श्रीवराहपुराणस्य महिम्नि, असिकुण्डस्य यशः वर्णयित्वा, अध्यायः समाप्तः। ततोऽनन्तरं श्रीवराहः कथयति—पूर्वे काले कश्चन राक्षसः महात्मनं ब्राह्मणं सम्बोधितवान्। पृथिव्याः प्रश्नः जाता—कस्मात् कारणात् ब्राह्मणः तं पप्रच्छ? सर्वं विस्तरेण कथयस्व, प्रभो। श्रीवराहः प्रत्यवदत्—स ब्राह्मणः न देवान् पूजयति, न च साधून् सन्मानयति। तीर्थं प्राप्तोऽपि न स्नानं करोति। स मुहूर्तद्वये, शय्यायामपि, सदा एवं मोहितः तिष्ठति। स पापकर्मसु रममाणः, दुष्टैः सह संगच्छन्, तस्य चित्तं पापिष्ठतम्। सर्वेषां धर्माणां मध्ये गृहस्थाश्रमः स्वयम्भुवा श्रेष्ठः कथितः। यथा सर्वे प्राणी मातरं आश्रित्य जीवन्ति, तथा स पापिष्ठः पुरुषः चौर्यं कृत्वा पापैः सह संयुज्यते। स च पापकर्मा, पलायमानः, अन्धकूपे गम्भीरे पतितः। तत्र पतित्वा, भयङ्कररूपः सः तस्मिन्नेव स्थितवान्। तेषां मध्ये, एकः ब्राह्मणः मन्त्रबलात् पृथिवीं रक्षितवान्। तदा तत्र कश्चन राक्षसः आगत्य तम् ब्राह्मणं उवाच—‘ब्राह्मन्! यद् यच्च ते मनसि वर्तते, तत् सर्वं दास्यामि। दीर्घकालं प्रतीक्षितं भोजनं, यावत् इच्छसि, तावत् दास्यामि। येनाहं यात्रिकगणं यावत् तृप्तिं प्राप्नुयां तावत् भक्षयिष्यामि। एकाकिना मया अयं यात्रिकवर्गः प्राप्तः, कदापि न मोक्ष्ये। त्वं मामवलोकयितुं न समर्थः, मम मन्त्रशक्त्या यदि मम भोजनं हन्यते, दोषस्तव एव, ब्राह्मन्। दयां कुरु, ब्राह्मणश्रेष्ठ, भोजनं मम प्रदीयताम्।’ तदा ब्राह्मणः पप्रच्छ—‘कस्मात् कर्मदोषात् त्वं राक्षसत्वं प्राप्तवान्?’ राक्षसः प्रत्युवाच—‘दुष्कृतादिभिः कर्मभिः अहं राक्षसत्वं प्राप्तः।’ तेन दुःखेन पीडितः ब्राह्मणः उवाच—‘त्वं मम मित्रवत् आचरसि, राक्षस; किं तुभ्यं दातव्यम्? मम साहाय्येन किं प्रियं करोमि? यदि यद् मनसि तिष्ठति तत् दास्यसि चेत्—’ राक्षसः पुनरुवाच—‘यद् विश्रान्त्यां कृतं, मथुरायां स्नानानन्तरं—’ तेन दुःखेन संतप्तः ब्राह्मणः पुनः पप्रच्छ—‘कथं त्वं, राक्षस, विश्रान्ति-नाम्नः तीर्थस्य विज्ञानं प्राप्नोषि? तस्य नाम्नः उत्पत्तिं च कथय। उज्जयिन्यां नाम नगरे अहं सदा वसामि। कदाचित् विष्णोः देवालयं गतवान्। प्रतिदिनं विश्रान्त्याः तीर्थस्य माहात्म्यं प्रचारयामास। तत्र, निर्दोषे, तद् स्थानं विश्रान्ति-नाम्ना प्रसिद्धम्, तस्य नाम श्रुतम्। तत्र विश्रान्तिः क्रियते, अतः तस्य नाम विश्रान्तिः इति। एकस्य स्नानस्य फलं तुभ्यं दत्तम्, हे राक्षस।’ एवं सप्तषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः, ‘विश्रान्तिमाहात्म्य’ नाम, मथुरा-माहात्म्ये श्रीवराहपुराणे समाप्तः। पुनः पृथिवी पप्रच्छ—‘किं फलं तत्र स्थले दर्शनात् लभ्यते, भगवन्? सर्वं मे कथय।’ श्रीवराहः उवाच—‘केवलं तस्य दर्शनात् एव मथुराफलं लभ्यते। प्राचीनकाले सहस्त्रवर्षाणि घोरं तपः कृतम्। तदा वरं वृणीष्वेति उक्तं—यद् यत् ते मनसि वर्तते, तत् वरं वृणु। त्वं सर्वत्र व्याप्यसि, देवाधिप, एतत् मया निश्चितं ज्ञातम्। मम वासः सदा मथुरायां स्यात्, भगवन्। त्वं मथुरायाः क्षेत्रस्य रक्षकः भविष्यसि। अन्यथा सिद्धिं न लभेत, न संशयः। स्वभावेन भक्त्या एवं पुरुषः तादृशीं सिद्धिं प्राप्नोति।’ एवं श्रीवराहस्य वचनेषु, विश्रान्त्याः माहात्म्यं, मथुरायाः च पुण्यम्, ब्राह्मणस्य राक्षसस्य च संवादः, श्रद्धया श्राव्यः पावनः च, पुराणकथायाम् अवतरति।