विभुः कश्चन जनः, कुटुम्बस्य पालनाय कष्टेन घने वनं प्रविश्य, भूतस्य भयेन व्याकुलः स्वचिन्ताम् आह— "अहं कुटुम्बस्य पालनार्थं दुर्गं वनं प्राप्तः। यदि राक्षसः मां भक्षयेत्, नूनं मम कुलं विनश्येत्।" ततः स भूतं प्रष्टुम् आरब्धवान्— "कस्मात् स्थलात् आगतः असि? सत्यम् आख्याहि, विप्र!" तदा भूतः उवाच— "तयोः मध्ये रम्या मथुरानगरी लोके विख्याता। तस्यां नगरीं पितृगृहे अहं वसामि। किन्तु सर्वं तद् दस्युभिः हृतम्, ततः अहं दरिद्रः अभवम्। अद्य तव समीपं प्राप्तः अस्मि; यथोचितं कुरु।" भूतः पुनः उवाच— "काले यथोचिते त्वां मोक्ष्यामि; मम वचः कुरु। मम कृते कृत्यम् सम्पाद्य, मथुरां गच्छ। चत्वारि शुभचिह्नानि यत्र तस्मिन् कूपे सम्यक् स्नानं कृत्वा, स्नानफलम् अर्पयित्वा यथेष्टं गच्छ।" एवं श्रुत्वा विभुः प्रत्युवाच— "मथुरां न गमिष्यामि, यतः मम न धनं किञ्चन।" भूतः पुनरुवाच— "पर्याप्तं धनं अस्ति; गच्छ शीघ्रं, विलम्बं मा कुरु।" विभुः अवदत्— "मम गृहे केवलं गृहमेव शेषं, अन्यत् किञ्चन नास्ति। पितृपैतामह्यं यशः मया विक्रेतुं न शक्यते।" भूतः पुनरुवाच— "तव गृहे धनं अस्ति, यथोक्तं मया, हे विभो। प्रतिगच्छ सन्तुष्टः, मित्राणां हर्षं वृद्धय।" सूतः उवाच— "एवं स्थिते ज्ञानम् कथम् उत्पन्नम्?" ततः सः प्राचीनकथां वर्णयितुम् आरब्धवान्। प्रातःकाले शुभे विष्णोः मन्दिरे, तत्र पुराणकथापाठकः धर्म्यम् आख्यानम् पठति। तस्मिन् काले, मम मित्रं मां विष्णोः मन्दिरं प्रति श्रद्धया निनाय, पुनः पुनः मां प्रहृष्टं कृत्वा। मित्रेण सह अहम् अपि तत्र तिष्ठामि। तत्र चत्वारः सागराः संगताः इति श्रूयते। तदा सर्वे महाजनाः पाठकाय दानानि ददुः। पुनः मम मित्रम् अवदत्— "यथाशक्ति ददातु।" दीर्घकालानन्तरम् अहम् वैवस्वतस्य विनाशं प्राप्तवान्। ततः अहं प्रेतभावं गमितः, दुःसाध्यं विस्तीर्णं च। मम पितरः तृप्तिं न प्राप्नुवन्ति स्म, अतः प्रेतभावं प्रविष्टवान्। भूतः पुनरुवाच— "गच्छ, मथुरानगरी यत्र, तत्र एव त्वं गन्तव्यः। कथं त्वं वृक्षमूले स्थित्वा जीवितं धारयसि?" प्रेतः उवाच— "यत् पाठकाय सुवर्णमितं दत्तम्, तस्य दानस्य प्रभावात् अहं सदा तृप्तः। प्रेतभावं प्राप्तोऽपि, मम ज्ञानं न मूढम् अभवत्।" यथोक्तं प्रेतवचः सर्वं कृतम्। एवं मथुरायाः माहात्म्यं पृथिव्यै उक्तम्। यत्र तीर्थे, गृहे, देवालये, वा चत्वरे, पापं कृतं, तत् तीर्थं प्राप्त्वा नश्यति। मथुरायां कृतं पापं तत्रैव नश्यति। योऽकृतज्ञः, सुरापः, चौरः, वा व्रतभ्रष्टः— एवं शास्त्रेण मथुरानगरीस्य माहात्म्यं, दानस्य च पुण्यं, प्रेतयोनि स्थितस्य ज्ञानस्य च महत्त्वं प्रतिपादितम्।