वराहपुराणम्

यत् सर्वं महद् दुष्करं मम दृष्टं भवता, इति ज्ञात्वा, तैः राज्ञे, मुनये, जनाय च एवं वचनं घोषितम्। ततः ते दिव्ययानं समारुह्य, देवैः सहिताः, स्वर्गं गतवन्तः। तदा स राजा, सत्त्वश्रेणिभिः सहितः, तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा, मुनिश्रेष्ठं प्रणम्य, कृताञ्जलिः अभवत्। एषा, भगवन्, मथुराया माहात्म्यकथा या त्वया प्रोक्ता, श्रुत्वा भक्त्या ब्राह्मणानां सन्निधौ यः पठति, तस्य पुण्यलाभः स्यात्। किंतु व्रतहीनानां, यथावद् श्रोतृणां च, एतत् न कदापि वक्तव्यं। तीर्थेषु एषा श्रेठ्ठा, धर्मेषु चोत्तमः धर्मः। एषा कथा, महाभाग, सदा धर्मात्मभ्यः भक्तजनायैव कथनीया। भगवतोऽयं वचनं श्रुत्वा, पृथ्वी विस्मयेन पूर्णा बभूव। तदा हृष्टा देवी, प्रतिमास्थापनं विषये पृष्टवती। एवं श्रीवराहपुराणे दिव्यशास्त्रे एकशताष्टादशाधिकशतानां अध्यायानां मध्ये 'मथुरावर्णनं' नामैकशीतितमः अध्यायः समाप्तः। अथ, मधूककाष्ठनिर्मितप्रतिमायाः पूजनविधानं कथयिष्यामि। एवं श्रुत्वा, व्रते धृता वसुन्धरा परमं स्थानं प्राप्तवती। सा विस्मिता वसुन्धरा उवाच—"अहो, क्षेत्रस्य शक्तिः या त्वया वर्णिता!" एतत् श्रुत्वा, दिव्यभावेन, अहं क्लेशात् विमुक्ता। मम सुखार्थं, हे विष्णो, सर्वमेतत् वक्तव्यम्। कथं त्वं ताम्र, कांस्य, रजतादिषु स्थितः? हे माधव, ब्रह्मचारिणा उपगते कथं तिष्ठसि? हे जनार्दन, वामभागे भित्तौ स्थितः कथं भवसि? एवं पृथिव्याः वचनं श्रुत्वा, आद्यवराहः प्रत्युवाच—"वसुन्धरे, प्रतिमा यदा कर्तव्या, तदा इह आनय।" प्रतिमां शास्त्रोक्तलक्षणयुक्तां कर्तव्या। ततः, हे देवी, संसारमोक्षार्थं पूजां विधत्तव्यां। प्रतिमां निर्माय, स्थापनोपचारैः पूजनीयम्। कर्पूर, कुंकुम, त्वक्, अगुरु च द्रव्याणि योजनीयानि। तैः पूजायाः अनन्तरं अभिषेकः कर्तव्यः। शुभं क्षीरपाकं विधानतः दातव्यं। ततः सर्वे शुभद्रव्याणि पूजायै दातव्यानि। प्राणायामं कृत्वा, मन्त्रं जपेत्— "भक्त्या लोके दृढं स्थितः त्वं, काष्ठे भूमिस्थितो विभो।" पुनः, शुद्धभक्तैः सह प्रदक्षिणां कृत्वा, नोर्ध्वदृष्टिः नापि पार्श्वदृष्टिः, रागद्वेषवर्जितः स्यात्। स्थापनोपचारैः संस्कारः कर्तव्यः। मन्त्रः— "सर्वेषां पुरुषाणां त्वं श्रेष्ठोऽसि शरणं प्रभो। त्वमेव नित्यं वससि।" एवं सर्वं कृत्वा मम स्थापनोपचारं कुर्यात्। गन्धपुष्पैः, लेप्यैः, नैवेद्यैः च पूजनं विधीयेत। एवं मधूककाष्ठस्य विधानं, हे सुन्दरी, उक्तम्। यः कश्चित् काष्ठप्रतिमायाः पूजनं एवं स्थापयति, स पुण्यभाग् भवति। एवं श्रीवराहपुराणे दिव्यशास्त्रे 'मधूककाष्ठप्रतिमास्थापनवर्णनं' नामैकशीतितमः अध्यायः समाप्तः। अथ शिलाप्रतिमास्थापनविधिं वक्ष्यामि, शृणु वसुन्धरे। दोषरहितं, सुविन्यस्तं शिलाखण्डं सम्यक् निरीक्ष्य लभेत्। ततः तत्र श्वेतरेखया शीघ्रं चिह्नं कुर्यात्।