अन्ते तु, नियतैः मन्त्रैः सह 'तुष्टो भव' इति मन्त्रं उच्चार्यते। प्रथमं पितरं समर्पयेत्, ततः मातरं तद्वद् विधाय। एवं मातामहाय, गोत्रे पूर्वपितराय, तथा पितामहाय च समर्पणं कुर्यात्। पूर्ववत् ऋचं 'मधुवाताः' तेन क्रमेण पठेत्। एवं मातृपक्षीयपितृभ्यः अपि पूर्वक्रमेण विधिवत् कुशलः आचरितुम् अर्हति। गोत्रं उच्चार्य, 'ये सूर्यं विना भुक्त्वा वर्तन्ते, तान् विनाशयामः' इति वदेत्। गोत्रे, मातरि, महामातरि, देव्यां च आसनकर्मणि, अर्घ्यपात्रे च, पिण्डप्रदाने, स्नानकर्मणि च, गोत्रे, महामातरि, देव्यां च विधिकर्मणि, आद्यं आशीर्वादं उच्चार्यते, यः दत्तस्य अक्षयत्वं सुनिश्चितयति। पितरः अक्षयत्वे दत्ते, पितृयज्ञस्य दानम् अपि अक्षयम् भवति। श्रद्धया दत्तं जलम् अपि अनन्तफलप्रदं मन्यते। श्राद्धं कृत्वा, पितरः सदा तुष्टाः अभवन्—'त्रिकालज्ञ, सुखेन स्थातुम्, वयं अधःगच्छामः' इति। पूर्वकर्मणां परिणामात्, हे मुनि, ये पितरः अहं अत्र पुण्यस्थले दृष्टवान्, ते दीर्घकालं आगत्य स्थिताः। केचित् शान्तचित्ताः, केचित् विक्षिप्तचित्ताः। ते मौनं गत्वा, अस्य विषयस्य निश्चयः कः? वद—कस्य कारणेन पुत्रस्य श्राद्धं अत्र निष्फलम् भवति? मम वचनं शृणु, यद् कर्म नरस्य अत्र फलहीनं भवति। यदि द्रव्यं अशुद्धं वा, अयोग्ये दत्तं वा, महापापं स्यात्। यदि तिलाः, मन्त्राः, कुशाः न स्युः, तदा राक्षसीं कर्म उच्यते। एवं दशरथपुत्रः रामः, राक्षसाधिपतिं हत्वा—रावणं घोरं तस्य अनुचरैः सह, प्रीतया सीतया सह—सीतायै प्रीतायै भगवान् वरं दत्तवान्। क्रोधेन दत्तं दानम्, यद्यपि पात्रैः युक्तम्, श्राद्धं च शुल्करहितम्, एतत् तृजटायै दत्तम्। मम वचनं शृणु, यद् वासुकाय प्रीताय दत्तम्। यज्ञशुल्कं यथायोग्यं दातव्यं; यदि द्विजः न ददाति—शास्त्रज्ञानरहितैः कृतं श्राद्धं, मन्त्रहीनं कर्म वा, शिष्यः यो गुरवे भक्त्या न नमति, ज्ञानदायिने—सर्वं मया नागराजाय एकवर्षाय दत्तम्। अथ, मिथ्याकर्मणां—श्राद्धं, दानं, व्रतं च—वद। ये च चौर्यं कृत्वा वा, छिद्रं कृत्वा, तादृशदानफलं भुञ्जन्ति, मौनव्रतधराः पुनः पुनः प्रयोजनं अन्विष्य आगच्छन्ति। त्रिकालज्ञः उक्तवान्—'यावत् तुष्टो न भवसि, तावत् स्थित्वा, दृष्ट्वा, दृढः भव।' मम पुनरागमनपर्यन्तं प्रतीक्षां कुरु। अतः अद्य, मम व्रतं त्यक्त्वा, तव कृते दयया पूर्णः, तया सह विधिवत् श्राद्धं करिष्यामि। राजा, समीपस्थं मुनिं सहसा आगतम् दृष्ट्वा, भूमौ पतितः, स्वपादौ शिरसि स्थापयामास। यदा यदा गृहं आगच्छसि, तदा तदा यज्ञं सदा करिष्यामि। एष पाद्यं, एष अर्घ्यं, एष मधुपर्कः, एषा गोः। तानी शीघ्रं स्वीकृत्य, मुनिः ततः शीघ्रं वाक्यम् उक्तवान्।