भूमिः नारायणं प्रति सप्रणयं उवाच—“त्वं सर्वेषु तिष्ठसि, शालग्रामे च सदा। गृहस्थे कियत् पूजनीयं, किम् विशेषः पूजायाम्? शिवार्चनादीनां नियमाः के, कथय। गृहे द्वौ लिङ्गौ न पूजनीयौ, न त्रयो शालग्रामशिलाः। द्वारकाचक्रयोरपि द्वयं न पूजनीयम्, सूर्यप्रतिमायोः द्वयं न पूजनीयम्। शालग्रामशिलायाः युगलं पूजनीयम्, किन्तु युगले द्वे शिलायौ सह न पूजनीयौ। हे पृथिवि, याः शिलाः गृहे अग्निना दग्धाः वा भग्नाः, ताः न पूजनीयाः। भग्नशिलायाः चक्रं यदि अखण्डितं तदा सा पूजनीयाः; भग्ना वा विदीर्णा वा, शुभा शालग्रामशिला पूजायोग्या। देवी, द्वादश शालग्रामशिलाः उत्पन्नाः। सुवर्णपद्मैः द्वादशकोटिलिङ्गपूजने फलम् प्राप्यते। भक्त्या शतशालग्रामपूजने पुनः महान् फलः। सर्वदेवताप्रतिमाः सर्ववर्णैः पूजनीयाः। हे पृथिवि, शालग्रामशिलाः अधमवर्णैः न स्पृशनीयाः। यदि मोहात् शूद्रः वा स्त्री शिलां स्पृशेत्, हे पृथिवि, तस्य वा तस्याः भक्तिः यदि अस्ति, तदा पादोदकेन पानं कृत्वा सर्वपापानि नश्यन्ति। शालग्रामशिलासंयोगे शुद्धिः सदा भवति। सुवर्णेन सह शालग्रामशिलायाः यत् पुण्यं, तत् मम वचनात् शृणु। समुद्रः यः पात्रे दत्तः, तस्य पूजाफलम् शतवर्षे अपि वर्णयितुं न शक्यते। इदं रहस्यं प्रतिमास्थापनस्य उक्तं। पूजायाः आरम्भविधिं अपि उक्तं; किं अन्यत् श्रोतुम् इच्छसि? एवं 'रजतसुवर्णलिङ्गस्थापनसंख्या-विस्तरः' नाम अध्यायः श्रीवराहपुराणे समाप्तः। ततः नारायणवचनं श्रुत्वा, पृथिवी व्रतस्थाः, पुनः सविनयं उवाच। सा उवाच—“एकं परमं रहस्यं ज्ञातुम् इच्छामि; त्वं तत् वक्तुं अर्हसि। पितृयज्ञस्य महत्त्वं किं? सः पितृयज्ञः किम् फलम्, कथं च तस्य विधानम्? एतत् विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामि, कथय। भद्रे पृथिवि, यत् त्वया पृष्टं तत् उत्तमं। त्वं मोहिता, सुन्दरी, भारार्ता पृथिवि। यथावत् तुभ्यं श्राद्धस्य उत्पत्तिं, निर्णयं च वक्ष्यामि। सर्वत्र तमसि आवृतं, प्रकाशहीनं, तेजोहीनं यदा अभवत्, तदा अहं एव शेषशय्यायां शयनं कृत्वा, पृष्ठतः स्थितः। मायया निर्मितं निद्रां धृत्वा, जागर्ति वा सुप्तः वा अभवम्। सहस्रयुगानि गच्छन्ति, गता अपि, प्रत्येकं कल्पे। हे सुन्दरी, पञ्चशतानि दिवसानि त्वां धारयामि। यत् त्वं ज्ञातुम् इच्छसि, तत् त्वम् अपि ज्ञास्यसि, हे दीप्तिमती। क्रोधात् अहं दैत्यानां संहारकं प्रभुं सृजितवान्। तदनन्तरम् त्रयः देवाः, भूमिं एकं समुद्रं कृत्वा, सर्वं जलपूर्णं अभवत्, अन्यत् किमपि न दृष्टम्। अहं वटवृक्षस्य अधः मायया बालरूपं धृत्वा स्थितः। हे शुभे, अहं त्वां निगृह्णामि; त्वं एतद् जानासि। ततः तत्र मायया जलम् उत्पन्नम्।