वराहपुराणम्

मम पूजायां जलबिन्दवः पथि पतन्ति स्म। एवं हे पृथिवि, मृन्मयप्रतिष्ठाया वर्णनं तुभ्यं कृतम्। मृन्मयप्रतिष्ठाख्यं षडशीत्यधिकशततमं अध्यायं श्रीवराहपुराणे समाप्तम्। अथ कांसप्रतिष्ठा कथ्यते। तत्र ताम्रात् सुन्दरं प्रभासंपन्नं प्रतिमां निर्माय, तां गृहं प्रविश्य उत्तराभिमुखीं स्थापयेत्। सर्वगन्धयुक्तेन जलप्रकारेण पञ्चगव्येन च स्नापयेत्। तत्र मन्त्रोऽयं उच्चार्यते—"यो रसः स त्वं कांस्ये नेत्ररूपे स्थास्यसि।" एवं महाभागे, तेनैव मन्त्रेण स्थापयित्वा, रात्रौ व्यतीतायां सूर्ये चोदयमाने, विप्राः तत्र संहृत्य वेदान् पठेयुः। पूजकः सुगन्धयुक्तं जलं गृहित्वा, मन्त्रं पठेत्—"ॐ सर्वोत्तमः प्रभुः मायाशक्तिधरः योगिश्रेष्ठः।" "भगवन्, त्वं वह्निवायुसदृशः, शुद्धः, प्रकाशकः, प्राणस्वरूपः, स्वेच्छया स्थितः परपुरुषः, ॐ।" इति द्वारदेशे गत्वा शीघ्रं प्रतिमां गृहं नयेत्। तत्र धूपपुष्पदीपैः मन्त्रेण माम् स्थापयेत्। प्रतिष्ठायाः मन्त्रः—"ॐ, ज्योतिः, प्रकाशकः, विश्वदीपः, ज्ञानानन्दस्वरूपः, त्रिलोकनाथः, अत्र आगच्छ परमपुरुष, स्थास्यसि मां पालय।" श्वेतवस्त्रं गृहित्वा मन्त्रं पठेत्—"ॐ, त्वं शुद्धः, आत्मा, सनातनः पुरुषः, सर्वलोकसारः, सुरेश्वरः।" एवं वस्त्रैः प्रतिमां भूषयित्वा, धर्मनिष्ठः पूजकः पुण्यकर्मणि प्रवर्तेत। ततः चन्दनधूपादिभिः पूजया देवमलङ्कृत्य, मधुरं नैवेद्यं निवेद्य, शान्तिपाठं कुर्यात्। "राज्ञः, सर्वलोकानां, जनानां च शान्तिः स्यात्।" "देवेश, तव प्रसादेन मम सर्वेषां शान्तिः स्यात्।" गुरोः च भगवत्परायणस्य च यथाविधि पूजनं कुर्यात्। विशेषतः गुरुः वस्त्राभरणभक्ष्यैः पूजनीयः। यस्य गुरुर्न तुष्टः, स तु दूरस्थः भवति। तेन कुलं मोक्षं गच्छति—नव सप्त च विंशतिः पीढ्यः। एवं प्रतिमापूजनं सम्पूर्णरूपेण वक्ष्यामि; ततो मम लोके सहस्रसंवत्सरपर्यन्तं पूज्यते। कांसप्रतिष्ठाख्यं चतुश्चत्वारिंशदधिकशततमं अध्यायं श्रीवराहपुराणे समाप्तम्। अथ कांस्यप्रतिमायाः प्रतिष्ठा कथ्यते। कांस्यात् सुशिल्पितां सुप्रतिष्ठितां प्रतिमां निर्माय, ज्येष्ठनक्षत्रे तां मम देवालये प्रवेशयेत्। यथाविधि अर्घ्यं गृहित्वा, मन्त्रं पठेत्—"सर्वयज्ञपूज्यः, ध्यान्यः, पाताः, विश्वकामः, महात्मा।" अर्घ्यं सम्यक् दत्त्वा, प्रतिमां उत्तराभिमुखीं स्थापयेत्। पञ्चगव्यपूर्णानि चत्वारि कलशान् गृहित्वा, मन्त्रैः सह मम स्नानाय तत्र स्थापयेत्। यजमानः तान् कलशान् पूजायै यथाविधि विधाय, "नारायणाय नमः" इति मन्त्रं पठेत्। मन्त्रः—"त्वं ब्रह्मकल्पान्ताद्यन्तः सर्वकालाधारः।" "त्वं परिवर्तनः, नित्यः, अव्यक्तः, व्यक्तः, शक्तिमान्, शुभः, शुद्धसंकल्पः, क्षरः, अक्षरः, स्थिरस्वरूपः, निराकारः—परमपुरुषाय नमः।" एकमूहूर्तं अश्वे, मूलदेशे, उत्तरदिशि च स्थित्वा, पूर्वोक्तविधिना मम शास्त्रानुसारिणां कृते, समस्तशान्त्यर्थं सुगन्धिफलजलं गृहित्वा पूजां कुर्यात्।