वराहपुराणम्

महर्षे, कस्य हेतोः प्रेतत्वं प्राप्यते, इति पृष्टे, ब्राह्मणः श्रोतारं प्रति तत्त्वेन प्रतिपद्य आह—यदि ब्राह्मणः शूद्रभोजनं भुक्त्वा मृत्युमुपैति, तस्य यदन्नं उदरे शेषं तेनैव स प्रेतत्वं गच्छति। केवलं स्पर्शमात्रेणापि प्रेतत्वं सम्पद्यते, किं पुनरन्यथा। यः पाखण्डाश्रमे वसति, सुरापः, परदारेषु रमते, देवद्रव्यं, ब्राह्मणद्रव्यं, गुरुद्रव्यं वा हरति, या मातरं, पितरं, भ्रातरं, भगिनीं, भार्यां, पुत्रं च हिंसति, यश्च नित्यं यज्ञादीन् न करोति, पूज्येभ्यः च प्रमादं करोति, ब्रह्मघ्नः, कृतघ्नः, गोघ्नः, पञ्चमहापातकयुक्तः, दुष्टेभ्यः विशेषतः नास्तिकेभ्यः दानं गृह्णाति, स प्रेतत्वं प्राप्नोति। प्रेताः पुनः पृच्छन्ति—एते पापकृतः धर्मविरुद्धमाचरन्तः किं फलमवाप्नुवन्ति? तदा ब्राह्मणः प्रत्यवदत्—मथुरायाः संगमे एक एव मार्गः तेषां विद्यते। श्रवणद्वादश्यां, भाद्रपदमासे, सुवर्णं, अन्नं, वस्त्रं, छत्रं, पादत्राणं च दत्वा, यः तत्र पथिकं सत्करोति, तस्य कृते प्रेतत्वं न भवति। तत्र पुण्यस्थले स्नात्वा, हृष्टः पुष्टः च विधिवत् आचरेत्, यः प्रेतत्वमापन्नः तस्य तस्यैव पुण्यस्थलस्य माहात्म्यं शृणोति, स प्रेतत्वात् विमुच्यते। पुनः प्रेताः पृच्छन्ति—किं कृत्वा प्रेतत्वात् विमोक्षः स्यात्? ब्राह्मणः प्रत्याह—एष पुराणकथा प्राचीनकाले वसिष्ठेन राज्ञे मांधात्रे कथिता आसीत्। भाद्रपदमासे शुद्धद्वादश्यां श्रवणयोगे, संगमे पुनः स्नात्वा, वामनं पूजयित्वा, सुवर्णपात्राभरणिताः शतं कपिलाः दत्वा, श्रवणद्वादशीव्रतस्य प्रभावेन राक्षसीं योनिं न प्राप्नोति। तत्र स्वर्गात् पतितोऽपि वेदविद् ब्राह्मणः, ध्यानपरायणचित्तः, मोक्षं प्राप्य पुनर्जन्म न गच्छति। स्वशक्त्या सुवर्णमयं वामनप्रतिमां निर्माय, "आगच्छ भगवन्, अनन्तवरद, श्रीनिवास, मम कृपया," इति स्तुत्वा, "त्वं द्वादश्यां नक्षत्ररूपेण व्योम्नि स्थितः, त्वं पद्मनाभ, पद्मालय, केशव, नमस्ते। सर्वव्यापिन्, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारिन्, अक्षरस्वरूप, नमस्ते। एष धूपः भगवन्, शंखचक्रगदाधर, तव अर्पितः। तव तेजसा सर्वलोकाः प्रकाशमानाः, स्थायिनश्च सन्तु। अदितेः गर्भमधिगम्य, वैरोचनीयशरीरं धारयित्वा, त्वं देवैः समनुज्ञातः, योगिनां परमं गतिः। त्वं हविर्भुक्, होत्र, होतृ, हविः। त्वं सुवर्णरूपः, अन्नरूपः, जलवस्त्ररूपः। वृष्टिः, वरुणः, सूर्यः, आपः, केशवः, शिवः—एते सर्वे तत्र सन्ति। अन्नं प्रजापतिः, विष्णुः, रुद्रः, सोमः, इन्द्रः, सूर्यश्च। वामनः ज्ञानप्रदाता, स एव द्रवरूपे स्थितः।" इति पूजादिकं विधिवत् कृत्वा, प्रेतः प्रेतत्वात् विमुच्यते, पुण्यलोकं प्राप्नोति च।