अमराः सर्वे मिलित्वा यज्ञान् समाचरेयुः—एवं मया निर्देशः कृतः, शीघ्रं तदस्तु इति भगवता उक्ते, देवा गौः पशून् च यजनार्थं सज्जीकृत्य, तेषां रक्षणाय सरमां नियुक्तवन्तः। ताः गावः देवेषु अनुपस्थितेषु, सरमया पर्वते रक्ष्यमाणाः, दानवानां देशं जग्मुः। ताः गावः दृष्ट्वा, दैत्याः शुक्राचार्यं पुरोहितं प्रहृष्टाः पप्रच्छुः—"यज्ञार्थं गाः, देवाः, ब्रह्म च, सरमया रक्ष्यन्ते, देवेषु अनुपस्थितेषु। किं कर्तव्यम्? वद।" इति। शुक्रः तान् दानवान् प्रत्युवाच—"गाः शीघ्रं गृह्णीत, विलम्बं मा कुरुत।" इति। ततो दैत्याः ताः गावः यथेष्टं जगृहुः; गाः हृताः इति ज्ञात्वा सरमा तासां मार्गं अन्वेष्टुं प्रवृत्ता। सा अपश्यत् दितेः पुत्रैः ताः गावः पर्वतं नीताः; दानवाः अपि तां शुनां विशेषेण पश्यन्तः, तस्याः गमनं निरीक्षन्त। तां दृष्ट्वा दैत्याः सौम्यवचनैः प्रथमतः ताम् संबोधितवन्तः—"हे सरमे, शुभे, एताः गावः दुहित, दुग्धं पिब।" इति। एवं उक्ता सा शीघ्रं दुग्धं प्राप्तवती; दैत्येश्वरैः तस्यै दुग्धपानस्य अवसरः दत्तः। ततो दैत्याः ताम् ऊचुः—"साध्वी, एताः गावः देवाधिपाय मा निवेदय," इति, तां वनं विसृज्य ययुः। तैः विमुक्ता सा शीघ्रं कम्पमाना देवान् प्रति जगाम, इन्द्रं देवेश्वरं प्रणम्य स्थितवती। इन्द्रेण नियुक्ताः मरुतः, दिव्यश्वना सह गुप्ताय गूढरूपेण ययुः। ते मरुतः सूक्ष्मरूपेण शीघ्रं गत्वा, पर्वते इन्द्राय प्रणम्य स्थिताः। तदा इन्द्रः तां पप्रच्छ—"क्व गावः, सरमे?" इति। सा पृष्टा—"न जानामि," इत्युक्तवती। तदा इन्द्रः कोपसमन्वितः मरुतः पप्रच्छ—"यज्ञार्थं सज्जीकृताः गावः कुत्र?" शुनां च अपि पप्रच्छ। एवं पर्वते इन्द्रेण पृष्टाः मरुतः, सरमायाः कृत्यं सशङ्कं निवेदयामासुः। ततः इन्द्रः, क्रोधवशात्, तां शुनां पादेन ताडयामास—स वज्रधारी देवेशः। "मूढे, त्वं दुग्धं पीत्वा, गावः दैत्यैः हृताः," इत्युक्त्वा, सरमां पर्वते पादेन ताडितवान्। तस्याः इन्द्रपादाघातात् मुखात् दुग्धधारा निर्गता; तेन दुग्धेन सा शुना तत्र यत्र गावः तत्र अगच्छत्, इन्द्रः च स्वसेनया सह पर्वते तत्र ययौ। गत्वा, इन्द्रः दैत्यैः नीताः गावः दृष्टवान्, ये ताः बलवद्भिः रक्षन्ति स्म; ते दैत्याः सेनाभिः त्वरितं निहताः, गावः परित्यज्य स्वस्वरूपं गृहीत्वा प्रत्यगच्छन्। ततः प्रमुदितसखिगणैः परिवृतः देवेश्वरः महेन्द्रः, गावः पुनः प्राप्तवान्, महता हर्षेण पूर्णः। स प्रभुः सहस्रशः नानाविधान् यज्ञान् अकार्षीत्; तैः नित्ययज्ञैः इन्द्रस्य बलं ववृद्ध। बलवृद्धः इन्द्रः देवसेनां प्राह—"दैत्यवधाय देवाः शीघ्रं सज्जन्ताम्।" इति। एवं उक्ताः देवाः तत्क्षणात् सज्जीक्रियन्त; इन्द्रेण सह दानवानां विनाशाय निर्ययुः। ते निर्गत्य शीघ्रं युद्धमकरोत्, असुरसेनां विजित्य, देवैः असुराः पराजिताः, ये शेषाः, ते भयभीताः मोहिता अप्सु निमग्नाः। ततः देवाधिपः लोकपालैः सह स्वर्गं जगाम, यथापूर्वं तं दैवं राज्यम् इन्द्रः पुनरभ्यसुवैश्वर्यम्। एषा पुण्या कथा यः नित्यं शृणोति, स गomedha-यज्ञफलम् अवाप्नोति। यश्च राजा राज्यं हृतम्, एकचित्तः इमां कथां शृणोति, स इन्द्रवत् स्वं राज्यं पुनः लभते। अथ पृथ्वी उवाच—"भगवन्, तदानीं रत्नेषु या उत्तमा जनाः जाताः, तेषां भगवता त्रेतायां कः वरः दत्तः? ते राजानः के स्युः, कथं समुत्पत्स्यन्ति? किं कर्म चक्रुः? पृथक् नामानि वद।" इति। श्रीवराहः उवाच—"भूतधात्रि, शृणु, सुप्रभस्य रत्नसम्भूतस्य महात्मनः उत्पत्तिं कथयामि। कृतयुगे आदौ, श्रुतकीर्तिः नाम महाबाहुः राजा आसीत्, त्रिषु लोकेषु प्रतिष्ठितबलः। हे पृथिवि, सुप्रभः रत्नसम्भूतः तस्य पुत्रः अभवत्; सः बलवान् श्रुतकीर्तिः प्रजापाल इति प्रसिद्धः। स कदाचित् मृगयार्थं वनं प्रविष्टः, तत्र मुनिवासं पुण्यं दृष्टवान्। तत्र महातपाः नाम मुनिः उच्चधर्मनिष्ठः, तपसा क्षपणव्रतेन च, नित्यं ब्रह्म जपन् स्थितः। तत्र सः प्रजापालः राजा महात्मा प्रवेशाय निश्चयमकरोत्, महातपसः आश्रमं प्रविवेश। तत्र उत्तमे आश्रमे, पृथिव्युत्पन्नैः नानाविधैः वृक्षैः शोभिते, सुपथैः, लतागृहेषु चन्द्रप्रभायुतैः, मधुपैः स्वच्छन्दगमनैः। तत्र कोमलारुणपद्माङ्गुलिनखैः दिव्याङ्गनाः, भूमिं परित्यज्य, वृक्षच्छायायां पङ्क्त्या विचरन्त्यः, इन्द्रशत्रोः अपि शोभां अतिक्रमन्ति। समीपे नानाविधाः प्रमुदिताः पक्षिणः, मदोन्मत्तषट्पदाश्च निवसन्ति; पुष्पितशाखाः नानावर्णाः शाखाः च संयुताः। कदम्ब-नीप-अर्जुन-शाल-गृहवनानि मधुरस्वरैः पक्षिभिः पूर्णानि, साधुषु अनुकूलानि, निःशब्दानि, स्वधर्मनिष्ठानि।