वराहपुराणम्

असुरत्वं दुराचाराद् अन्यदोषैश्च प्राप्तवानस्मि इति तेन ब्राह्मणेन पृष्टः स राक्षसः दुःखपीडितो ब्राह्मणं मित्रवत् संबोधितवान्—“मित्रवत् आचार्य, किं दातव्यं तव? यत् मनसि मम वर्तते, तत् यदि दास्यसि, तत् प्रियतमं कार्यं तव करिष्यामि।” तदा ब्राह्मणः सन्तप्तः सन्देहपूर्वकं पप्रच्छ—“मथुरायां स्नानानन्तरं विश्रान्तौ यत् किञ्चित् कृतं, तत् किम्? हे राक्षस, कथं त्वं विश्रान्तिनाम्नः तीर्थस्य विज्ञानं प्राप्स्यसि?” पुनः स ब्राह्मण उवाच—“कथं तद् नाम प्राप्नोति? कथय, हे राक्षस। उज्जयिन्यां नाम नगरी यत्राहं नित्यं वसामि। कदाचित् विष्णोः मन्दिरं गतवान्। प्रतिदिनं विश्रान्तीक्षेत्रस्य माहात्म्यं प्रचारयामि। तत्रैव विश्रान्तिनाम्नः स्थानस्य श्रवणं मया कृतम्। तत्र हि विश्रान्ति:—श्रमपरिहारात् तत् नाम्ना प्रसिद्धम्। एकस्मिन्स्नानेनैव ते फलप्राप्तिः जाताऽस्ति, हे राक्षस।” एवं विश्रान्तिमाहात्म्याख्यं सप्तषष्टितमधिकशततमं (१६७) अध्यायं श्रीमद्वराहपुराणे मथुरामाहात्म्ये समाप्तम्। अथ वसुन्धरा जगाद—“भगवन्, तस्य क्षेत्रस्य दर्शनमात्रेण कियत् पुण्यलाभः स्यात्, तदाख्याहि।” श्रीवराह उवाच—“केवलदर्शनमात्रेणैव मथुराफलं लभ्यते। प्राचीनकाले सहस्रवर्षाणि घोरं तपः कृतम्। ततः वरं वृणीष्व शुभे, यत् मनसि तिष्ठति। त्वं सर्वत्र व्याप्यसे, देवेश, अहं तव सर्वज्ञत्वं निश्चित्य वेद्मि। मम वासः सदा मथुरायां भवतु, भगवन्। त्वं मथुराक्षेत्रस्य रक्षकः भविष्यसि। अन्यथा सिद्धिः न स्याद्, न संशयः। स्वभावभक्त्या तादृशी सिद्धिः प्राप्यते। मम मथुरामण्डलं विंशति योजनपरिमितम्। एष रहस्यमपि ब्रह्मणे महात्मने नोक्तम्। पूर्वं गूढतरं गूढात्, परं रहस्यम्। तस्मिन् मण्डले तीर्थानि सन्ति, तानि वक्ष्यामि। वसुन्धरे, मथुरायां तीर्थानां संख्यामुक्तवानस्मि। प्रस्कन्दनं, भाण्डीरं, षट् कुरुक्षेत्रसमानानि च। असिकुण्डं च वैकुण्ठं च, दशकोटितीर्थेषु श्रेष्ठतमं स्मृतम्। चक्रतीर्थमाक्रूरतीर्थं द्वादशादित्यनामकं च। मथुरायां पुण्यं कुरुक्षेत्रात् शतगुणं न संशयः। ये मथुरामाहात्म्यं प्राप्नुवन्ति, ते परमपदं यान्ति। यः कश्चित् मरणकाले शुद्धचित्तेन एतत् स्मरति, स सर्वपापविनाशनं पुण्यं प्राप्नोति। एष ते कथितं, देवि।” एवं श्रीवराहपुराणे दिव्ये मथुरामाहात्म्ये अष्टषष्टितमधिकशततमो (१६८)ऽध्यायः समाप्तः। श्रीवराह उवाच—“देवि, मथुरायां सदा अहं वसामि। सर्वेषु तीर्थेषु मथुरा श्रेष्ठा, परमा च। सर्वं तद् चक्रे स्थितम्, कृष्णपादसन्निधौ। तत्र निवसन्तः सर्वे मुक्तिम् अवाप्नुवन्ति, न संशयः। तयोः मध्ये सोमचक्ररूपेण भगवान् स्थितः। अत्र मरणं सर्वकर्मसु द्विकोटिसमानम्। तेनैव अक्षयलोकाः प्राप्यन्ते, न संशयः। केवलं यज्ञोपवीतेन अपि बहवो वंशाः रक्ष्यन्ते।” एवं श्रीमद्वराहपुराणे मथुरामाहात्म्ये नवषष्टितमधिकशततमो (१६९)ऽध्यायः समाप्तः।