वराहपुराणम्

वेदाः छन्दांसि च, ऋग्वेदः यजुर्वेदः सामवेदः अथर्ववेदश्च, एवं वंशाय नम इति स्तूयन्ते। ततः पश्चात् मन्त्रेण विधिपूर्वकं प्रापणं दातव्यम्। तत्र प्रापणकं दत्त्वा, ततोऽपि आचमनीयं जलं दातव्यम्। सर्वं ज्ञानं, ब्रह्म, ब्राह्मणाः, सर्वग्रहाः, सर्वा नद्यः, सर्वे च सागराः—एते सर्वे सम्यक् पूज्यन्ते। तत्र सूत्रस्य—दीर्घता, संयमः, कामनिग्रहः, वामभागः, ॐ, पुरुषोत्तमाय नमः—इत्यादिभिः स्तुतिपूर्वकं प्रणामं कृत्वा, शुद्धभक्तान् सत्कर्तव्यम्। ततः ब्राह्मणान् पूजयित्वा, तान् क्षीरपाकाद्यन्नैः तर्पयेत्। मम च अभिषेचनं दातव्यम्; तेन अहं पूजितो भवामि। मुद्राभिः, वस्त्रैः, दानैः, मानैः चादिभिः पूजनं कर्तव्यम्। तेन अहं पूजितो देवि, न संशयः। यः एतत् न कुर्वीत, तं नाशयामि, सत्यं ते वदामि। स मम लोकेषु सहस्रसंवत्सराणि तिष्ठति। तेन तस्य पितृमातृवंशौ अपि विमुच्येते। अधुना ते रजतप्रतिष्ठां कथयामि। एवं श्रीवराहपुराणे कांस्यप्रतिष्ठाविधानं नाम पञ्चाशीत्यधिकशततमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीवराह उवाच—यः प्रतिमा दृढसंयुक्ता, निर्मला, सर्वथा सम्यग्दृष्टा, शशिसदृशप्रभा, अतीव स्निग्धा, कलङ्करहिताऽपि शुभा च। एवं कृतां प्रतिमां मम विधिपूर्वकं भक्त्या निर्माय, शुभाशिषः स्तुतिभिश्च गृहे स्थापयेत्। मन्त्रः—ॐ। योऽसौ सर्वेषु लोकेषु सर्वार्हः, पूज्यः, मान्यः देवेष्वपि; स एव सवितृमण्डले यज्ञपतिरिव प्रकाशते; मम चाग्निहोत्रं कर्म। 'मन्द'मन्त्रेण, 'आद्यन्तमध्यमूर्तये' इत्यादिना, सुस्नातः सुसज्जितः, प्रतिमां पूर्वाभिमुखीं स्थापयेत्। यदा सम्यक्त्वेषु नक्षत्रेषु, कर्कटराशौ च लघ्नं स्यात्, तदा मन्त्रपूर्वकम् विधिवदभिषेचनं कुर्यात्। सर्वैः औषधिद्रव्यैश्च, आम्रपत्रैः शोभितां प्रतिमां कुर्यात्। देवी! गुरोः उपदेशेन सा प्रतिमा शीतला, रम्या, प्रीणयन्ती च भवेत्। मन्त्रः—योऽसौ सर्वलोककर्त्ता, सर्वनियन्ता, सर्वरूपरूपः। 'अनन्ताय नमः' इति मन्त्रेण, शुभेषु दिशासु, प्रतिमां गृहद्वारे स्थापयेत्। एवमुपवेश्य, मम विधानपूर्वकमभिषेकं कृत्वा, तां प्रतिमां यथाविधि स्थापयेत्। मन्त्रः—गङ्गाद्याः सर्वा नद्यः, सागराः च, एभ्यः आहृतं जलम्। एवं सम्यक् स्नाप्य, गृहं प्रतिमां नयेत्। मन्त्रः—यो वेदैः ज्ञायते, वेदवित्पूज्यते, यज्ञस्वरूपः, यज्ञफलदः। धनैः, रजतसुवर्णैश्च, 'अनन्ताय नमः' इति मन्त्रेण, पूर्वविधिना पूजां कृत्वा, पुरुषः—मम नीलवस्त्राणि, प्रियाभरणानि च दद्यात्। 'नारायणाय नमः' इति मन्त्रेण, यथाकामं कामान् याचेत। मन्त्रः—यो त्वं, शशाङ्ककान्तिप्रभः, शङ्खकुन्दसदृशवर्णः। रूपं, शोभनं रूपं, अनन्तं, अमृतं, संहर्ता, कारणं, सुलभः, दुरलभः, उत्तमः, दीप्तः—एवं भक्तियुक्तचित्तेन मम प्रापणं दद्यात्। मन्त्रः—'नारायणाय नमः'। 'भगवन्, अनन्त, पुरुषोत्तम, एषः प्रापणं गृहाण' इति मन्त्रेण प्रार्थयेत्। सर्वलोकशान्त्यर्थं शान्तिपाठं जपेत्। रात्रिः, सन्ध्ये, तारे, ग्रहाः, दिशः च—एतेषां नामानि उच्चार्य। स्थावराणां, जङ्गमानां, अनुगतानां, नभोगतानां, शीघ्रगामिनां, पद्मप्रभाणां, उदितानां—एतेषां सर्वेषां वासुदेवत्वेन नमः; भक्तांश्च तत्र यथाशक्ति पूजयेत्। एवं श्रीवराहपुराणे प्रतिमास्थापनस्य विधानं भगवता निर्दिष्टं।