वराहपुराणम्

तस्मिन्नेव काले तस्य भगवत्परायणस्य पितुः अत्यन्तं दुर्बलता जाता। तदा सुतः गुरोः समीपं गत्वा विनयपूर्वकं पप्रच्छ—“भगवन्, मम पितुः निधनं कदा भविष्यति?” स चोवाच—“त्वदीयः पिता शूद्रैः पाकः निरन्तरं भुक्तवान्, द्विजोत्तम। एष शूद्रपाकः तस्य पादयोः समीपे स्थितः। यः शूद्रपाकात् वियुतः स्यात्, तस्य मृत्युः आगच्छति।” पुत्रस्य वचः श‍ृत्वा स पितरं प्रति आत्मनिन्दां चकार। ततः स पितुः समीपं परित्यज्य श्वशुरगृहं जगाम। शोकातुरः स द्विजश्रेष्ठः दुर्बलः सन् मृत्युम् अचिन्तयत्। समीपे स्थितं शिलाखण्डं दृष्ट्वा पादेन गृहित्वा, ततः प्राणान् परित्यज्य काललोकं ययौ। तस्य पितरं मूर्च्छितं दृष्ट्वा सुतः महता शोकेन रुरोद। पुनः स उवाच—“अयं संस्कारयोग्यः नास्ति।” अपस्तम्बः स्वस्यात्मत्यागिनि एतद् उक्तवान्—“प्रायश्चित्तं विधेयं, न च तस्य उदककर्म कार्यम्।” ततः सुतः, महाभाग, पुनः श्वशुरगृहं जगाम। तत्र श्वशुरेण प्रोक्तम्—“त्वं ब्रह्महत्यापापं प्राप्तः, यत्र इच्छसि तत्र गच्छ।” सुतः प्रत्युवाच—“मया कदापि ब्राह्मणवधः न कृतः।” श्वशुरः पुत्रजामातारं प्रति इदं वचनं अवदत्—“एष दोषः तव ब्रह्महत्याफलप्रदः, हे मुनि। संवत्सरेण एष पापः पतितस्य सह पतति।” श्वशुरस्य वचनं श‍ृत्वा जामाता प्रत्युवाच। ततः तस्य वचः श‍ृत्वा दृढव्रतः ब्राह्मणः तद् उत्तरं दत्तवान्। स श‍वशुरः पुनः उवाच—“त्वं पितृघ्नः, अन्यत्र शुद्धिर्नास्ति।” ततः चिरकालानन्तरं स मथुरानगर्यां प्राप्तः। तत्र कण्यापुरे कुशिकः राजा वसति। तस्य यज्ञे द्विसहस्रं ब्राह्मणाः भागं गृह्णन्ति। पुनः चिरात् श्वशुरस्य मनसि चिन्ता जाता। स स्वदुहितरं प्रेरयामास—“गच्छ मथुरानगरीम्।” सा दिव्यज्ञानयोगेन सदा पत्युः सह वर्तते स्म। दिनान्ते भोजनं कृत्वा निर्गच्छति। पात्रं कूपे स्थापयित्वा सा यज्ञस्थले सदा तिष्ठति स्म। चिरात् तत्रैव ब्राह्मणाः तं द्विजश्रेष्ठं पप्रच्छुः। स स्वकथां सम्यगाख्यातवान्। ततः ब्राह्मणाः ऊचुः—“त्वं शूद्रः।” किन्तु अस्माकं विधानेन पुनः ब्राह्मणत्वं प्राप्स्यसि। ततः स्नानार्थं स चक्रतीर्थं गतवान्। तदा सती प्रहर्षपूर्णहृदया पत्युः समीपे इदं वचनम् अवदत्। तस्य स्नेहपूर्णवचनं पतिः श्रुत्वा प्रत्युवाच। पत्युः वचनं श‍ृत्वा पत्नी पुनरपि अवदत्—“चक्रतीर्थस्य प्रभावेन त्वं विमुक्तः, द्विजश्रेष्ठ।