टा, तत्र प्रतिष्ठितः।” एवं स्तुतः देवः तैः अतीव तुष्टः अभवत्, उवाच च—“लीलार्थं मया यूयं सृष्टाः। मया कार्यसिद्धेन वः किं पृथक्त्वम्? तथापि, अद्य अहं युष्मभ्यं द्वे रूपे ददामि। प्राणिषु प्रवृत्तिषु रूपरहिताः तिष्ठन्तु; देवेषु साकाराः। कालान्ते शीघ्रं प्रलीयं प्रविशन्तु। मया पुनः कदापि शरीराणि न निर्मीयन्ते; तथा च, अद्य अहं वः नामानि रूपाणां ददामि। अग्निः वैश्वानरः इति कथ्यते; अश्विनौ प्राणापानौ; गौरी हिमगिरिसुता च तथा। एष भूतगणः पृथिव्यादिः गजवक्त्रः भविष्यति; एते शरीरभूतानि नानाप्राणिनः भवन्तु; अहंकारः स्कन्दः, कार्त्तिकेयः इति प्रसिद्धः। भानुः सूर्यरूपेण साकारः च निराकारश्च नेत्ररूपेण; कामादिगणः पुनः मातरः भविष्यन्ति। एतत् मायामयं शरीरं दुर्गम्; प्रलयकाले तिष्ठति। दश कन्याः भविष्यन्ति, एते वरुणस्य रूपाणि। एष वायुः, धनपतिः, प्रलये तिष्ठति। एष मनः विष्णुः—न संशयः। धर्मोऽपि यमः भविष्यति, न संशयः; महत्तत्त्वं महादेवः, पुण्यः। इन्द्रियार्थाः पितरः भविष्यन्ति, न संशयः; एष सोमः स्वयमेव अमृतानां सदा सखः भविष्यति।” एवं तेषां वचनानुसारं, भगवतः अनुग्रहेण, सर्वे देवगणाः स्वस्थानानि प्रतिपेदिरे, क्षेत्रं च सोमेन रक्षितम् अवर्तत।