सः राक्षसः पलायमानः तदा गहनं तमसि पूर्णं गर्तं पतितः। गर्ते पतित्वा, सः भीषाणः रूपेण तत्र स्थितवान्। तेषां मध्ये एकः ब्राह्मणः मन्त्रबलात् भूमिं रक्षाम् अकरोत्। ततः तत्र राक्षसः आगत्य ब्राह्मणं उवाच— "हे ब्राह्मण, यत् तव मनसि अस्ति तत् सर्वं दास्यामि।" "बहुकालं प्रतीक्षितं भोजनं, यथेष्टं तव इच्छया।" "येन अहं काफिलं यावत् तृप्तिं खादेयम्।" "अहं एकाकी काफिलस्य कृते आगतः, किमपि कारणं नास्ति यत्र अहं तं मुक्तवान्।" "त्वं मां द्रष्टुं न शक्नोषि, यदि मम भोजनं हन्यते, मन्त्रबलात् दोषः तव भविष्यति।" "हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, दया कुरु, भोजनं मे दीयताम्।" ततः ब्राह्मणः पृष्टवान्— "कस्य कर्मदोषात् त्वं राक्षसत्वं प्राप्तवान्?" राक्षसः उत्तरम् अदात्— "दुष्कृत्यादिभिः अहं राक्षसत्वं प्राप्तः।" दुःखेन पीडितः ब्राह्मणः पुनः उवाच— "त्वं मित्रवत् आचरति, हे राक्षस, वद, किं तव दास्यामि?" "मम सहाय्येन, किं प्रियं तव कृते करिष्यामि? यदि यत् मम मनसि, तत् दासि, हे ब्राह्मण—" "यत् विश्रान्तौ कृतम्, मथुरायां स्नानं कृत्वा—" तस्य दुःखेन पीडितः ब्राह्मणः पुनः पृष्टवान्— "कथं त्वं, हे राक्षस, विश्रान्ति-तीर्थस्य ज्ञानम् प्राप्तवान्?" "कथं तस्य नाम प्राप्तम्? वद, हे राक्षस। उज्जयिनी-नगरे अहं सदा वासं कृतवान्।" "कदाचित् विष्णु-मन्दिरं गतवान्।" "प्रतिदिनं विश्रान्ति-तीर्थस्य महात्म्यं घोषयामि।" "तत्र, हे निर्दोष, तत् स्थलम् विश्रान्ति-नाम्ना प्रसिद्धम्, तस्य नाम श्रुतम्।" "तत्र विश्रान्ति, विश्रान्ति-स्थानम्, तत्र विश्रान्ति इति कथ्यते।" "एकस्य स्नानस्य फलम् तव दत्तम्, हे राक्षस।" एवं स विश्रान्ति-महात्म्य-अध्यायः समाप्तः। ततः भूमिः उवाच— "सर्वं विश्रान्ति-स्थले दर्शनात् प्राप्तं पुण्यं कथय, हे प्रभो।" श्रीवराहः उवाच— "केवलं तस्य दर्शनात् मथुरायाः फलम् लभ्यते।" "पूर्वं सहस्रवर्षाणि कठोरं तपः कृतम्।" "वरं वृणु, शुभे, यत् तव मनसि वर्तते। त्वं सर्वत्र व्याप्यसे, हे देवेश, अहं निश्चितम् ज्ञातवान्।" "मम निवासः सदा मथुरायां भवतु, हे प्रभो।" "हे प्रभो, त्वं मथुरायाः क्षेत्रस्य रक्षकः भविष्यसि।" "अन्यथा सिद्धिः न लभ्यते, नात्र संशयः।" "स्वभावेन भक्त्या एवं पुरुषः सिद्धिं लभते।" "मम मथुरा-प्रदेशः विंशति-योजनपर्यन्तः।" "एतत् अहं न उक्तवान्, हे देवी, महात्मने ब्रह्मणे अपि।" "पूर्वं गूढम् रक्षितम्, परमगूढात् अपि गूढतरम्।" "तत्र तीरथानि सन्ति; तानि कथयामि, शृणु।" "हे वसुधे, मथुरायां तीरथानां संख्या उक्ता।" "प्रस्कन्दनं, भाण्डीरं, च षट् कुरुक्षेत्रसमानानि।" "असिकुण्डं, वैकुण्ठं च, दशलक्ष-तीर्थेषु श्रेष्ठतमम् स्मृतम्।" "चक्र-तीर्थं, आक्रूरं, द्वादशादित्य-नाम स्थलम् च।" "नात्र संशयः, मथुरायां पुण्यं शतगुणं कुरुक्षेत्रात् अधिकम्।" "ये मथुरा-महात्म्यं प्राप्नुवन्ति, ते परमं पदम् गच्छन्ति।