शृणुत, भगवन्तः, यथाऽत्र पुरावृत्तं प्रवदामि। एकदा तत्रैव प्रश्नानां उत्तराणि विविधानि कथ्यमानानि आसन्। यः चित्तं समारुह्य सन्दिग्धचित्तः भवति, स एव निग्राहकः इत्युच्यते। अस्माकं मध्ये यः लेखकः स सर्वपापिष्ठः, तस्मात् सः तेनैव नाम्ना प्रसिद्धः। यः शीघ्रगामी सः पश्चात् पङ्गुः जातः, ततोऽनन्तरं सः अतीव सूत्रमुखः भवति। यस्य वृहद्वृषणौ शुष्काङ्गानि च, सः दुष्टात्मा उत्पद्यते। यदि श्रोतुं श्रद्धा अस्ति, ततः यत्किमपि इच्छसि, तत् पृच्छ; सर्वाणि भूतानि अत्र अन्नेन जीवन्ति। अहम् अपि तव अन्नस्य यथार्थं श्रोतुमिच्छामि; अस्माकं अपि श्रृणु, हे सर्वभूतदया-समन्वित। यत् त्वं शृण्वन् पुनः पुनः निन्दसि, सदैव। येषां गृहेषु शौचं परित्यक्तम्, तत्रैव प्रेताः भागं गृह्णन्ति। यत्र आचार्याः न पूज्यन्ते, न च गृहेषु स्त्रीभिः जय्यन्ते; यत्र निरन्तरं कलहः, तत्र प्रेताः भागं गृह्णन्ति, द्विजातिषु निन्दितेषु, नीचकुले जातेषु च। ये उत्पन्नाः स्थिताः च, पापकर्माणः ये च। तेषां अन्नं पापिष्ठतरं भवति। ब्रूहि, हे तपस्विन्, कथं न प्रेतः भवति जनः; उपवासेनैकरात्रं त्रिरात्रं वा, कठिनैः विधिभिः चन्द्रायणादिभिः वा। यः व्रतपरायणः शुद्धात्मा सः न प्रेतः भवति। यः सदा तपस्विनः पूजयति, सः न प्रेतः भवति। यः सर्वभूतदया-युक्तः, सः न प्रेतः भवति। यः पितृपूजनरतो, सः न प्रेतः भवति। क्षमया दानसम्पन्नः, सः न प्रेतः भवति। यः सदा उपवासरतः, सः न प्रेतः भवति। यः देवपूजनरतः, सः न प्रेतः भवति। एतत् त्वत्तः श्रुतं, ये न प्रेताः भवन्ति। ब्रूहि, महर्षे, केन कारणेन प्रेतः भवति जनः? यदि ब्राह्मणः शूद्रान्नं भुक्त्वा मृत्युमुपैति, तदा किम्? तस्यैव अन्नस्य शेषेण उदरे स्थितेन सः नूनं प्रेतः भवति। स्पर्शमात्रेण अपि प्रेतः भवति, विशेषतः। यः पाषण्डाश्रमे वसति, सुरापः, परदारगामी च—यः देवद्रव्यं, ब्राह्मणद्रव्यं, आचार्यद्रव्यं वा गृह्णाति—यः मातरं, पितरं, भ्रातरं, भगिनीं, भार्यां, पुत्रं वा हिंसति—यः नियतयज्ञादिकं न करोति, पूजार्हान् न पूजयति—ब्राह्मणघ्नः, कृतघ्नः, गोघ्नः, पञ्चमहापातकिनः—यः धर्मप्रवक्तुः सदा कल्याणमिच्छति—यः दुष्टात्, विशेषतः नास्तिकात् दानं गृह्णाति—सर्वे एते प्रेताः भवन्ति। प्रेताः ऊचुः—कथं पापिनां धर्मविरुद्धकर्मणां गतिः? ब्राह्मणः उवाच—एक एव मार्गः तेषां अस्ति, मथुरायाः संगमे। श्रवणद्वादश्योः संयोगे, भाद्रपदमासे च—स्वर्णेन, अन्नेन, वस्त्रेण, छत्रेण, पादुकेन च—यः तत्र पूज्यते, तस्य प्रेतत्वं न भवति। तस्मिन् पवित्रस्थले यः नरः स्नानं कृत्वा प्रमुदितः पुष्टः च भवति, यथाविधि—यः प्रेतः सन् तस्यैव तीर्थस्य माहात्म्यं शृणोति—सः प्रेतत्वात् विमुच्यते। प्रेताः ऊचुः—केन कर्मणा प्रेतत्वात् विमुच्यते जनः? ब्राह्मणः उवाच—पूर्वं मन्दातृराज्ञे पौराणिकं आख्यानं पृष्टे उक्तम्। वसिष्ठेन तद् प्रवक्ष्यामि, शृणुत सौभाग्यवन्तः। एवं साक्षात् धर्मस्य मार्गाः, प्रेतत्वस्य कारणानि, तेषां च विमोचनं, परमेष्ठिना प्रकटितानि।