रावणः स तु भीषणः स्वैः अनुयायिभिः सह तुष्टया सीतया सह समागतः। तस्याः तुष्टायाः सीतायाः प्रभुः तस्याः वरं दत्तवान्। कोपेन दत्तानि दानानि, यद्यपि योग्यपात्रैः सह दत्तानि, तथा शास्त्रविहितं श्राद्धं यद् दक्षिणाहीनं तृजटायै दत्तवान्। ततः स भगवान् उवाच—शृणु, यद् तुष्टायाः वासुकिने मया दत्तं तद् वक्ष्यामि। यज्ञस्य योग्यं दक्षिणां दातव्यं; यदि द्विजः तां न ददाति, तदा शास्त्रज्ञैः रहितानि श्राद्धानि, मन्त्रविहीनानि कर्माणि, शिष्यः यो गुरौ भक्त्या न नमति—सर्वं वासुकि, नागराज, एकवर्षाय मया तुभ्यं दत्तम्। ततः स उवाच—असत्यकर्मणः श्राद्धं, दानं, व्रतं च कथय। ये च चोरीकृत्य वा छिद्रं कृत्वा तेषां फलं भुञ्जन्ति, मौनव्रतधारिणः पुनः पुनः अर्थं प्राप्नुवन्ति। त्रिकालज्ञः उवाच—यावत् तव तृप्तिः, दृढत्वेन स्थिरः भव; मम पुनरागमनपर्यन्तं प्रतीक्षस्व। अतः, अद्य मम व्रतं त्यक्त्वा, तव कृते दयया पूर्णः, तया सह श्राद्धं विधिवत् करिष्यामि। राजा तं मुनिं समीपमागतं दृष्ट्वा भूमौ पतितः, स्वपादौ शिरसि स्थापयामास। स उवाच—यदा यदा मम गृहे आगमिष्यसि, तदा तदा यज्ञं करिष्यामि। अत्र पाद्यं, अत्र अर्घ्यं, अत्र मधुपर्कः, अत्र गोः दानम् अस्ति। तानि शीघ्रं स्वीकृत्य, मुनिः तत्क्षणं उक्तवान्। तद् श्रुत्वा, यत् मया तुष्टिः प्राप्ता, तत् सर्वं कुरु। तत् किम्, यथाकर्तव्यं, तद् कथय; तव रमणीं, सुन्दरमुखीं, आनय। तस्यााः सुन्दरीं कटीं युक्तां दासीं प्रभावतीं नाम्ना प्रसिद्धां, ततः रानी अन्तरपुरात् तया दास्या सह आगता। सा उपविष्टा, ब्राह्मणश्रेष्ठः तां नम्रवदनां संबोधितवान्। यावन्तः पितरः लोके, सर्वत्र सर्वजनानाम् मध्ये स्थिताः, तेषु एकः वृद्धः सूक्ष्मभूतैः परिवृतः आसीत्। स निराशः, गमनम् इच्छन्, पुनः मलिनं नरकम् प्रविष्टवान्। तेन मम कर्मजन्यं दानं मम प्रति दत्तम्। तव दास्याः सेवकः तस्यााः पुत्रः इति कथ्यते। तत् श्रुत्वा, दोषरहिताङ्गी स्त्री शीघ्रं तां आनयितुम् उद्युक्ता। सा मद्य-मांस-सदा-निष्ठा, तदा एका आसीत्। सा सेवकैः हस्ते गृहीत्वा मुनेः समीपं नीत्वा स्थापिता। ततः मुनिः तस्याः विधेः विषयं निश्चित्य उक्तवान्। पितृभ्यः जलदानं, यत् परमं मोक्षं ददाति, न दत्तम्। सा उवाच—मम पितरः न ज्ञाताः, न च विधिः ज्ञातः, हे प्रभो। ततः, मथुरानाथस्य पत्नी, राजा, श्रेष्ठजनाः च समेता। राजा तान् श्राद्धाय पवित्रस्थलं मुनिना सह अनयत्। तत्र तं जीवम् अदृष्ट्वा, तस्याः पुत्रः मूर्च्छितः आसीत्। अगस्त्यः उवाच—सा अत्र पूर्वविधिना जलदानं कुर्यात्।