वराहपुराणम्

अथ श्रीरामोऽयोध्याधिपतिः राक्षसानां श्रेष्ठं रावणं समरे निहत्य, विभीषणं लङ्कायाः राजेन्द्रतिलकेनाभिषिच्य तत्र स्थापयामास। ततः श्रीरामः प्रवदति स्म— "देहि मे तं देवतामयं राक्षसं, यः अद्य इन्द्रलोकात् आगतः।" सः प्रतिदिनं वराहस्वरूपिणं देवमुपास्य, कपिलाख्यं दिव्यस्वरूपिणं देवं सम्यगर्पयामास। तं कपिलं स्वनगरेऽयोध्यायाम् स्थापयित्वा, तत्र भक्त्या पूजार्चनं चकार। ततः लवणासुरवधाय शत्रुघ्नं प्रेषयामास। शत्रुघ्नः चतुरङ्गबलसमन्वितः, मथुरां प्रति प्रस्थितः। तत्र गत्वा, लवणासुरं हत्वा, मथुरानगरीं प्रविवेश। तत्र षट्‌सहस्राणि विंशतिः च द्वि च सहस्राणि वेदवेदाङ्गविदां ब्राह्मणानां समागताः। एकस्य ब्राह्मणस्य तर्पणेन कोटिब्राह्मणतर्पणफलमवाप्यते। लवणवधवार्तां श्रुत्वा, राघवः वाक्यमुवाच। तस्य वचः श्रुत्वा, शत्रुघ्नः प्राञ्जलिः प्रत्युवाच— "यदि त्वं वरदः, दातुमर्हसि मे देवताम्।" श्रीरामः तदा प्राह— "शत्रुघ्न! वराहस्वरूपिणं दिव्यं देवतामादाय।" तदा श्रीरामः पुनः— "धन्याः सन्ति मथुरावासिनः, ये सदा कपिलं पश्यन्ति।" शत्रुघ्नस्याभिषेकसमये, सः सर्वपापं नाशयति; स एव सर्वपापनाशकः, मोक्षदश्च भवति। शत्रुघ्नः तं देवतामादाय, मथुरापुरीं जगाम। तत्र नगरमध्यभागे, राघवः कपिलवराहमवतार्य, तं भक्त्या पूजयामास। गयायां पिण्डदानफलम्, ज्येष्ठपुष्करे, विश्रान्तौ, गोविन्दे, हरौ च यत्फलं लभ्यते, तत्सर्वं तत्रैव सुलभं भवति। प्रातःकाले मम तेजो विश्रान्तौ नित्यं विराजते; केशवक्षेत्रे दिवसचतुर्थांशे मम तेजः सन्निहितम्। एषा विद्या प्राचीना, हे देवि! मम पिता सदा धर्मात्मा। एवं श्रीमथुरामाहात्म्ये कपिलवराहमाहात्म्याख्ये त्रयोदशाधिकशतषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः। अथान्नकूटस्य प्रदक्षिणामाहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। अस्ति गोवर्धनाख्यं तीर्थं, यद् दुरलभं परमं। तत्र सरस्ति, वृक्षलतागुल्मनिविष्टं, पुण्यं रमणीयं च। पूर्वे इन्द्रसरो, दक्षिणे यमतीर्थमस्ति। तत्रैव अहं यथेष्टं क्रीडिष्यामि, तेषु वसन्। यः तत्र वसति, स इन्द्रलोकं गत्वा द्वन्द्वरहितः सुखमुपभुङ्क्ते। यमसदनं गत्वा, तत्र वरुणतीर्थे स्नात्वा, संकल्पसिद्धिं लभते। ततः वरुणलोकं प्राप्य, सर्वपापविनिर्मुक्तः भवति। वरुणलोकात् निर्गत्य, मम लोकं याति। अथवा, तत्रैव देहं त्यक्त्वा, मम एव लोकं गच्छति। तत्र पुनरावृत्तिर्नास्ति, हे देवी! सत्यं ते वदामि। अन्नकूटस्य प्रदक्षिणां कृत्वा, पुनः किं शोकः? तत्र पिण्डदानं कृत्वा, राजसूययज्ञफलमवाप्नोति। तत्रैव तत्फलं लभ्यते, अन्यद्विचार्य न किञ्चिदस्ति। नूनं राजसूयाश्वमेधयोः फलमवाप्नोति। तदा पृथिव्युवाच— "देव! तस्य सामर्थ्यं, गुणं, माहात्म्यं च वक्तुमर्हसि।