स्मरणीयं वंशस्य सूत्रं तस्याः एव; श्राद्धार्थं वयं तस्याः वंशस्य प्रवाहे स्थिताः। केवलं तस्य कालस्य निमित्तं वयं अत्र स्थिता; ततः पश्चात् समुद्रं गच्छामः। एतत् श्रुत्वा त्रिकालज्ञः मोहाभिभूतः इदं वचनं उवाच— अत्र तस्याः नियमः कः, येन यूयं पुत्रैः सह तिष्ठन्ति? पूर्वकृतस्य कर्मणः फलात्, यः यं अधःमार्गं प्राप्नोति, तत्र श्राद्धस्य, अन्नस्य, जलस्य, दानस्य—नियमितस्य च नैमित्तिकस्य च—अर्पणं कर्तव्यं। कदाचित् वंशे कश्चन अस्ति, यः अस्माकं जलपात्रं दद्यात्। विशेषतः पुण्यस्थले तिलसम्पृक्तं जलपात्रं दातव्यं; हस्ते दर्भं धृत्वा, त्रिगोत्राणि च पूर्वजानां नामानि उच्चार्य, प्रथमं एकं जलपात्रं गृह्यते, ततः द्वे, तृतीयं तर्पणार्थं स्मर्यते। अन्ते 'तुष्टाः भवत' इति मन्त्रं, नियमानुसारं मन्त्रैः सह उच्चार्यते। प्रथमं पितरं तर्पणं दातव्यं; ततः मातरं, तद्वत् मातामहं, गोत्रजं पूर्वजं, पितामहं च। एवं मातृपक्षे अपि पूर्ववत् क्रमं अनुसृत्य तर्पणं कर्तव्यम्। गोत्रं उच्चार्य, 'असूर्यभोजनं वयं नाशयामः' इति वचनं कर्तव्यम्। गोत्राय, मातरं, महा मातरं, देवीं च आसनकर्मणि, अर्घ्यपात्रे, पिण्डदाने, प्रक्षालनकर्मणि, गोत्राय, महा मातरं, देवीं च नियतक्रियायाम्, प्रथमं आशीर्वादं उच्चार्यते, येन दत्तस्य अक्षयत्वं सुनिश्चितं भवति। पितरस्य अक्षयत्वे, पितृदानं अपि अक्षयम्। श्रद्धया दत्तं जलं अनन्तं फलम् आवहति। श्राद्धं कृत्वा पितरः सदा तुष्टाः अभवन्; 'त्रिकालज्ञ, सुखेन तिष्ठ, वयं अधःलोकं गच्छामः' इति उचुः। पूर्वकर्मणः परिपाकात्, हे मुने, ये पितरः अत्र पुण्यस्थले दृष्टाः, ते चिरकालं स्थित्वा आगताः। केचित् शान्तचित्ताः, केचित् विक्षिप्तचित्ताः। ते मौनं गच्छन्तः, तत्र निश्चितिः का? कथय—कस्य कारणे पुत्रस्य श्राद्धं अत्र निष्फलं भवति? मम वचनं शृणु, यत् कर्मणः फलम्। यदि द्रव्यं अशुद्धं वा, अयोग्ये दत्तं वा, महापापं स्यात्। तिलरहितं, मन्त्ररहितं, कुशरहितं श्राद्धं राक्षसीयं इति कथ्यते। एवं दशरथपुत्रः रामः राक्षसाधिपतिं हत्वा, रावणं घोरं अनुचरैः सह, प्रसन्नया सीतया सह, तस्य वचनेन सीतां प्रसन्नां कृत्वा, भगवान् तां वरं ददौ। क्रोधेन दत्तं दानं, योग्यपात्रे अपि, श्राद्धं च शुल्करहितं, त्रिजटायै इदं दत्तम्। मम वचनं शृणु, यत् प्रसन्नाय वासुकये दत्तम्। यज्ञशुल्कं यथायोग्यं दातव्यम्; यदि द्विजः न ददाति, शास्त्रज्ञातया रहितं श्राद्धं, मन्त्ररहितं कर्म, शिष्यः गुरुं भक्त्या नमति न चेत्, ज्ञानदातृगुरौ, सर्वं मया नागराजाय दत्तं, एकवर्षपर्यन्तम्। ततः, मिथ्याकर्मणि—श्राद्धे, दाने, व्रते च—वद, इति पृष्टम्।