वराहपुराणम्

सर्वयज्ञेषु पूज्यः, ध्याननीयः, जगत्संरक्षकः, विश्वकामः, महात्मा च भगवान् नारायणः—तस्य पूजायाम् विधिपूर्वकं अर्घ्यं समर्प्य उत्तरदिशि स्थापयेत्। ततः, पञ्चगव्येन पूर्णानि चत्वारि कलशानि गृहीत्वा, मन्त्रैः सह स्नानार्थं तानि चत्वारि कलशानि पूरयित्वा, पूजायै यजमानः तत्र सम्यक् स्थापयेत्। 'नारायणाय नमः' इति मन्त्रं उच्चारयन्, 'त्वं ब्रह्मकल्पाद्यन्तः सर्वकालाधारः' इति मन्त्रं पठेत्। त्वं विकारः, अविकारः, अव्यक्तं, व्यक्तं, शक्तिमान्, शुभः, शुद्धसंकल्पः, क्षरः, अक्षरः, धृतिरूपः, निराकारः—परमपुरुषाय नमः। अश्वेन एकं मुहूर्तं व्यतीतं यदा मूलस्थले उत्तरदिशि च, पूर्वविधिना शास्त्रानुसारं मम अनुयायिनः तत्र पूजाविधानं कुर्युः। शान्त्यर्थं जलं, सर्वसुगन्धिफलानि च गृहीत्वा, 'ओम्—त्वं इन्द्रः, यमः, कुबेरः, आपतिः, सोमः, बृहस्पतिः' इति मन्त्रं पठेत्। तद्वत्, सर्वौषधयः, आपः, वायुः, भूमिः, वायुः सारथिरूपेण च, एतेषां मन्त्रेण विधिवत् कर्म सम्यक् संपाद्येत्। एकान्ते, पूर्वसंस्कारितैः जलैः माम् स्नापयेत्। अङ्गशुद्ध्यर्थं 'सर्वसरोवराणि, समुद्राः, नद्यः, तीर्थानि, पुण्यसरोवराणि' इति मन्त्रं पठेत्। एवं मम स्नानं विधिपूर्वकं, मम आज्ञया च कुर्यात्। चन्दनं, धूपं, यथाशक्ति यथायोग्यं समर्प्य, वस्त्राणि गृहीत्वा मम पुरतः स्थापयेत्। 'देवेंद्र, एतानि वस्त्राणि सूक्ष्माणि, स्निग्धानि, सुखदानि मया गृहीतानि' इति मन्त्रं पठेत्। वेदाः, उपवेदाः—ऋग्वेदः, यजुर्वेदः, सामवेदः, अथर्ववेदः—एवं स्तूयन्ते: 'वंशाय नमः'। ततः, मन्त्रसहितं विधिपूर्वकं प्रापणं समर्पयेत्। प्रापणकं दत्त्वा, आचमनार्थं जलं समर्पयेत्। सर्वविद्या, ब्रह्म, ब्राह्मणाः, सर्वग्रहाः, सर्वनद्यः, सर्वसागराः—एतेषां पूजां कुर्यात्। सूत्रं—'दीर्घता, संयमः, कामसंयमः, वामः, ओम्, पुरुषोत्तमाय नमः' इति। नमस्कारं स्तुतिं च कृत्वा, शुद्धभक्तान् सत्कुर्यात्। ब्राह्मणान् पूज्य, तान् क्षीरपाकादिभिः भोजनं दद्यात्। माम् अभिषेकं समर्प्य, तेन अहम् पूजितः भवामि। मुद्राभिः, वस्त्रैः, दानैः, सम्मानैः च पूजां कुर्यात्। तेन अहम् पूजितः भवामि, हे देवि, न संशयः। यः एवं पूजां कुर्यात्, तं अहम् नाशयिष्यामि, सत्यम् वदामि ते। स मम लोकेषु सहस्रवर्षाणि तिष्ठति। तेन तस्य पितृवंशः मातृवंशः च विमुक्तौ भवतः। अधुना रजतप्रतिष्ठां ते कथयिष्यामि। एवं श्रीवराहपुराणे पूजाविधानं, रजतप्रतिष्ठावर्णनं, शिल्पनिर्माणं च विस्तारपूर्वकं वर्णितम्। यः शिल्पं दृढसंयुक्तं, दोषरहितं, सर्वथा सम्पन्नं निर्माति, शशिनं यथा उज्ज्वलं, अतीव सुगन्धि, निर्लिप्तं, शुभं च, तादृशं रूपं कृत्वा, मम पूजायां समर्पयेत्। तं मम गृहे शुभस्तुतिभिः, आशीर्वादैः च प्रवेश्येत्। 'ओम्—यो सर्वेषु लोकेषु सर्वार्हः, पूज्यः, मान्यः, देवेषु अपि, यः यज्ञेश्वरः सूर्ये उदये प्रकाशते, मम यज्ञः अग्निहोत्रम्' इति मन्त्रं पठेत्। 'मन्द' इति मन्त्रेण, 'आदिमध्यान्तरूपाय' इति च, स्नातः, भूषितः, तं पूर्वदिशि स्थापयेत्। यदा स्नेहनक्षत्रं, कर्कटराशि च उदयति, तदा प्रतिष्ठां कुर्यात्। एवं श्रीवराहपुराणे रजतप्रतिष्ठाविधिः, पूजाविधानं, स्नानादिकं, वस्त्रसमर्पणं, ब्राह्मणपूजनं, अभिषेकं, दानं च, भगवतो वराहस्य आज्ञया विधिपूर्वकं वर्णितम्।